વન હર્બ, વન સ્ટાન્ડર્ડ (OHOS) પહેલ
#GS-2 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #આરોગ્ય #નિયમનકારી સંસ્થાઓ #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #આયુષ મંત્રાલય #વનસ્પતિ ઉત્પાદનો
મુખ્ય મુદ્દા
- આયુષ મંત્રાલય અને આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે 'વન હર્બ, વન સ્ટાન્ડર્ડ' પહેલ હેઠળની પોતાની ભાગીદારી વધુ 3 વર્ષ માટે લંબાવી છે.
- આ પહેલ આયુર્વેદ, સિદ્ધ, સોવા-રિગ્પા, યુનાની અને હોમિયોપેથી એમ 5 તબીબી પદ્ધતિઓમાં ઔષધીય વનસ્પતિઓના ગુણવત્તાના ધોરણોને એકસમાન બનાવે છે.
- વર્ષ 2022 માં શરૂ થયેલા પ્રથમ તબક્કા દરમિયાન આ યોજના હેઠળ 50 સિંગલ-હર્બ મોનોગ્રાફ સફળતાપૂર્વક તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા.
- ભારતીય ઔષધીય ધોરણોને વૈશ્વિક માપદંદો સાથે જોડીને, આ માળખું વિદેશી વેપારને વેગ આપે છે અને હર્બલ ઉત્પાદનોની સુસંગતતા સુનિશ્ચિત કરે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- આયુષ મંત્રાલય અને આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે 'વન હર્બ, વન સ્ટાન્ડર્ડ' પહેલ હેઠળની પોતાની ભાગીદારીને બીજા 3 વર્ષ માટે લંબાવી છે.
OHOS પહેલ વિશે
- 'વન હર્બ, વન સ્ટાન્ડર્ડ' (OHOS) એ એક સંયુક્ત માળખું છે, જે ભારતમાં વિવિધ તબીબી પદ્ધતિઓમાં વપરાતી ઔષધીય વનસ્પતિઓ માટે એકસમાન અને વૈજ્ઞાનિક ગુણવત્તાના ધોરણો નક્કી કરે છે.
અમલીકરણ કરતી સંસ્થાઓ
- ભારતીય ચિકિત્સા અને હોમિયોપેથી માટેનું ફાર્માકોપોઇયા કમિશન (PCIM&H) એ આયુષ મંત્રાલય હેઠળ આ યોજનાનું અમલીકરણ કરે છે.
- ઇન્ડિયન ફાર્માકોપોઇયા કમિશન (IPC) એ આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય હેઠળ કામ કરતી એક સ્વાયત્ત સંસ્થા છે.
પહેલનો મુખ્ય હેતુ
- આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અલગ-અલગ તબીબી પુસ્તકો વચ્ચેના ગુણવત્તાના મતભેદો દૂર કરીને ઔષધીય વનસ્પતિઓ માટે એક જ સ્પષ્ટ અને વિશ્વસનીય ધોરણ બનાવવાનો છે.
- સ્પષ્ટ નિયમો બનાવવાથી ભારતીય વનસ્પતિ ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા, સુરક્ષા અને વિદેશી બજારોમાં સક્ષમતા વધે છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ
- આ યોજના ઇન્ડિયન ફાર્માકોપોઇયા (IP) અને પરંપરાગત ASU&H ફાર્માકોપોઇયા વચ્ચે એક જ વનસ્પતિ માટેની ચકાસણી પદ્ધતિઓને એકસમાન બનાવે છે.
- વર્ષ 2022 માં શરૂ થયેલા પહેલા તબક્કામાં 50 સિંગલ-હર્બ મોનોગ્રાફ બનાવવામાં આવ્યા હતા, આ નવી ભાગીદારી તે કામને આગળ ધપાવે છે.
- આ એકસમાન નિયમો આયુર્વેદ, સિદ્ધ, સોવા-રિગ્પા, યુનાની અને હોમિયોપેથી એમ 5 માન્યતા પ્રાપ્ત તબીબી પદ્ધતિઓને લાગુ પડે છે.
- ભારતીય વનસ્પતિ ઉત્પાદનો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારના નિયમોનું પાલન કરી શકે તે માટે તેમાં વૈશ્વિક ધોરણોને પણ ઉમેરવામાં આવ્યા છે.
- પ્રયોગશાળાઓ, નિયમનકારો અને ઉત્પાદકોને ચકાસણી માટે એક જ માર્ગદર્શિકા મળે છે, જેથી અલગ-અલગ લેબ રિપોર્ટની ગૂંચવણ દૂર થાય છે.
મહત્વ
- નિયમો સ્પષ્ટ થવાથી વેપાર કરવાની સરળતા વધે છે અને નિકાસકારો માટે લેબોરેટરી ટેસ્ટિંગ તેમજ સરકારી પ્રક્રિયાઓ સરળ બને છે.
- વૈશ્વિક સ્તરના ધોરણો મળવાથી ભારતીય હર્બલ ઉત્પાદનોની સુરક્ષા અને ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ વધે છે, જેનાથી વિદેશમાં નિકાસ વધી શકે છે.