ગુજરાતનો સિદ્દી સમુદાય: ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને ઓળખ
#જીએસ-1 #ભારતીય સમાજ #નબળા વર્ગો #આદિવાસી સંસ્કૃતિ #સંસ્કૃતિ #જીએસ-2 #વર્તમાન ઘટનાઓ #ગુજરાત #પીવીટીજી #સિદ્દી સમુદાય
મુખ્ય મુદ્દા
- 15 વર્ષની ખુશબુ રજકભાઈ દરજાદા ડાકાર ખાતે જૂડોમાં સિલ્વર મેડલ જીતીને ગુજરાતના સિદ્દી સમુદાયની પ્રથમ રમતવીર બની છે.
- સિદ્દી સમુદાય મૂળ પૂર્વ આફ્રિકાના બાન્ટુ વંશજનો છે, જેઓ 15મીથી 17મી સદી વચ્ચે ભારતમાં આવીને વસ્યા હતા.
- ગુજરાત સરકાર તેમને વિશેષરૂપે નબળા આદિવાસી જૂથ (PVTG) તરીકે ગણે છે, જેમની મુખ્ય વસ્તી ગીર સોમનાથ જિલ્લાના 18 ગામોમાં છે.
- આ સમુદાય આફ્રિકન અને કાઠિયાવાડી સંસ્કૃતિનું અનોખું મિશ્રણ ધરાવે છે, જેમના ધમાલ નૃત્ય અને 15મી સદીના સંત બાબા ગોર પ્રત્યેની શ્રદ્ધા જાણીતી છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- 15 વર્ષની ખુશબુ રજકભાઈ દરજાદાએ ડાકાર યુથ ઓલિમ્પિક્સમાં ગર્લ્સ 63 કિગ્રા જૂડો કેટેગરીમાં સિલ્વર મેડલ જીત્યો છે.
- તેણી આ મેડલ જીતનાર બીજી ભારતીય જૂડો ખેલાડી અને ગુજરાતના સિદ્દી સમુદાયની સૌથી પહેલી રમતવીર બની છે.
સિદ્દી સમુદાય વિશે
- સિદ્દી લોકો મૂળ પૂર્વ આફ્રિકાના છે જેઓ સદીઓ પહેલા ભારતીય ઉપખંડમાં આવીને વસ્યા હતા.
- ગુજરાતમાં સરકાર તેમને વિશેષરૂપે નબળા આદિવાસી જૂથ (PVTG) અને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) તરીકે ગણે છે.
- તેમના મોકળા મન અને સમૂહ જીવનશૈલીના કારણે સ્થાનિક લોકો તેમને સિદ્દી બાદશાહ પણ કહે છે.
મૂળ અને ઇતિહાસ
- આ સમુદાયના લોકો પૂર્વ આફ્રિકાની બાન્ટુ પ્રજાતિમાંથી આવે છે, જેઓ 15મીથી 17મી સદી દરમિયાન વેપાર, સૈન્ય કામગીરી કે ગુલામીના કારણે ભારતમાં આવ્યા હતા.
- જૂના સમયમાં ગુજરાતમાં તેઓ જૂનાગઢના નવાબના અંગરક્ષક, સૈનિક અને સિંહોના રખવાળ તરીકે કામ કરતા હતા, જ્યારે ભરૂચના રતનપુરમાં અકીકની ખાણોમાં મજૂરી કરતા હતા.
- તેઓ સૂફી પરંપરાને માને છે અને 15મી કે 16મી સદીના આફ્રિકન મુસ્લિમ સંત બાબા ગોરમાં શ્રદ્ધા રાખે છે, જેમની મુખ્ય દરગાહ રતનપુરમાં છે.
ભારતમાં વસવાટ અને વસ્તી
- ગુજરાતમાં સિદ્દી લોકો મુખ્યત્વે ગીર સોમનાથ જિલ્લાના તાલાલા તાલુકાના 18 ગામોમાં રહે છે, જેમાં જાંબુર ગામ મિની આફ્રિકા તરીકે ઓળખાય છે, આ સિવાય જૂનાગઢ, જામનગર, ભાવનગર, રાજકોટ, પોરબંદર અને ભરૂચમાં પણ થોડી વસ્તી છે.
- ગુજરાત બહાર તેઓ કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા અને દમણ અને દીવમાં વસે છે.
મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ
- સિદ્દી લોકોએ પોતાની આફ્રિકન ઓળખ જાળવીને ગુજરાતી ભાષા, કાઠિયાવાડી બોલી, સ્થાનિક પહેરવેશ અને ખાનપાન અપનાવી લીધા છે.
- મુખ્યત્વે મુસ્લિમ ધર્મ પાળતા આ લોકો સૂફી ભક્તિ અને ગુજરાતી લોકસંસ્કૃતિનો સમન્વય કરે છે, ખાસ કરીને બાબા ગોર અને નાગરશી બાબાના ઉર્સમાં ભાગ લે છે.
- તેમનું ધમાલ નૃત્ય (સિદ્દી ગોમા) ખૂબ જાણીતું છે, જેમાં ઢોલના તાલે, મોરપિંછ સાથે પશુ-પક્ષીઓના અવાજ કાઢીને ઉત્સાહપૂર્વક ડાન્સ કરવામાં આવે છે.
- ગીર જંગલની આસપાસ રહેતા હોવાથી તેમનું ગુજરાન ખેતી, જંગલની પેદાશો, સફારી ગાઇડ અને વન્યજીવ ટ્રેકિંગ પર નિર્ભર છે.
- સૌરાષ્ટ્રના ચોક્કસ વિસ્તારોમાં તેમને ST અને PVTG નો દર્જો મળ્યો છે, જ્યારે અન્ય જગ્યાએ કેટલાક સિદ્દી જૂથો SEBC વર્ગમાં આવે છે.