હૂથી વિદ્રોહીઓએ યમનના વ્યૂહાત્મક બંદર શહેર મોખા પર કબજો કર્યો

#GS-2 #વર્તમાન ઘટનાઓ #આંતરરાષ્ટ્રીય #રેડ સી (લાલ સમુદ્ર) #યમન #દરિયાઈ સુરક્ષા

મુખ્ય મુદ્દા

હૂથી વિદ્રોહીઓએ યમનના વ્યૂહાત્મક મોખા બંદર પર કબજો મેળવ્યો છે, જે 2022 ના યુદ્ધવિરામ પછી તેમનો સૌથી મોટો વિજય છે.
મોખા બંદર લાલ સમુદ્ર અને અદનની ખાડીને જોડતી બાબ અલ-મંદેબ સામુદ્રધુનીથી 80 કિમી દૂર આવેલું છે.
ઐતિહાસિક રીતે મોખા કોફીના વેપાર માટે જાણીતા આ શહેરની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને યમનના ગૃહયુદ્ધથી ભારે નુકસાન થયું છે.
1990 ના દાયકાથી સક્રિય ઝૈદી શિયા જૂથે 2014 માં સનાઆ પર કબજો કર્યો હતો અને 2023 થી તેઓ લાલ સમુદ્રમાં જહાજો પર હુમલા કરી રહ્યા છે.

ઈરાનના સમર્થનવાળા હૂથી જૂથે યમનના લાલ સમુદ્ર પર આવેલા મહત્વના મોખા બંદર પર કબજો કરી લીધો છે. વર્ષ 2022 માં થયેલા યુદ્ધવિરામ પછી હૂથીઓનો આ સૌથી મોટો વિસ્તાર આધારિત વિજય છે.

મોખા એ યમનના પશ્ચિમ કિનારે લાલ સમુદ્ર પાસે આવેલું એક મહત્વનું બંદર છે. તે લાલ સમુદ્ર અને અદનની ખાડીને જોડતી બાબ અલ-મંદેબ સામુદ્રધુનીથી લગભગ 80 કિમી દૂર છે.
ઇતિહાસમાં મોખા દુનિયાભરમાં કોફીના વેપારનું એક મુખ્ય કેન્દ્ર હતું. આ જ શહેરના નામ પરથી પ્રખ્યાત મોખા કોફી શબ્દ આવ્યો છે.
આ બંદર સ્થાનિક વેપાર, માછીમારી અને દરિયાકાંઠાની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ માટે જાણીતું હતું. પરંતુ યમનમાં લાંબા સમયથી ચાલતા ગૃહયુદ્ધના કારણે તેનો વેપાર ખોરવાઈ ગયો છે.

હૂથી એ ઝૈદી શિયા રાજકીય અને સશસ્ત્ર સંગઠન છે, જે 1990 ના દાયકામાં યમનમાં શરૂ થયું હતું. 2014 માં રાજકીય સંકટ દરમિયાન સનાઆ શહેર પર કબજો કરીને આ જૂથ ચર્ચામાં આવ્યું હતું.
આ જૂથ ઉત્તર અને પશ્ચિમ યમનના મોટા ભાગ પર તેમજ લાલ સમુદ્રના દરિયાકાંઠે નિયંત્રણ ધરાવે છે. ઈરાન તેમને રાજકીય અને સૈન્ય મદદ કરે છે, જોકે ઈરાન આ વાતનો ઇનકાર કરે છે.
વર્ષ 2023 થી હૂથીઓ લાલ સમુદ્ર અને અદનની ખાડીમાંથી પસાર થતા વેપારી જહાજો પર હુમલા કરી રહ્યા છે. તેઓ ગાઝામાં ઈઝરાયેલના સૈન્ય પગલાંનો વિરોધ કરી રહ્યા છે, જેનાથી વૈશ્વિક દરિયાઈ સુરક્ષા જોખમાઈ છે.