કેરળમાં વેસ્ટ નાઇલ ફીવરનો એલર્ટ
#GS-2 #ગવર્નન્સ અને સોશિયલ જસ્ટિસ #આરોગ્ય #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #વેસ્ટ નાઇલ વાયરસ
મુખ્ય મુદ્દા
- આરોગ્ય વિભાગે કેરળના એર્નાકુલમ જિલ્લામાં વેસ્ટ નાઇલ ફીવરના શંકાસ્પદ કેસો અંગે એલર્ટ આપ્યું છે.
- આ ચેપ મુખ્યત્વે ક્યુલેક્સ મચ્છર દ્વારા ફેલાય છે અને પક્ષીઓ તેના મુખ્ય કુદરતી સ્ત્રોત છે.
- લગભગ 80% દર્દીઓમાં કોઈ લક્ષણો દેખાતા નથી, જ્યારે 1% થી ઓછા લોકોમાં મગજ સંબંધિત ગંભીર અસર થાય છે.
- આ વાયરસ પહેલીવાર 1937 માં યુગાન્ડામાં મળ્યો હતો અને હાલમાં તેની સામે કોઈ રસી કે ચોક્કસ દવા નથી.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- તાજેતરમાં કેરળના એર્નાકુલમ જિલ્લામાં વેસ્ટ નાઇલ ફીવરના શંકાસ્પદ કેસ મળી આવ્યા બાદ આરોગ્ય તંત્રએ ચેતવણી જાહેર કરી છે.
વેસ્ટ નાઇલ વાયરસ વિશે
- આ ચેપી રોગ વેસ્ટ નાઇલ વાયરસ (WNV) ના કારણે થાય છે.
- આ વાયરસ ફ્લેવિવિરિડે પરિબળ અને ઓર્થોફ્લેવિવાયરસ પ્રજાતિ નો પોઝિટિવ-સેન્સ સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ RNA વાયરસ છે.
પ્રસારણ અને ફેલાવો
- આ વાયરસ મુખ્યત્વે ચેપગ્રસ્ત મચ્છરના કરડવાથી માણસોમાં ફેલાય છે.
- સામાન્ય સ્પર્શ કે સાથે રહેવાથી આ રોગ એક માણસમાંથી બીજા માણસમાં ફેલાતો નથી.
- ખૂબ જ દુર્લભ કિસ્સામાં લોહી ચડાવવાથી, અંગ પ્રત્યારોપણ, લેબોરેટરીમાં કામ કરતી વખતે અથવા ગર્ભાવસ્થા અને સ્તનપાન દરમિયાન માતામાંથી બાળકમાં તેનો ફેલાવો થઈ શકે છે.
વાહક અને મુખ્ય સ્ત્રોત
- જંગલી પક્ષીઓ આ વાયરસના મુખ્ય કુદરતી સ્ત્રોત એટલે કે હોસ્ટ છે.
- ગંદા કે બંધિયાર પાણીમાં થતા ક્યુલેક્સ મચ્છર આ વાયરસ ફેલાવવાનું મુખ્ય કામ કરે છે અને તેઓ રાત્રે વધુ સક્રિય રહે છે.
લક્ષણો અને ઇન્ક્યુબેશન ગાળો
- ચેપગ્રસ્ત લોકોમાંથી લગભગ 80% લોકોમાં કોઈ પણ પ્રકારના લક્ષણો દેખાતા નથી.
- લગભગ 20% દર્દીઓમાં તાવ અને શરીરના દુખાવા જેવા સામાન્ય લક્ષણો જોવા મળે છે.
- 1% થી પણ ઓછા દર્દીઓમાં મગજ અને ચેતાતંત્રને નુકસાન પહોંચાડતી ગંભીર બીમારી થાય છે.
- મચ્છર કરડ્યા પછી સામાન્ય રીતે 2 થી 6 દિવસમાં લક્ષણો દેખાય છે. જોકે આ સમય 2 થી 14 દિવસ અથવા ઓછી રોગપ્રતિકારક શક્તિવાળા લોકોમાં વધુ પણ હોઈ શકે છે.
ભૌગોલિક ફેલાવો અને ઇતિહાસ
- આ વાયરસ સામાન્ય રીતે આફ્રિકા, યુરોપ, મિડલ ઈસ્ટ, ઉત્તર અમેરિકા અને પશ્ચિમ એશિયા માં જોવા મળે છે.
- વૈજ્ઞાનિકોએ 1937 માં યુગાન્ડાના વેસ્ટ નાઇલ જિલ્લાની એક મહિલામાંથી આ વાયરસ પહેલીવાર શોધી કાઢ્યો હતો.
- ત્યારબાદ 1953 માં નાઇલ ડેલ્ટા પ્રદેશના પક્ષીઓમાં પણ આ વાયરસ મળ્યો હતો.
નિદાન અને સારવાર
- ડોક્ટરો લેબોરેટરીમાં લોહીની તપાસ, દર્દીના લક્ષણો અને મચ્છર કરડવાના ઇતિહાસને આધારે રોગની પુષ્ટિ કરે છે.
- હાલમાં માણસો માટે આ વાયરસ સામેની કોઈ ચોક્કસ રસી કે વાયરસ વિરોધી દવા ઉપલબ્ધ નથી.
અટકાયત અને નિયંત્રણ
- મચ્છરના કરડવાથી બચવું અને પાણી ભરાઈ રહેતા સ્થળોનો નાશ કરવો એ જ આ રોગથી બચવાનો ઉત્તમ રસ્તો છે.