પ્રોજેક્ટ કુશા: ભારતની સ્વદેશી લોંગ રેન્જ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ
#GS-3 #અર્થવ્યવસ્થા #ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #રક્ષણ #ટેકનોલોજીનું સ્વદેશીકરણ #રેપિડ ફાયર સીએ #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- દેશના રક્ષામંત્રીએ પ્રોજેક્ટ કુશા ને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખૂબ જ મોટો વળાંક ગણાવ્યો છે.
- તેમણે હૈદરાબાદ સ્થિત DRDO ના Dr APJ Abdul Kalam Missile Complex માં નવા Advanced Weapon System Complex નું ઉદ્ઘાટન કરતી વખતે આ વાત કહી.
પ્રોજેક્ટ કુશા વિશે
- પ્રોજેક્ટ કુશા ને Extended Range Air Defence System તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
- આ એક સ્વદેશી લાંબા અંતરની સરફેસ-ટુ-એર મિસાઇલ સિસ્ટમ છે, જેને DRDO દ્વારા આકાશમાંથી આવતા અનેક જોખમો સામે રક્ષણ મેળવવા માટે વિકસાવવામાં આવી રહી છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ
- આ સિસ્ટમમાં જુદી જુદી શ્રેણીના ત્રણ મિસાઇલ વેરિઅન્ટ સામેલ છે.
- M1 વેરિઅન્ટ આશરે 150 km સુધીના વિસ્તારને આવરી લે છે.
- M2 વેરિઅન્ટ આશરે 250 km સુધીના અંતરે પ્રહાર કરી શકે છે.
- M3 વેરિઅન્ટ 350-400 km સુધીના સૌથી લાંબા અંતર માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.
ખતરા સામે રક્ષણ
- આ પ્રોજેક્ટ દુશ્મનના fighter aircraft અને stealth platforms નો સામનો કરવા સક્ષમ છે.
- તે drones, cruise missiles અને precision-guided munitions ને પણ તોડી પાડી શકે છે.
- આ સિસ્ટમ કેટલાક ballistic missile જોખમોને રોકવા માટે પણ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
ઓપરેશનલ ભૂમિકા
- આ સિસ્ટમને Indian Air Force ની Integrated Air Command and Control System સાથે જોડવામાં આવશે.
- આનાથી લશ્કરી અને નાગરિક રડાર નેટવર્ક વચ્ચે રીઅલ-ટાઇમમાં માહિતીની આપ-લે થઈ શકશે.
વ્યાપક રક્ષણાત્મક માળખું
- પ્રોજેક્ટ કુશા અન્ય સંરક્ષણ સાધનો જેમ કે QRSAM એટલે કે Quick Reaction Surface-to-Air Missile ને મદદરૂપ બનશે.
- તે VSHORADS એટલે કે Very Short-Range Air Defence System સાથે મળીને કામ કરશે.
- ભવિષ્યમાં તેમાં બેલિસ્ટિક મિસાઇલ રક્ષણ અને ખાસ ઊર્જા આધારિત શસ્ત્રો પણ ઉમેરવામાં આવશે.
વ્યૂહાત્મક મહત્વ
- આનાથી ભારતની પોતાની સ્વદેશી હવાઈ સુરક્ષા ક્ષમતા વધુ મજબૂત થશે.
- તેનાથી વિદેશી પ્રણાલીઓ જેવી કે S-400 પરની આપણી નિર્ભરતા ઘટશે.
- આ પગલું સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં દેશને આત્મનિર્ભર બનવામાં મદદ કરશે.