સંસદે કેરળનું નામ બદલીને 'કેરળમ' કરવાનો વિધેયક પસાર કર્યો
#GS-2 #ભારતીય રાજ્યવ્યવસ્થા અને બંધારણ #બંધારણ #સંસદ #સમવાયતંત્ર #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય
મુખ્ય મુદ્દા
- સંસદે કેરળ (નામમાં ફેરફાર) વિધેયક, 2026 પસાર કરીને રાજ્યનું નામ સત્તાવાર રીતે કેરળમ કર્યું છે.
- બંધારણનો અનુચ્છેદ 3 સંસદને રાજ્યનું નામ કે સરહદ બદલવાની પૂર્ણ સત્તા આપે છે.
- અનુચ્છેદ 4 મુજબ આ વિધેયક બંને ગૃહોમાં હાજર સભ્યોની સાધી બહુમતી થી પસાર કરવામાં આવે છે.
- આ કાયદા થકી ભારતીય બંધારણની પ્રથમ અનુસૂચિની એન્ટ્રી 15માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- સંસદે કેરળ (નામમાં ફેરફાર) વિધેયક, 2026 પસાર કરીને કેરળનું સત્તાવાર નામ બદલીને કેરળમ કર્યું છે.
- કેરળ વિધાનસભાએ સર્વાનુમતે આ અંગે પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો હતો, જેના આધારે કેન્દ્ર સરકારે આ કાયદો બનાવ્યો છે.
- આ કાયદાથી ભારતીય બંધારણની પ્રથમ અનુસૂચિમાં સુધારો થયો છે, જેથી અંગ્રેજીમાં પણ મલયાલમ ભાષા જેવું સાચું નામ લખી શકાશે.
બંધારણીય જોગવાઈઓ
- બંધારણનો અનુચ્છેદ 3 સંસદને નવા રાજ્યો બનાવવાની, સીમાઓ બદલવાની કે રાજ્યનું નામ બદલવાની સત્તા આપે છે.
- આ કાયદાથી પ્રથમ અનુસૂચિની એન્ટ્રી 15માં ફેરફાર થશે, જ્યાં બધા રાજ્યોના નામ અને વિસ્તારની યાદી આપેલી છે.
રાજ્યનું નામ બદલવાની પ્રક્રિયા
- સૌપ્રથમ જે-તે રાજ્યની વિધાનસભા નામ બદલવા માટેનો સત્તાવાર પ્રસ્તાવ પસાર કરીને કેન્દ્ર સરકારને મોકલે છે.
- આવો વિધેયક સંસદમાં રજૂ કરતા પહેલા રાષ્ટ્રપતિની પૂર્વ મંજૂરી લેવી ફરજિયાત છે.
- મંજૂરી આપતા પહેલા રાષ્ટ્રપતિ આ વિધેયક સંબંધિત રાજ્ય વિધાનસભાને વિચાર રજૂ કરવા માટે ચોક્કસ સમય આપીને મોકલે છે.
- રાજ્યનો અભિપ્રાય લેવો જરૂરી છે, પરંતુ રાજ્ય વિધાનસભાના વિચારો સંસદ કે રાષ્ટ્રપતિ માટે બંધનકર્તા નથી.
- નિયત સમય પૂરો થયા પછી આ વિધેયક સંસદના કોઈપણ ગૃહમાં રજૂ કરવામાં આવે છે.
- અનુચ્છેદ 4 મુજબ આ સામાન્ય વિધેયક છે, તેથી તેને હાજર રહીને મત આપનારા સભ્યોની સાધી બહુમતી થી પસાર કરાય છે.
- રાષ્ટ્રપતિની સહી મળ્યા પછી સરકાર ગેઝેટ નોટિફિકેશન બહાર પાડે છે અને બંધારણની પ્રથમ અનુસૂચિમાં નવું નામ ઉમેરાઈ જાય છે.
મહત્ત્વ
- આ નિર્ણયથી મૂળ મલયાલમ નામ 'કેરળમ' પાછું મળ્યું છે, જે રાજ્યની સાંસ્કૃતિક ઓળખને મજબૂત કરે છે.
- રાજ્ય વિધાનસભાની માગણી પર કેન્દ્ર સરકારે કામ કર્યું, જે સહકારી સમવાયતંત્રનું સારું ઉદાહરણ છે.