ટાયફૂન ડુજુઆનની જાપાન પર અસર: ઉત્પત્તિના કારણો અને મુખ્ય લક્ષણો
#GS-1 #ભૂગોળ #ભૌતિક ભૂગોળ #આપત્તિ ભૂગોળ #GS-3 #પર્યાવરણ #હવામાન પરિવર્તન #આપત્તિ વ્યવસ્થાપન #આપત્તિ પૂર્વતૈયારી #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #પ્રિલિમ્સ
મુખ્ય મુદ્દા
- ટાયફૂન ડુજુઆન જાપાનની આ સીઝનનું 25મું વાવાઝોડું હતું, જેણે 194 km/hની ઝડપે ફૂંકાયેલા પવન સાથે ટોક્યો અને પૂર્વ જાપાનમાં ભારે તારાજી સર્જી હતી.
- આ વાવાઝોડું જાપાનના ચોમાસા પછીના ફ્રન્ટ અકિસામે ઝેનસેન સાથે અથડાતા ઇઝુ ઓશિમા ટાપુ પર માત્ર 48 કલાકમાં 832 mm વરસાદ ખાબક્યો હતો.
- દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ચક્રવાત સર્જાવા માટે સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન ઓછામાં ઓછું 26.5°C હોવું જરૂરી છે.
- હવામાન વિજ્ઞાન અનુસાર તાપમાનમાં 1°Cનો વધારો થવાથી હવાની ભેજ સંગ્રહ ક્ષમતા 7% વધી જાય છે, જેનાથી અતિભારે વરસાદનું જોખમ વધે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ટાયફૂન ડુજુઆન નામના વાવાઝોડાએ ટોક્યો અને પૂર્વ જાપાનમાં ભારે વરસાદ અને તેજ પવન સાથે તબાહી મચાવી છે. આ વાવાઝોડાને કારણે ઇઝુ ઓશિમા ટાપુ પર માત્ર 48 કલાકમાં રેકોર્ડબ્રેક 832 mm વરસાદ ખાબક્યો હતો અને ટોક્યોના એડોગાવા વિસ્તારમાં પણ ભારે વરસાદ નોંધાયો હતો.
ટાયફૂન ડુજુઆન વિશે
- ટાયફૂન ડુજુઆન એ ઉત્તર-પશ્ચિમ પ્રશાંત મહાસાગરમાંથી ઉદ્ભવેલું એક શક્તિશાળી ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાત છે. આ જાપાનની આ સીઝનનું 25મું નામ ધરાવતું વાવાઝોડું હતું, જેમાં 130 km/hની ઝડપે પવન અને 194 km/h સુધીના ઝાપટાં અનુભવાયા હતા. ડુજુઆન નામ ચીન દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે, જેનો અર્થ અઝાલેઆનું ફૂલ થાય છે.
- આ વાવાઝોડું પ્રશાંત મહાસાગરના ગરમ પાણી પર સર્જાયું હતું. ત્યાંથી તે ઉત્તર-પશ્ચિમ તરફ આગળ વધીને પૂર્વ હોન્શુ, ટોક્યો અને બોસો દ્વીપકલ્પ પર ત્રાટક્યું હતું.
વાવાઝોડું કેવી રીતે બને છે?
- વાવાઝોડું બનવા માટે દરિયાના પાણીનું તાપમાન ઓછામાં ઓછું 26.5°C હોવું જરૂરી છે. આ ગરમીથી પાણીની ઝડપી બાષ્પીભવન થાય છે, જે વાવાઝોડાને શક્તિ આપે છે.
- ગરમ અને ભેજવાળી હવા ઉપર તરફ જાય છે અને ઠંડી પડીને વાદળ બને છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન છૂટી પડતી ગરમી હવાનું દબાણ ઘટાડે છે અને ચક્રવાતને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
- પૃથ્વીના પરિભ્રમણને કારણે કોરિઓલિસ બળ ઉત્પન્ન થાય છે. આ બળ ઉત્તરીય ગોળાર્ધમાં પવનોને હળવા દબાણના કેન્દ્ર તરફ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં ફેરવે છે.
- ગરમ પ્રશાંત મહાસાગરનો ભેજ જાપાનના ચોમાસા પછીના સ્થિર વરસાદી ફ્રન્ટ (અકિસામે ઝેનસેન) સાથે અથડાયો હતો, જેના કારણે વરસાદનું પ્રમાણ ખૂબ વધી ગયું હતું.
ટાયફૂન ડુજુઆનના મુખ્ય લક્ષણો
- આ વાવાઝોડામાં અતિભારે વરસાદ થયો હતો, જેમાં ઇઝુ ઓશિમા ખાતે 48 કલાકમાં 832 mm વરસાદ પડ્યો હતો અને ટોક્યો શહેરમાં પણ ભારે ડાઉનપોર થયો હતો.
- વાવાઝોડા દરમિયાન 130 km/hની ઝડપે સતત પવન ફૂંકાયો હતો અને 194 km/h સુધીના પવનના આંચકા નોંધાયા હતા, જેનાથી ચીબા અને કાનાગાવામાં વીજળીના થાંભલા તથા મકાનોને નુકસાન થયું હતું.
- અતિશય વરસાદના કારણે પહાડી અને જ્વાળામુખી વાળી જમીન ધોવાઈ ગઈ હતી, જેનાથી દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓ બની હતી.
- હવામાન ખરાબ હોવાને કારણે હનેડા અને નરીતા એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ્સ રદ કરવી પડી હતી, બુલેટ ટ્રેન સેવાઓ રોકી દેવામાં આવી હતી અને જાહેર કાર્યક્રમો રદ કરવા પડ્યા હતા.
મહત્વ
- તાપમાનમાં દરેક 1°Cના વધારા સાથે હવામાં ભેજ સંગ્રહવાની ક્ષમતા 7% વધી જાય છે, જેના કારણે ચોમાસાના ફ્રન્ટ સાથે અથડાતી વખતે વાવાઝોડું વધુ વરસાદ આપે છે.
- આ ઘટના દર્શાવે છે કે જાપાનના ટોક્યો શહેરમાં બનાવેલી ભૂગર્ભ પૂર નિયંત્રણ સિસ્ટમ ભારે વરસાદ અને પૂરથી ગીચ વસ્તીવાળા વિસ્તારોનું રક્ષણ કરવા માટે કેટલી ઉપયોગી છે.