Elias 2-24 b: સૌથી યુવાન એક્સોપ્લેનેટની શોધ

#GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #અંતરિક્ષ #વર્તમાન ઘટનાઓ #આંતરરાષ્ટ્રીય #એક્સોપ્લેનેટ #એલિયાસ 2-24 બી #નાસા

મુખ્ય મુદ્દા

ખગોળશાસ્ત્રીઓએ Elias 2-24 b ને સૌથી યુવાન એક્સોપ્લેનેટ તરીકે ઓળખી કાઢ્યો છે, જેની ઉંમર 10 લાખ વર્ષથી પણ ઓછી છે.
પૃથ્વીથી 450 પ્રકાશ-વર્ષ દૂર Ophiuchus ક્ષેત્રમાં સ્થિત આ ગ્રહ પોતાના તારાથી 55 Astronomical Units (AU) ના અંતરે પરિક્રમા કરે છે.
આ ગ્રહનું દળ Jupiter (ગુરુ) જેટલું છે અને તે પોતાની આસપાસથી ગેસ અને ધૂળ એકઠી કરીને સતત વધી રહ્યો છે.
આ શોધે PDS 70 અને WISPIT 2 તારાઓના ગ્રહોનો રેકોર્ડ તોડ્યો છે, જેમની ઉંમર 50 લાખ વર્ષથી વધુ હતી.

ખગોળશાસ્ત્રીઓએ NASA ના સહયોગથી ચાલતી W. M. Keck Observatory ના જૂના ડેટાનો ઉપયોગ કરીને Elias 2-24 b ની શોધની પુષ્ટિ કરી છે. આ ગ્રહ 10 લાખ વર્ષથી પણ ઓછી ઉંમર ધરાવતો અત્યાર સુધીનો સૌથી યુવાન ગ્રહ છે.

આ એક નવો બનેલો ગેસ-જાયન્ટ એક્સોપ્લેનેટ છે, જેનું દળ લગભગ Jupiter (ગુરુ ગ્રહ) જેટલું છે. તે હજુ પણ પોતાની આસપાસના ગેસ, ધૂળ અને ખડકોના કવચમાં ઘેરાયેલો છે.

આ ગ્રહ Ophiuchus નામના ક્ષેત્રમાં આવેલા Elias 2-24 નામના યુવાન તારાની પરિક્રમા કરે છે, જે પૃથ્વીથી લગભગ 450 પ્રકાશ-વર્ષ દૂર સ્થિત છે.

આ ગ્રહની ઉંમર 10 લાખ વર્ષથી પણ ઓછી અંદાજવામાં આવી છે. આ અગાઉ સૌથી યુવાન ગ્રહો PDS 70 અને WISPIT 2 તારાઓ પાસે મળ્યા હતા, જેમની ઉંમર 50 લાખ વર્ષથી વધુ હતી.
તે પોતાના મુખ્ય તારાથી 55 Astronomical Units (AU) ના અંતરે ફરે છે, જે પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચેના અંતર કરતાં લગભગ 55 ગણું વધારે છે.
આ ગ્રહ તારાની આસપાસની ડિસ્ક વચ્ચે પથરાયેલી કાળી જગ્યામાં સ્થિત છે. તે સતત આજુબાજુથી ગેસ અને ધૂળ ખેંચીને પોતાનું વાતાવરણ બનાવી રહ્યો છે.
સંશોધકોએ તારાના તેજસ્વી પ્રકાશને રોકવા માટે કોરોનાગ્રાફી પદ્ધતિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આનાથી વર્ષ 2018 અને 2020 વચ્ચે લેવાયેલા ઈન્ફ્રારેડ ફોટામાંથી આ ગ્રહ શોધી શકાયો.

મુખ્ય તારાથી 55 AU ના અંતરે 10 લાખ વર્ષથી ઓછા સમયમાં ગ્રહનું બનવું એ જૂના સિદ્ધાંતોને પડકારે છે. આ દર્શાવે છે કે ગ્રેવિટેશનલ ઈન્સ્ટાબિલિટી અથવા પેબલ ડ્રિફ્ટ જેવી ઝડપી પ્રક્રિયાઓથી પણ ગ્રહો બની શકે છે.
આ શોધથી આપણને એ સમજવામાં મદદ મળે છે કે સોલાર સિસ્ટમના શરૂઆતના સમયમાં વિશાળ ગેસ ગ્રહો કેવી રીતે બને છે અને પોતાની આસપાસનો કચરો સાફ કરે છે.