બુન્ડીબુગ્યો એબોલા વાયરસ આઉટબ્રેક: લક્ષણો, ફેલાવો અને સારવારના પડકારો
#GS-3 #સાયન્સ અને ટેકનોલોજી #બાયોટેકનોલોજી #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #એબોલા વાયરસ #જાહેર આરોગ્ય
મુખ્ય મુદ્દા
- કોંગોના ઇતુરી પ્રાંતમાં એબોલાના દુર્લભ બુન્ડીબુગ્યો સ્ટ્રેનના કારણે 10,000 થી વધુ કેસ અને લગભગ 5,000 લોકોના મોત નોંધાયા છે.
- વર્ષ 1976 માં એબોલા નદી નજીક પહેલીવાર ઓળખાયેલા આ વાયરસનો સરેરાશ મૃત્યુદર 50% છે અને ટેરોપોડિડે ચામાચીડિયા તેના કુદરતી વાહક છે.
- એબોલા વાયરસનો ઇનક્યુબેશન પિરિયડ 2 થી 21 દિવસનો છે અને તે હવામાંથી નહીં પરંતુ દર્દીના શારીરિક પ્રવાહીના સીધા સંપર્કથી ફેલાય છે.
- ઝાયરે વાયરસ માટે ઇનમાઝેબ અને એબાંગા જેવી દવાઓ ઉપલબ્ધ છે પરંતુ બુન્ડીબુગ્યો સ્ટ્રેન માટે કોઈ ચોક્કસ દવા હજુ સુધી બની નથી.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગોના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા ઇતુરી પ્રાંતમાંથી એબોલાના દુર્લભ બુન્ડીબુગ્યો સ્ટ્રેનનો મોટો ઉપદ્રવ શરૂ થયો છે.
- આ વાયરસના કારણે દર્દીઓનો આંકડો 10,000 ને પાર થઈ ગયો છે અને લગભગ 5,000 લોકોના મોત થયા છે.
બુન્ડીબુગ્યો એબોલા વાયરસ વિશે
- એબોલા એ માણસો અને વાંદરા જેવા પ્રાણીઓમાં થતો એક અત્યંત ગંભીર અને જીવલેણ વાયરલ તાવ છે. તે ઓર્થોએબોલાવાયરસ જાતિ અને ફિલોવિરિડે કુળનો વાયરસ છે.
- આ રોગમાં મૃત્યુદર સરેરાશ 50% જેટલો રહે છે. ભૂતકાળમાં વાયરસની જાત અને સારવારની સુવિધાના આધારે આ દર 25% થી 90% વચ્ચે નોંધાયો છે.
ઉદ્ભવ અને કુદરતી વાહક
- આ વાયરસ સૌથી પહેલા 1976 માં દક્ષિણ સુદાનના નઝારા અને કોંગોના યાંબુકુ ખાતે એકસાથે જોવા મળ્યો હતો.
- યાંબુકુ ગામની નજીક આવેલી એબોલા નદી પરથી આ વાયરસનું નામ આપવામાં આવ્યું છે.
- કુદરતમાં ટેરોપોડિડે પરિવાર ચામાચીડિયા આ વાયરસના મુખ્ય કુદરતી વાહક ગણાય છે.
એબોલા વાયરસના મુખ્ય લક્ષણો
- આ રોગ દર્દીના શારીરિક પ્રવાહી, વપરાયેલી વસ્તુઓ કે મૃતદેહના સીધા સંપર્કમાં આવવાથી ફેલાય છે. તે શરદી-ઉધરસની જેમ હવામાંથી સામાન્ય રીતે ફેલાતો નથી.
- શરીરમાં વાયરસ પ્રવેશ્યા પછી લક્ષણો દેખાતા 2 થી 21 દિવસ લાગે છે. ત્યાં સુધી ચેપ ફેલાતો નથી. લક્ષણો શરૂ થાય પછી જ દર્દીથી બીજાને ચેપ લાગી શકે છે.
- શરૂઆતમાં તાવ, થાક, સ્નાયુનો દુખાવો અને માથાનો દુખાવો થાય છે. પાછળથી ઉલટી, ઝાડા, અંગો કામ કરતા બંધ થવા અને શરીરની અંદરથી લોહી નીકળવું જેવા ગંભીર લક્ષણો દેખાય છે.
- આ વાયરસના છ પ્રકાર છે: ઝાયરે, સુદાન, બુન્ડીબુગ્યો, તાઈ ફોરેસ્ટ, રેસ્ટન અને બોમ્બિલી. આમાંથી રેસ્ટન અને બોમ્બિલી માણસોને નુકસાન પહોંચાડતા નથી.
- દર્દી સાજો થઈ જાય તો પણ વાયરસ તેના વીર્ય, આંખો અને ચેતાતંત્રમાં લાંબો સમય જીવતો રહી શકે છે. આનાથી પાછળથી ચેપ ફેલાવાનો ભય રહે છે તેથી તબીબી તપાસ જરૂરી છે.
સારવાર અને તબીબી ઉપાયો
- ઝાયરે એબોલા માટે ઇનમાઝેબ અને એબાંગા નામની મોનોક્લોનલ એન્ટિબોડી દવાઓ મંજૂર થયેલી છે. સમયસર આપવાથી દર્દીનો જીવ બચી શકે છે.
- સુદાન અને બુન્ડીબુગ્યો વાયરસ માટે હજુ સુધી કોઈ ચોક્કસ મંજૂર થયેલી દવા નથી. આવા સમયે દર્દીને સામાન્ય સારવાર અને પ્રયોગાત્મક દવાઓ આપવામાં આવે છે.