ભારત અને પાકિસ્તાન અલગ અલગ દિવસે આઝાદી કેમ ઉજવે છે?
#જીએસ-1 #ઇતિહાસ #આધુનિક ભારત #સ્વતંત્રતા સંગ્રામ #જીએસ-2 #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #આંતરરાષ્ટ્રીય #સ્વાતંત્ર્ય દિન #ભારતીય સ્વતંત્રતા કાયદો 1947 #લોર્ડ માઉન્ટબેટન
મુખ્ય મુદ્દા
- ભારતીય સ્વતંત્રતા કાયદા 1947 મુજબ ભારત અને પાકિસ્તાન બંને માટે આઝાદીની અધિકૃત તારીખ 15 ઓગસ્ટ 1947 જ નક્કી થઈ હતી.
- બ્રિટિશ વડાપ્રધાન ક્લેમેન્ટ એટલીએ સત્તા ટ્રાન્સફર માટે જૂન 1948 નો સમય આપ્યો હતો, પરંતુ લોર્ડ માઉન્ટબેટને તેને 10 મહિના વહેલી કરી દીધી.
- લોર્ડ માઉન્ટબેટને 15 ઓગસ્ટ નો દિવસ પસંદ કર્યો કારણ કે 15 ઓગસ્ટ 1945 ના રોજ બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાની સેનાના આત્મસમર્પણની 2જી વર્ષગાંઠ હતી.
- લોર્ડ માઉન્ટબેટને 14 ઓગસ્ટ 1947 ના રોજ કરાચી જઈને મહંમદ અલી ઝીણાને સત્તા સોંપી હતી, કારણ કે 15 ઓગસ્ટ 1947 ના રોજ તેમણે નવી દિલ્હીમાં હાજર રહેવાનું હતું.
- વર્ષ 1948 થી પાકિસ્તાને 14 ઓગસ્ટ ને પોતાનો સ્વતંત્રતા દિવસ બનાવ્યો, કારણ કે તે દિવસે રમઝાન માસની પવિત્ર 27મી રાત (લયલત અલ-કદર) પણ હતી.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- દર વર્ષે ઓગસ્ટ મહિનામાં ભારત 15 ઓગસ્ટ ના રોજ અને પાકિસ્તાન 14 ઓગસ્ટ ના રોજ પોતાનો સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવે છે.
- એક જ સાથે આઝાદ થયેલા બંને દેશોની આઝાદીની તારીખ અલગ કેમ છે તે અંગે લોકોમાં દર વર્ષે ઉત્સુકતા રહે છે.
સ્વતંત્રતાનો કાયદાકીય આધાર
- બ્રિટિશ સંસદે ભારતીય સ્વતંત્રતા કાયદો 1947 પસાર કરીને ભારત અને પાકિસ્તાન નામના બે અલગ દેશો બનાવ્યા હતા.
- આ કાયદા મુજબ બંને દેશો માટે આઝાદીની કાયદાકીય તારીખ એક જ એટલે કે 15 ઓગસ્ટ 1947 નક્કી કરવામાં આવી હતી.
- કાયદાકીય તારીખ એક જ હોવા છતાં પાકિસ્તાને 14 ઓગસ્ટે અને ભારતે 15 ઓગસ્ટે આઝાદીની ઉજવણી કરવાનું શરૂ કર્યું.
15 ઓગસ્ટની સ્વતંત્રતાની પૃષ્ઠભૂમિ
- બ્રિટનના વડાપ્રધાન ક્લેમેન્ટ એટલીએ શરૂઆતમાં લોર્ડ માઉન્ટબેટનને જૂન 1948 સુધીમાં સત્તા સોંપવાનું કામ આપ્યું હતું.
- માઉન્ટબેટને ભારત આવીને જોયું કે અંતરિમ સરકાર બરાબર કામ કરી શકતી નહોતી અને વધુ રાહ જોવાથી વહીવટ ભાંગી પડે તેમ હતો.
- આ સ્થિતિ જોઈને માઉન્ટબેટને સત્તા ટ્રાન્સફરની તારીખ 10 મહિના વહેલી કરીને ઓગસ્ટ 1947 કરી દીધી.
- તેમણે 15 ઓગસ્ટ ની તારીખ પસંદ કરી કારણ કે 15 ઓગસ્ટ 1945 ના રોજ બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાની સેનાએ શરણાગતિ સ્વીકારી હતી અને તેની 2જી વર્ષગાંઠ હતી.
- બ્રિટિશ સંસદમાં 4 જુલાઈ 1947 ના રોજ વિધેયક રજૂ થયું અને 18 જુલાઈ 1947 ના રોજ મંજૂરી મળી, જેમાં 15 ઓગસ્ટ 1947 ને આઝાદીનો દિવસ જાહેર કરાયો.
પાકિસ્તાન 14 ઓગસ્ટે શા માટે ઉજવણી કરે છે?
- લોર્ડ માઉન્ટબેટન 14-15 ઓગસ્ટ 1947 ની મધ્યરાત્રિ સુધી બંને દેશોના સંયુક્ત વાઇસરોય તરીકે કામ કરી રહ્યા હતા.
- તેમણે 15 ઓગસ્ટની સવારે નવી દિલ્હીમાં સ્વતંત્ર ભારતના ગવર્નર જનરલ તરીકે શપથ લેવાના હતા, તેથી તેઓ એક સાથે બે જગ્યાએ હાજર રહી શકે તેમ નહોતા.
- આ વ્યવહારુ મુશ્કેલી દૂર કરવા માટે માઉન્ટબેટન 14 ઓગસ્ટ 1947 ના રોજ કરાચી ગયા અને મહંમદ અલી ઝીણાને સત્તા સોંપી.
- 14 ઓગસ્ટ 1947 ના દિવસે મુસ્લિમ કેલેન્ડર મુજબ રમઝાન મહિનાની પવિત્ર 27મી રાત (લયલત અલ-કદર) પણ હતી.
- આ ધાર્મિક મહત્વ અને અગાઉ યોજાયેલા કાર્યક્રમને કારણે પાકિસ્તાને વર્ષ 1948 થી 14 ઓગસ્ટને પોતાનો અધિકૃત આઝાદી દિવસ જાહેર કર્યો.