ગ્લોબલ ટાઇગર ડે 2026 અને ભારતમાં વાઘ સંરક્ષણની પ્રગતિ

#GS-3 #પર્યાવરણ #જૈવવિવિધતા #વન્યજીવ #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #ગ્લોબલ ટાઇગર ડે #પ્રોજેક્ટ ટાઇગર #એનટીસીએ (NTCA)

શા માટે ચર્ચામાં છે?

ભારતે 29 જુલાઈ 2026 ના રોજ ગ્લોબલ ટાઇગર ડે ની ઉજવણી કરી હતી. આ પ્રસંગે સરકારે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ અને જાહેર ભાગીદારી દ્વારા વાઘ સંરક્ષણ મજબૂત કરવાની જાહેરાત કરી.

વર્ષ 2010 માં રશિયા ના સેન્ટ પીટર્સબર્ગ સિટિ માં યોજાયેલી સમિટમાં 13 ટાઇગર રેન્જ દેશો એ ભેગા મળીને TX2 લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો હતો.
આ દિવસ ઉજવવાનો મુખ્ય હેતુ વાઘના કુદરતી નિવાસસ્થાનો બચાવવાનો, શિકાર અટકાવવાનો અને માનવ-વાઘ વચ્ચેના સંઘર્ષને ઘટાડવાનો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા IUCN એ વર્ષ 2026 માટે કોએક્ઝિસ્ટન્સ ઇન એક્શન: સ્કેલિંગ સોલ્યુશન્સ ફોર પીપલ એન્ડ ટાઇગર્સ થીમ જાહેર કરી છે.

IUCN ના ખાસ કાર્યક્રમ ITHCP દ્વારા એશિયાના દેશોમાં વાઘના રહેઠાણો સુધારવા અને સ્થાનિક લોકોના સહયોગથી સંરક્ષણ આપવાનું કામ ચાલે છે.
રાષ્ટ્રીય વાઘ સંરક્ષણ પ્રાધિકરણ (NTCA) એ વર્ષ 2026 માં સત્તાવાર સફારી અને હોટેલ બુકિંગ માટે એક નવું પોર્ટલ ચાલુ કર્યું છે.

વાઘની વસ્તી વધારવા માટે ભારત સરકારે વર્ષ 1973 માં પ્રોજેક્ટ ટાઇગર નામનો મહત્વનો કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો.
હાલમાં ભારતમાં વાઘની કુલ સંખ્યા 3,682 સુધી પહોંચી ગઈ છે અને દેશમાં કુલ 58 ટાઇગર રિઝર્વ આવેલા છે.
વન્યજીવ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1972 હેઠળ NTCA નામની વૈધાનિક સંસ્થાની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.
ભારતમાં દર 4 વર્ષે M-STrIPES સોફ્ટવેર, કેમેરા ટ્રેપ અને GIS ટેકનોલોજીની મદદથી વાઘની ગણતરી કરવામાં આવે છે.
સાત મોટી બિલાડી પ્રજાતિઓના રક્ષણ માટે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય બિગ કેટ એલાયન્સ (IBCA) ની શરૂઆત કરી છે.