કેરળ દ્વારા ભારતની પ્રથમ ન્યાયતંત્ર-સંકલિત વન્યજીવ અપરાધ પ્રણાલી શરૂ કરવામાં આવી

કેરળ દ્વારા ભારતની પ્રથમ ન્યાયતંત્ર-સંકલિત વન્યજીવ અપરાધ પ્રણાલી શરૂ કરવામાં આવી

#જીએસ-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #સારી શાસન વ્યવસ્થા #પર્યાવરણ #જૈવવિવિધતા #ટકાઉ વિકાસ #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય #ગુજરાત #પારદર્શિતા અને જવાબદારી #રેપિડ ફાયર સીએ #પ્રિલિમ્સ માટે ઝડપી તથ્યો

મુખ્ય મુદ્દા

  • કેરળ ન્યાયતંત્ર સાથે જોડાયેલી વન્યજીવ અપરાધ ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ HAWK શરૂ કરનાર ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે.
  • HAWK સોફ્ટવેર બનાવવાનું કામ 2017 માં શરૂ થયું હતું અને 2019 માં Kerala Forest Department તથા Wildlife Trust of India (WTI) દ્વારા તેને સત્તાવાર રીતે લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.
  • આ સિસ્ટમ કાગળની કામગીરી દૂર કરવા માટે Application Programming Interface (API) નો ઉપયોગ કરે છે અને Preliminary Offence Reports (POR) થી લઈને ચુકાદાઓ સુધીની ફાઇલો ટ્રેક કરવા માટે ઇ-કોર્ટ સાથે જોડાય છે.
  • કેરળમાં સફળતા મળ્યા બાદ, આ સિસ્ટમ કર્ણાટક (2022), તમિલનાડુ (2025) અને ઓડિશા (2025) સુધી પહોંચાડી.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • તાજેતરમાં, Kerala Forest Department દ્વારા તેની HAWK સિસ્ટમમાં e-court એકીકરણ સુવિધા ઉમેરવામાં આવી છે.
  • આ સિદ્ધિ સાથે કેરળ ભારતનું પહેલું એવું રાજ્ય બની ગયું છે જેણે સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ અને ન્યાયતંત્ર સાથે જોડાયેલી વન્યજીવ ગુના વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી શરૂ કરી છે.

HAWK સિસ્ટમ વિશે

  • HAWK એક cloud-based information management system છે જે વન્યજીવ ગુનાઓ, અપરાધીઓ અને પ્રાણીઓના મૃત્યુના ડેટાબેઝને એકબીજા સાથે જોડે છે.
  • આ સોફ્ટવેર વન અધિકારીઓને મહત્વપૂર્ણ ઇકોલોજીકલ જાણકારી અને કેસ સંચાલનમાં સંપૂર્ણ મદદ પૂરી પાડે છે.
  • અધિકારીઓએ આ પ્લેટફોર્મ વારંવાર ગુનો કરનારાઓને ટ્રેક કરવા, ડેટા કેન્દ્રીત કરવા અને રાજ્યભરમાં માહિતીની ખાીઓ દૂર કરવા માટે બનાવ્યું છે જેથી ગુનાઓ પર સારી નજર રાખી શકાય.

વિકાસ અને વિસ્તાર

  • આ પ્લેટફોર્મ બનાવવા માટે Kerala Forest Department અને Wildlife Trust of India (WTI) એ સાથે મળીને કામ કર્યું હતું.
  • આ પ્રોજેક્ટ પર કામ 2017 માં શરૂ થયું હતું અને રાજ્યમાં તેને સત્તાવાર રીતે 2019 માં લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.
  • બાદમાં આ સિસ્ટમ અન્ય રાજ્યોમાં પણ ફેલાઈ, જેમાં કર્ણાટક (2022), તમિલનાડુ (2025) અને ઓડિશા (2025) નો સમાવેશ થાય છે.

ઇ-કોર્ટ એકીકરણ અને વિશેષતાઓ

  • આ સિસ્ટમ હવે Application Programming Interface (API) દ્વારા ન્યાયતંત્ર સાથે સીધી જોડાયેલી છે, જેનાથી કાગળ પર થતી કાર્યવાહી બંધ થઈ ગઈ છે.
  • આ જોડાણને કારણે અધિકારીઓ કેસની ફાઇલોને રિયલ-ટાઇમમાં ટ્રેક કરી શકે છે, જેમાં Preliminary Offence Reports (POR) થી લઈને કોર્ટના ચુકાદાઓ અને સાક્ષીઓના નિવેદનો સામેલ છે.
  • એન્ટરપ્રાઇઝ રિસોર્સ પ્લાનિંગ મોડેલ પર બનેલું આ સોફ્ટવેર મોડ્યુલર અને સ્કેલેબલ છે, જે રાજ્યોને સ્થાનિક જરૂરિયાતો અને ભાષાઓ મુજબ બદલવાની છૂટ આપે છે જ્યારે યુનિફાઇડ સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ ડેટાબેઝ જળવાઈ રહે છે.