એક્સોપ્લેનેટ WASP-94A b પર હવામાનની પેટર્નનું મેપિંગ
#GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #અવકાશ #અર્થતંત્ર #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- વૈજ્ઞાનિકોએ જેમ્સ વેબ સ્પેસ ટેલિસ્કોપ (JWST) નો ઉપયોગ કરીને પૃથ્વીથી દૂર આવેલા WASP-94A b એક્સોપ્લેનેટ પર હવામાનની પેટર્નનું મેપિંગ કર્યું છે.
- આ એક્સોપ્લેનેટ પૃથ્વીથી લગભગ 700 પ્રકાશ-વર્ષ દૂર આવેલું છે.
એક્સોપ્લેનેટ WASP-94A b વિશે
- WASP-94A b એક વાયુયુક્ત એક્સો-સોલર ગ્રહ છે જે પૃથ્વીથી આશરે 700 પ્રકાશ-વર્ષ દૂર સ્થિત છે.
- સંશોધકોએ જેમ્સ વેબ સ્પેસ ટેલિસ્કોપ (JWST) ની ઇન્ફ્રારેડ સંવેદનશીલતાનો ઉપયોગ કરીને તેની વાતાવરણીય ગતિશીલતા અને સવાર તથા સાંજની અનન્ય હવામાન પ્રણાલીઓનું મેપિંગ કર્યું છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ
- ખગોળશાસ્ત્રીઓ WASP-94A b ને હોટ જ્યુપિટર ગેસ જાયન્ટ તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે કારણ કે તે કદમાં ગુરુ કરતા બમણો મોટો છે પરંતુ તેનું દળ ગુરુ કરતા અડધું જ છે.
- આ ગ્રહ તેના મુખ્ય તારાની ખૂબ જ નજીક ભ્રમણ કરે છે અને માત્ર 4 દિવસ માં એક પરિક્રમા પૂરી કરે છે.
- આટલી નજીક હોવાને કારણે આ ગ્રહ ટાઇડલ લોક થઈ ગયો છે, જે તેની પરિભ્રમણ ગતિને તેની પરિક્રમા સાથે સિંક્રનાઇઝ કરે છે.
- ગ્રહની એક બાજુ હંમેશાં તેના તારા તરફ રહે છે જે પથ્થરો પીગળી જાય તેટલી ગરમ મરુસ્થલ જેવી છે.
- ગ્રહની કાયમ અંધારી રહેતી રાત્રિવાળી બાજુનું તાપમાન નિરપેક્ષ શૂન્યની નજીક ઘટી જાય છે.
- આ ગ્રહનું વાતાવરણ સ્પષ્ટપણે વહેંચાયેલું છે જેમાં તેની સવારે મેગ્નેશિયમ સિલિકેટ, આયર્ન અને મેગ્નેશિયમ સલ્ફાઇડ નામના ભારે વાદળો છવાયેલા રહે છે.
- ગ્રહની વહેલી સાંજનો સમય સંપૂર્ણપણે ચોખ્ખા આકાશ સાથે જોવા મળે છે.
- ઠંડી રાત્રિવાળી બાજુ પર વાદળો સતત બને છે અને ખૂબ જ ઝડપી પવનો દ્વારા આખા ગ્રહ પર ફેલાઈ જાય છે.
- તડકાવાળી બાજુ પર પ્રવેશતાની સાથે જ આ વાદળો ઝડપથી નાશ પામે છે અને વરાળ બની જાય છે.
- ખગોળશાસ્ત્રીઓએ સ્લો ટ્રાન્ઝિટ સ્પેક્ટ્રોસ્કોપી પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને મુખ્ય તારામાંથી વાતાવરણીય સિગ્નેચરને અલગ કર્યું.
- ધીમા સંક્રમણ દરમિયાન વિવિધ તરંગલંબાઇ પર પ્રકાશનું સ્પ્લિટ-સ્કેનિંગ કરીને વૈજ્ઞાનિકોએ સવાર અને સાંજની ક્ષિતિજો વચ્ચેના તફાવતોનું મેપિંગ કર્યું.
શોધનું મહત્ત્વ
- વાદળછાયા અને સ્વચ્છ વાતાવરણીય પ્રદેશોને અલગ કરવાથી રચનાની ભૂલો ઘટે છે અને એક્સોપ્લેનેટના રાસાયણિક વિશ્લેષણની ચોકસાઈ સુધરે છે.
- હોટ જ્યુપિટરની રચનાનો અભ્યાસ કરવાથી વૈજ્ઞાનિકોને પ્રાચીન પ્રોટોપ્લેનેટરી ડિસ્કની રસાયણશાસ્ત્ર અને ગ્રહોની સિસ્ટમના ઉત્ક્રાંતિને પુનઃનિર્માણ કરવામાં મદદ મળે છે.