સાઇબર ફ્રોડ સામે ઓપરેશન મ્યુલ હન્ટ 1.0
#GS-3 #અર્થવ્યવસ્થા #બેન્કિંગ #સાઇબર સુરક્ષા #ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર #ગુજરાત #રાષ્ટ્રીય #રેપિડ ફાયર કરંટ અફેર્સ #પ્રિલિમ્સ માટે ઝડપી તથ્યો
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- તાજેતરમાં ગુજરાત પોલીસ એ રાજ્યમાં ₹2,289 કરોડ ના સાઇબર ફ્રોડનો પર્દાફાશ કર્યો છે.
- ઓપરેશન મ્યુલ હન્ટ 1.0 નામના રાજ્યવ્યાપી અભિયાન હેઠળ પોલીસે 913 મ્યુલ બેંક ખાતા સામે સખત કાર્યવાહી કરી છે.
મુખ્ય વિગતો અને કામગીરી
- ગુજરાત પોલીસે ઇન્ડિયન સાઇબરક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) અને નેશનલ સાઇબરક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ પરથી ડેટા એકત્ર કર્યો છે.
- અધિકારીઓએ શંકાસ્પદ વ્યવહારો પકડવા માટે કોઓર્ડિનેશન પોર્ટલ અને 1930 સાઇબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇનનો પણ ઉપયોગ કર્યો છે.
- મ્યુલ ખાતાઓ સામે ઝડપી પગલાં લેવા માટે ઇન્ડિયન ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇન્ટેલિજન્સ કોર્પોરેશન (IDPIC) આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત રિસ્ક-સ્કોરિંગ સિસ્ટમ બનાવી રહી છે.
- આ સિસ્ટમ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના નિયમો અને માર્ગદર્શિકા મુજબ કામ કરે છે.
- આ નવી સિસ્ટમ દ્વારા દરેક વ્યવહારને લો રિસ્ક, મિડિયમ રિસ્ક અથવા હાઇ રિસ્ક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે.
- આ વર્ગીકરણથી બેંકોને શંકાસ્પદ ખાતા ઓળખવામાં અને જરૂરી પગલાં લેવામાં સરળતા રહે છે.
- IDPIC ને નોડલ એજન્સી બનાવવામાં આવી છે અને mulehunter.ai નામની રજિસ્ટ્રી શરૂ કરવામાં આવી છે.
- બેંકો આ રજિસ્ટ્રી દ્વારા શંકાસ્પદ ખાતાઓની માહિતી એકબીજા સાથે સરળતાથી શેર કરી શકે છે.
મ્યુલ અકાઉન્ટ વિશે માહિતી
- મ્યુલ અકાઉન્ટ એટલે કે ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માટે વપરાતું બેંક ખાતું.
- મ્યુલ વ્યક્તિ તે છે જે બીજાના બદલામાં ગેરકાયદેસર રીતે મેળવેલા નાણાં એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ મોકલે છે.
- આંતરરાષ્ટ્રીય સાઇબર અપરાધીઓ શેલ કંપનીઓ અને સામાન્ય લોકોના ખાતાનો ઉપયોગ મ્યુલ અકાઉન્ટ તરીકે કરે છે.
- અપરાધીઓ બેંકો દ્વારા અપાતી બલ્ક પેઆઉટ સુવિધાનો દુરુપયોગ કરીને આ ગુનાઓ આચરે છે.