આત્મનિર્ભર પંચાયત કાર્યક્રમ અને સમર્થ પોર્ટલની શરૂઆત

આત્મનિર્ભર પંચાયત કાર્યક્રમ અને સમર્થ પોર્ટલની શરૂઆત

#GS-2 #ભારતીય રાજવ્યવસ્થા અને બંધારણ #સ્થાનિક સ્વરાજ્ય #સુશાસન અને સામાજિક ન્યાય #ઈ-ગવર્નન્સ #GS-3 #અર્થતંત્ર #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #આત્મનિર્ભર પંચાયત કાર્યક્રમ #સમર્થ પોર્ટલ #આંતરિક આવકના સાધનો

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • કેન્દ્રીય પંચાયતી રાજ મંત્રીએ તાજેતરમાં **આત્મનિર્ભર પંચાયત કાર્યક્રમ** અને **સમર્થ પંચાયત પોર્ટલ** ની શરૂઆત કરી છે.

આત્મનિર્ભર પંચાયત કાર્યક્રમ વિશે

  • **પંચાયતી રાજ મંત્રાલય** આ યોજનાને **રાષ્ટ્રીય ગ્રામ સ્વરાજ અભિયાન (RGSA)** હેઠળ ચલાવે છે, જે પંચાયતોને વણવપરાયેલી મિલકતોમાંથી આવક ઊભી કરવામાં મદદ કરે છે.
  • કેન્દ્ર સરકારનું **પંચાયતી રાજ મંત્રાલય** આ આખા કાર્યક્રમનું સંચાલન અને દેખરેખ કરે છે.
  • આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ પંચાયતોની પોતાની આવક એટલે કે **ઓન સોર્સીસ ઓફ રેવેન્યુ (OSR)** વધારવાનો છે, જેથી સરકારી ગ્રાન્ટ પર તેમની નિર્ભરતા ઘટે.

આત્મનિર્ભર પંચાયત કાર્યક્રમના મુખ્ય લક્ષણો

  • સરકાર **4 વર્ષ** માં કુલ **350 પ્રોજેક્ટ્સ** શરૂ કરશે, જેમાં **પ્રથમ વર્ષે 50 પ્રોજેક્ટ્સ** અને પછીના **ત્રણ વર્ષમાં દર વર્ષે 100 પ્રોજેક્ટ્સ** હાથ ધરાશે.
  • આ યોજનામાં જોડાવવા માટે ગ્રામ પંચાયતની વાર્ષિક પોતાની આવક ઓછામાં ઓછી **₹50 લાખ** અને બ્લોક પંચાયતની **₹1 કરોડ** હોવી જરૂરી છે, સાથે જ તેમની મુદત **3 વર્ષ** બાકી હોવી જોઈએ.
  • મંત્રાલય પંચાયતોને ટેકનિકલ મદદ આપશે, જેથી સ્થાનિક વિચારોને બેંક લોન મળી શકે તેવા નફાકારક પ્રોજેક્ટમાં બદલી શકાય.
  • આ પ્રોજેક્ટ્સ માટે પૈસા **પબ્લિક-પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશિપ (PPP)**, **CSR** ફંડ, સરકારી યોજનાઓનું જોડાણ અને બેંક લોન જેવા અલગ-અલગ માધ્યમોથી મેળવાશે.

સમર્થ પંચાયત પોર્ટલ વિશે

  • **સમર્થ પંચાયત પોર્ટલ** એ દેશભરની ગ્રામ પંચાયતોની પોતાની આવકનું સંચાલન કરવા માટે બનાવેલું એક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ છે.
  • આ પોર્ટલનો હેતુ ગામડાઓમાં ટેક્સ પ્રક્રિયાને ડિજિટલ બનાવીને નાણાકીય પારદર્શિતા અને ટેક્સ વસૂલાતની કાર્યક્ષમતા વધારવાનો છે.

સમર્થ પંચાયત પોર્ટલના મુખ્ય લક્ષણો

  • આ પોર્ટલ કરદાતાઓની નોંધણીથી લઈને ટેક્સ નોટિસ મોકલવી, ઓનલાઈન પેમેન્ટ લેવું, રસીદ આપવી અને આવક પર નજર રાખવા જેવા તમામ કામ ઓટોમેટિક કરે છે.
  • તે મકાન વેરો, વપરાશ શુલ્ક, વેપાર લાયસન્સ ફી અને અન્ય શુલ્ક જેવા સ્થાનિક આવકના સાધનોને ડિજિટલ રૂપ આપે છે.
  • આ પ્લેટફોર્મ **છત્તીસગઢ** અને **હિમાચલ પ્રદેશ** માં સફળતાપૂર્વક ચાલે છે, જ્યાં **51 લાખથી વધુ** કરદાતાઓ નોંધાયા છે અને **₹27 કરોડથી વધુ** આવક થઈ છે.
  • કેન્દ્ર સરકાર હવે આ પોર્ટલનો વિસ્તાર **મહારાષ્ટ્ર**, **મિઝોરમ**, **અસમ**, **હરિયાણા**, **પશ્ચિમ બંગાળ** અને **ઉત્તર પ્રદેશ** જેવા રાજ્યોમાં કરી રહી છે.