સરહદી વિસ્તારોમાં પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સ માટેની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માર્ગદર્શિકા
#GS-3 #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધાઓ #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #ઊર્જા #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા #સરહદ સુરક્ષા
મુખ્ય મુદ્દા
- ગૃહ મંત્રાલય (MHA) દ્વારા ભારતીય સરહદ, LoC અને LAC થી 1 કિમી સુધીમાં પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
- સરહદથી 1 થી 50 કિમી ના અંતરમાં આવેલા પ્રોજેક્ટ્સ માટે MHA મંજૂરી અને 1 થી 20 કિમી ના વિસ્તાર માટે સંરક્ષણ મંત્રાલય નું NOC જરૂરી રહેશે.
- ચીન, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ જેવા સરહદી દેશોના નાગરિકોને સરકારની આગોતરી મંજૂરી વિના આ પ્રોજેક્ટ્સમાં નોકરી પર રાખી શકાશે નહીં.
- પ્રોજેક્ટ સ્થળે એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ સ્થાપવાનો તમામ ખર્ચ કંપનીએ ઉઠાવવાનો રહેશે અને તેનું સંચાલન CISF કરશે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ગૃહ મંત્રાલય (MHA) દ્વારા ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ, લાઈન ઓફ કન્ટ્રોલ (LoC) અને લાઈન ઓફ એક્ચ્યુઅલ કન્ટ્રોલ (LAC) નજીકના સૌર, પવન અને હાઇબ્રિડ ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સ માટે નવી સુરક્ષા માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવી છે.
નવી સુરક્ષા માર્ગદર્શિકાની મુખ્ય જોગવાઈઓ
- આ નીતિનો હેતુ સરહદી ચોકીપહેરો, સૈન્યની અવરજવર અને સંવેદનશીલ સ્થળોની સુરક્ષાને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જાનો વિકાસ કરવાનો છે.
- આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ, LoC કે LAC થી 1 કિમી ના વિસ્તારમાં કોઈપણ પ્રકારની ઊર્જા યોજના અથવા બાંધકામ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
- સરહદથી 1 થી 50 કિમી ના વિસ્તારમાં સ્થપાતા પ્રોજેક્ટ્સ માટે ગૃહ મંત્રાલય (MHA) પાસેથી અલગથી સુરક્ષા મંજૂરી લેવી ફરજિયાત રહેશે.
- સરહદથી 1 થી 20 કિમી ના અંતરમાં આવતા પ્રોજેક્ટ્સ માટે સંરક્ષણ મંત્રાલય નું ના-વાંધા પ્રમાણપત્ર (NOC) મેળવવું પડશે.
- ડેવલપર્સે સીધા ગૃહ અથવા સંરક્ષણ મંત્રાલયનો સંપર્ક કરવાનો નથી. અરજી નવીન અને પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા મંત્રાલય (MNRE) દ્વારા મોકલવાની રહેશે, અને MHA 60 દિવસમાં નિર્ણય લેશે.
- ભારત સાથે જમીન સરહદ ધરાવતા દેશો જેવા કે પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને ચીન ના કર્મચારીઓ કે એન્જિનિયરોને કેન્દ્ર સરકારની આગોતરી મંજૂરી વગર કામ પર રાખી શકાશે નહીં.
- સરહદી વિસ્તારની જમીન કોઈ વિદેશી કંપનીને આપતા પહેલા કેન્દ્ર સરકાર અને MHA ની મંજૂરી લેવી પડશે, સાથે FDI અને DPIIT ના નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.
- પ્રોજેક્ટ વિસ્તારોમાં એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ ઊભી કરવાનો ખર્ચ કંપનીએ પોતે ભોગવવો પડશે, જ્યારે તેનું સંચાલન CISF અથવા રાજ્ય પોલીસ કરશે.
- પ્રોજેક્ટની ડિઝાઇન એવી રાખવી પડશે જેથી સરહદને સમાંતર લાંબુ બાંધકામ ન થાય અને કટોકટી વખતે સુરક્ષા દળો તે રસ્તાઓનો ઉપયોગ કરી શકે.
- સરહદથી 5 કિમી ના અંતરમાં રહેણાંક મકાનો કે હોટેલો બનાવી શકાશે નહીં, તેમજ ભીડ એકઠી થાય તેવી પ્રવૃત્તિઓ પર નિયંત્રણ રહેશે.
- ઇમારતોની ઊંચાઈ 1 થી 8 કિમી માં 3 મીટર, 8 થી 20 કિમી માં 5 મીટર અને 20 થી 50 કિમી માં 15 મીટર સુધી જ રાખી શકાશે, પરંતુ પવનચક્કીઓને આમાંથી મુક્તિ અપાઈ છે.
- આ માર્ગદર્શિકા જાહેર થયા પહેલા જે પ્રોજેક્ટ્સને MHA મંજૂરી કે સંરક્ષણ મંત્રાલય નું NOC મળી ચૂક્યું છે, તેમણે ફરીથી નવી મંજૂરી લેવાની જરૂર નથી.