અંદમાનના દરિયાકાંઠે કુદરતી ગેસની શોધ

#GS-3 #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધા #ઊર્જા #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય #ગુજરાત

શા માટે ચર્ચામાં છે?

સરકારી કંપની Oil India Limited (OIL) એ જૂન 5, 2026 ના રોજ અંદમાનના દરિયાકાંઠાના ઓઈલ બ્લોકમાંથી કુદરતી ગેસ મળી આવ્યાની જાહેરાત કરી છે.
આ ગેસ Vijayapuram-3 નામના ત્રીજા રિસર્ચ કુવા માંથી સફળતાપૂર્વક મળી આવ્યો છે.

દરિયાના તળિયે ઊંડાણપૂર્વક ડ્રિલિંગ કામગીરી દરમિયાન આ મોટો હાઇડ્રોકાર્બન જથ્થો શોધી કાઢવામાં આવ્યો છે.
પ્રાથમિક પરીક્ષણોમાં કુદરતી ગેસનો પ્રવાહ સતત અને દબાણયુક્ત હોવાનું બહાર આવ્યું છે.
આ સતત પ્રવાહ સાબિત કરે છે કે અંદમાન માઈક્રોપ્લેટ ની નીચે સક્રિય પેટ્રોલિયમ સિસ્ટમ અને હાઇડ્રોકાર્બનનો મોટો ભંડાર મોજૂદ છે.

આ નવા શોધાયેલા કુવાનું સત્તાવાર નામ Vijayapuram-3 (Location: OAEB) છે.
ભૌગોલિક દૃષ્ટિએ આ સ્થળ અંદમાન ટાપુઓ ના પૂર્વ કિનારાથી અંદાજે 15 કિલોમીટર દૂર આવેલું છે.
આ કુવા માટે દરિયાના પાણીની અંદર 355 મીટર ની ઊંડાઈએ ડ્રિલિંગ કરવામાં આવ્યું હતું.
દરિયાના તળિયેથી 1,900 મીટર થી વધુ ઊંડે આવેલા ઇઓસીન ભૌગોલિક રચના સુધી ડ્રિલિંગ પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું.

આ શોધ એકાએક થયેલી નથી, પરંતુ તે Oil India Limited ની અગાઉની સફળતાની આગળની કડી છે.
કંપનીએ આ જ બ્લોકના બીજા કુવા Vijayapuram-2 (Location: OAEA) માં સપ્ટેમ્બર 26, 2025 ના રોજ પહેલીવાર ગેસ મેળવ્યો હતો.
આ બ્લોકમાં અત્યાર સુધીમાં કુલ ત્રણ કુવાઓ ખોદવામાં આવ્યા છે, જેમાંથી બે કુવાઓએ વ્યાપારી ધોરણે ઉપયોગી ગેસના જથ્થાની પુષ્ટિ કરી છે.

કુવાને છેણીને છિદ્રો પાડ્યા પછી વૈજ્ઞાનિકોએ તરત જ જમીનની અંદર દબાણ વધતું જોયું હતું.
આ કુદરતી દબાણને લીધે ગેસ કોઈપણ પંપ કે મશીનની મદદ વગર જાતે જ સપાટી પર ઉપર આવી ગયો હતો.
કંપનીએ ગેસ ક્યાંથી બન્યો અને તેની ગરમી ઉત્પન્ન કરવાની શક્તિ કેટલી છે તે જાણવા માટે નમૂના એકત્ર કરવાની કામગીરી શરૂ કરી દીધી છે.
કંપનીએ 600 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારનો ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળો 3D સિસ્મિક ડેટા સફળતાપૂર્વક મેળવ્યો છે.
અધિકારીઓ આ નવા ડેટાને જૂના 2D ડેટા સાથે જોડીને જમીન નીચેની રચનાનો ડિજિટલ નકશો તૈયાર કરી રહ્યા છે.