દક્ષિણ કોરિયાની પ્લાસ્ટિક કચરા વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી અને રિસાયક્લિંગ સુધારા
#GS-3 #પર્યાવરણ #ટકાઉ વિકાસ #પ્રદૂષણ #GS-2 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #સુશાસન #વર્તમાન ઘટનાઓ #આંતરરાષ્ટ્રીય #એક્સ્ટેન્ડેડ પ્રોડ્યુસર રિસ્પોન્સિબિલિટી #પ્લાસ્ટિક કચરા વ્યવસ્થાપન
મુખ્ય મુદ્દા
- દક્ષિણ કોરિયાનો સરકારી રિસાયક્લિંગ આંકડો 70% થી વધુ હતો, પરંતુ 2021 ના અભ્યાસ મુજબ માત્ર 16.4% કચરાનું જ ખરેખર નવું પ્લાસ્ટિક બન્યું હતું.
- દક્ષિણ કોરિયાએ 2024 માં 78 લાખ ટન પ્લાસ્ટિક કચરો ઉત્પન્ન કર્યો હતો, જ્યારે 2022 માં માથાદીઠ કચરો 103.9 કિગ્રા હતો.
- પ્લાસ્ટિકને સિમેન્ટની ભઠ્ઠીઓમાં બળતણ તરીકે બાળવાની પ્રક્રિયાને પણ રિસાયક્લિંગ ગણવામાં આવતી હોવાથી સરકારી આંકડા ખૂબ ઊંચા દેખાતા હતા.
- એક્સ્ટેન્ડેડ પ્રોડ્યુસર રિસ્પોન્સિબિલિટી (EPR) હેઠળ KORA એજન્સી કંપનીઓ પાસેથી મળતા નાણાંમાંથી 80% થી 90% રકમ સ્થાનિક તંત્ર અને રિસાયકલર્સને આપે છે.
- આંકડામાં પારદર્શિતા લાવવા માટે દક્ષિણ કોરિયાએ ડિસેમ્બર 2024 થી પ્લાસ્ટિક બળતણ અને ભૌતિક રિસાયક્લિંગના આંકડા અલગ દર્શાવવાનું શરૂ કર્યું છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- દક્ષિણ કોરિયાની પ્લાસ્ટિક રિસાયક્લિંગ સિસ્ટમ સામે સવાલો ઊભા થયા છે. સરકારી ચોપડે 73% રિસાયક્લિંગ થતું હોવાનો દાવો કરાતો હતો. પરંતુ એક અભ્યાસમાં સામે આવ્યું કે 2021 માં ભેગા કરાયેલા પ્લાસ્ટિકમાંથી માત્ર 16.4% પ્લાસ્ટિકનું જ ખરેખર નવું પ્લાસ્ટિકમાં રૂપાંતર થયું હતું.
એક્સ્ટેન્ડેડ પ્રોડ્યુસર રિસ્પોન્સિબિલિટી (EPR) સિસ્ટમ
- દક્ષિણ કોરિયા પ્લાસ્ટિક કચરાના નિકાલ માટે એક્સ્ટેન્ડેડ પ્રોડ્યુસર રિસ્પોન્સિબિલિટી (EPR) સિસ્ટમ વાપરે છે. આ નિયમ હેઠળ જે કંપનીઓ બજારમાં પ્લાસ્ટિક પેકિંગ લાવે છે, તેમને જ એ કચરો ભેગો કરવાનો અને રિસાયકલ કરવાનો ખર્ચ ભોગવવો પડે છે.
મુખ્ય તારણો
- દક્ષિણ કોરિયામાં પ્લાસ્ટિકનો કચરો ખૂબ જ વધારે પ્રમાણમાં નીકળે છે, જે 2024 માં 78 લાખ ટન સુધી પહોંચી ગયો હતો. વર્ષ 2022 માં ત્યાં વ્યક્તિદીઠ 103.9 કિગ્રા પ્લાસ્ટિક કચરો નોંધાયો હતો, જે OECD દેશોમાં બીજા ક્રમે સૌથી વધુ છે.
- પ્લાસ્ટિકનું સાચું રીસાઇક્લિંગ ખૂબ ઓછું થાય છે. 2021 માં અલગ પાડેલા મોટાભાગના કચરાને નવું પ્લાસ્ટિક બનાવવાને બદલે બાળી નાખવામાં આવ્યો હતો અથવા જમીનમાં દાટી દેવાયો હતો.
- સરકારી આંકડા ઊંચા દેખાવાનું કારણ એ હતું કે પ્લાસ્ટિકને સિમેન્ટની ભઠ્ઠીઓ અને પાવર પ્લાન્ટમાં બળતણ તરીકે બાળવામાં આવતું, તેને પણ રિસાયક્લિંગ ગણવામાં આવતું હતું. આ પદ્ધતિથી આંકડો 70% થી ઉપર પહોંચી જતો હતો.
- સરકારે ઉત્પાદકો માટે કડક ટાર્ગેટ નક્કી કર્યા છે. રંગ વગરની PET બોટલો માટે 79% અને પ્લાસ્ટિકના કન્ટેનર તેમજ ફિલ્મ માટે 90% સુધીનું રિસાયક્લિંગ ફરજિયાત બનાવ્યું છે.
- કંપનીઓ પાસેથી મળતા ફંડનું સંચાલન KORA એજન્સી કરે છે. તે આ રકમમાંથી 80% થી 90% નાણાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ, કચરો ભેગો કરનારાઓ અને રિસાયક્લિંગ પ્લાન્ટ્સને આપે છે.
આગળનો માર્ગ
- પારદર્શિતા વધારવા માટે સરકારે ડિસેમ્બર 2024 થી પ્લાસ્ટિકમાંથી નવું પ્લાસ્ટિક બનાવવું અને પ્લાસ્ટિક બાળીને ઊર્જા મેળવવી, બંનેના આંકડા અલગ બતાવવાનું શરૂ કર્યું છે.
- સરકાર હવે પ્લાસ્ટિક બાળવાની પ્રક્રિયાને રિસાયક્લિંગ ગણવાનું બંધ કરવા વિચાર કરી રહી છે. આનાથી સાચા રિસાયક્લિંગના જ આંકડા બહાર આવશે.
- સરકારે મે 2026 માં EPR સિસ્ટમની સમીક્ષા શરૂ કરી છે. જે વસ્તુઓનું રિસાયક્લિંગ બહુ ઓછું થાય છે તેના પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવશે.
- ઉત્પાદક પાસે જ ખર્ચ વસૂલવાની નીતિ કડક બનાવાઈ છે. જો કંપનીઓ પોતાના પ્લાસ્ટિક રિસાયક્લિંગના લક્ષ્યાંકો પૂરા નહીં કરે તો તેમને દંડ ભરવો પડશે.