ગ્રાહ માશે ટેકનીક: શ્રીનગરની પર્યાવરણ-અનુકૂળ નવીનતા

#GS-1 #સંસ્કૃતિ #કળા અને સ્થાપત્ય #GS-2 #સામાજિક ન્યાય #મહિલાઓ #GS-3 #પર્યાવરણ #ટકેઉ વિકાસ #કચરા નિકાલ વ્યવસ્થાપન #GS-4 #નીતિશાસ્ત્ર #કેસ સ્ટડી

મુખ્ય મુદ્દા

શ્રીનગરના એક કારીગરે ડલ સરોવરની નકામી વનસ્પતિમાંથી સુશોભનની વસ્તુઓ બનાવવા માટે ગ્રાહ માશે ટેકનીક શોધી છે.
આ નવી પદ્ધતિ કાશ્મીરની સદીઓ જૂની પેપર-માશે કળા પર આધારિત છે અને કચરામાંથી કમાણીનું ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
સજાવટની વસ્તુઓ સિવાય આ પદ્ધતિથી અગ્નિરોધક સ્વિચબોર્ડ અને વોલ પેનલિંગ બનાવવાનો પ્રયોગ પણ થઈ રહ્યો છે.
આ યોજના મહિલા આજીવિકા વધારવાની સાથે લીલી ઉદ્યોગસાહસિકતા અને સર્ક્યુલર ઇકોનોમીને પ્રોત્સાહન આપે છે.

શ્રીનગરના એક કારીગરે ડલ સરોવરમાંથી કાઢેલી નકામી વનસ્પતિમાંથી સુશોભનની વસ્તુઓ બનાવવા માટે ગ્રાહ માશે ટેકનીક શોધી છે.

ગ્રાહ માશે એ એક નવીન હસ્તકળા પદ્ધતિ છે. તેમાં ડલ સરોવરમાંથી કાઢેલા નકામા ઘાસનો કાચા માલ તરીકે ઉપયોગ થાય છે.
આ પદ્ધતિમાં કાશ્મીરની સદીઓ જૂની પેપર-માશે કળાનો ઉપયોગ કરીને જૈવિક કચરામાંથી ટકેઉ વસ્તુઓ બનાવવામાં આવે છે.
સરોવરમાંથી નીકળેલા સુકાયેલા ઘાસને દળીને તેનો માવો બનાવાય છે. ત્યારબાદ તેને વિવિધ આકાર આપી પથ્થર જેવું મજબૂત રૂપ આપવામાં આવે છે.

આ પદ્ધતિ કચરામાંથી કમાણી (Waste-to-Wealth) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તે ડલ સરોવરની નકામી વનસ્પતિને ઉપયોગી વસ્તુઓમાં ફેરવે છે.
આ પ્રયોગ કાશ્મીરી પેપર-માશે ની પરંપરાગત કળામાં આધુનિક સુધારો લાવીને તેને નવું રૂપ આપે છે.
આ ટેકનીકથી ફૂલદાની અને ઘરેણાં જેવી વસ્તુઓ બને છે. આ ઉપરાંત અગ્નિરોધક સ્વિચબોર્ડ અને પેનલિંગ બનાવવાના પ્રયોગો પણ ચાલી રહ્યા છે.
આ મોડેલ મહિલા આજીવિકાને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેનાથી સ્થાનિક મહિલાઓ અને યુવતીઓ ઘરબેઠા રોજગારી મેળવી શકે છે.
તે સર્ક્યુલર ઇકોનોમી ને ટેકો આપે છે. સરોવરના કચરાનો ઉપયોગ થવાથી નવા લાકડા કાપવાની જરૂરિયાત ઘટે છે.

સરોવરમાંથી નકામું ઘાસ દૂર થવાથી ડલ સરોવર ની સફાઈ થાય છે અને પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ વધે છે.
જૂની કાશ્મીરી પેપર-માશે કળાને નવું જીવન મળે છે. આનાથી પરંપરાગત જ્ઞાન સચવાય છે અને સમય સાથે સુસંગત રહે છે.
આ મોડેલ પર્યાવરણ રક્ષણ સાથે મહિલા સશક્તિકરણ અને સ્થાનિક ઉદ્યોગસાહસિકતાને જોડે છે.

જીએસ પેપર-2 માં તે મહિલા સશક્તિકરણ અને સમુદાય આધારિત રોજગારી માટે ઉપયોગી છે.
જીએસ પેપર-3 માં તે સર્ક્યુલર ઇકોનોમી, વેસ્ટ-ટુ-વેલ્થ અને જળપ્લાવિત ક્ષેત્રોના સંરક્ષણ માટે ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
જીએસ પેપર-4 માં તે પર્યાવરણીય નીતિશાસ્ત્ર અને સામાજિક ઉદ્યોગસાહસિકતાનું સારું ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.