પારદર્શક જાહેર નાણાં માટે ગ્રામીણ આંતરિક ઓડિટ પોર્ટલ
#GS-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #સારું શાસન #ઇ-ગવર્નન્સ #સરકારી નીતિઓ અને હસ્તક્ષેપ #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રીએ નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલ રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ સંમેલન દરમિયાન પ્રથમ વખત AI-સક્ષમ 'ગ્રામીણ આંતરિક ઓડિટ પોર્ટલ' શરૂ કર્યું છે.
- ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય જાહેર નાણાકીય વ્યવસ્થાપનમાં બદલાવ લાવવા માટે આ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનું નેતૃત્વ કરી રહ્યું છે.
પોર્ટલ વિશે
- ગ્રામીણ આંતરિક ઓડિટ પોર્ટલ એ AI-સંચાલિત, ક્લાઉડ-આધારિત ડિજિટલ સિસ્ટમ છે જે જાહેર આંતરિક ઓડિટના સમગ્ર ચક્રને સંભાળવા માટે બનાવવામાં આવી છે.
- મુખ્ય કંટ્રોલર ઓફ એકાઉન્ટ્સ (CCA) ની કચેરીએ છૂટીછવાઈ અને કાગળ આધારિત મેન્યુઅલ ઓડિટ પદ્ધતિને બદલવા માટે આ વિચાર રજૂ કર્યો હતો.
- આ પ્લેટફોર્મ નેશનલ ઇન્ફોર્મેટિક્સ સેન્ટર (NIC) ના સક્રિય સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો
- આ પોર્ટલનો હેતુ સંસ્થાકીય જવાબદારી વધારવા અને નાણાકીય ગેરરીતિઓ અટકાવવા માટે આંતરિક ઓડિટને ડિજિટલ અને સરળ બનાવવાનો છે.
- તે અદ્યતન ટેકનોલોજીની મદદથી માત્ર નિયમો ચકાસવાને બદલે ડેટા આધારિત અને જોખમ આધારિત ઓડિટ આયોજન તરફ આગળ વધવા માંગે છે.
- આ પહેલ ઓડિટના જૂના રેકોર્ડ અને એક્શન ટેકન રિપોર્ટ્સ (ATRs) નો કેન્દ્રીય સંગ્રહ બનાવે છે અને કાગળ વગરના વહીવટ તરફ આગળ વધે છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ અને તકનીકી ક્ષમતાઓ
- તે કાગળના ઉપયોગવાળી સિસ્ટમને ઓટોમેટેડ મિકેનિઝમમાં બદલીને નિયમ પાલન અને જોખમ આધારિત ઓડિટ બંને સંભાળવા માટે રચાયેલ છે.
- પાઇલટ તબક્કા પછી, પોર્ટલનો વ્યાપ વધારવામાં આવ્યો અને ઓક્ટોબર 2025 થી તમામ મુખ્ય મોડ્યુલ શરૂ કરવામાં આવ્યા.
- મેપ વ્યુ મોડ્યુલ ભારતભરમાં ઓડિટ પ્રવૃત્તિઓનો ભૌગોલિક નકશો પૂર પાડે છે અને ક્યારેય ઓડિટ ન થયા હોય તેવા એકમોને ઓળખવામાં મદદ કરે છે.
- આ સિસ્ટમ જોખમો અગાઉથી જાણવા, પેટર્ન ઓળખવા અને સ્માર્ટ ઓડિટ આયોજન માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ નો ઉપયોગ કરે છે.
- ઓડિટ કરાનારા એકમો સીધા પોર્ટલ પર ડિજિટલ એક્શન ટેકન રિપોર્ટ્સ (ATRs) અપલોડ કરે છે, જેથી વહીવટી કામગીરી પર વાસ્તવિક સમયમાં નજર રાખી શકાય.
- આ સિસ્ટમમાં સુરક્ષિત આર્કિટેક્ચર, ભૂમિકા આધારિત એક્સેસ કંટ્રોલ, કેન્દ્રીય મોનિટરિંગ અને દૈનિક બેકઅપની સુવિધા છે.
- આ પ્લેટફોર્મ ઓડિટ રેકોર્ડ્સ અને પાલન અહેવાલો સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહિત કરે છે, જેથી નાણાકીય અનિયમિતતાઓ શોધી શકાય.
- આ પોર્ટલ ટીમ રજીસ્ટ્રેશન, આયોજન અને ઓડિટ મેમો જારી કરવા સહિતની ઓડિટ પ્રક્રિયા ઓનલાઇન પૂર્ણ કરે છે.
- તે ઓડિટર્સ અને વહીવટી વિભાગો માટે અલગ અને સુરક્ષિત ઇન્ટરફેસ પ્રદાન કરે છે.
અમલીકરણ અને પરિણામો
- નાણા મંત્રાલયના કંટ્રોલર જનરલ ઓફ એકાઉન્ટ્સ (CGA) ની કચેરીએ ડિસેમ્બર 2025 માં ભારતના તમામ નાગરિક મંત્રાલયો અને વિભાગોમાં આ માળખાને લાગુ કરવાની મંજૂરી આપતો સત્તાવાર આદેશ જારી કર્યો.
- મેન્યુઅલ પત્રવ્યવહાર અને ફિઝિકલ ચોપડાઓને દૂર કરીને, તે કાગળ વગરના જાહેર નાણાકીય વ્યવસ્થાપનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
- આ સિસ્ટમ આંતરિક ઓડિટને એક સામાન્ય પ્રક્રિયામાંથી એક રણનીતિક સાધનમાં બદલી નાખે છે.