ક્લાઇમેટ ચેન્જ પરફોર્મન્સ ઇન્ડેક્સ 2027 માં ભારત 28મા સ્થાને
#GS-3 #પર્યાવરણ #ક્લાઇમેટ ચેન્જ #CCPI 2027 #જર્મનવોચ #અક્ષય ઊર્જા #G20 #COP31
મુખ્ય મુદ્દા
- ભારત Climate Change Performance Index 2027 માં 60.85 સ્કોર સાથે પાંચ સ્થાન નીચે ઉતરીને 28મા સ્થાને પહોંચ્યું છે.
- દુનિયાનો એક પણ દેશ 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસનું લક્ષ્ય પૂરું કરી શક્યો ન હોવાથી શરૂઆતના ત્રણ રેન્ક ખાલી રાખવામાં આવ્યા છે.
- ડેનમાર્ક 84.05 સ્કોર સાથે સમગ્ર યાદીમાં 4થા સ્થાને સૌથી આગળ છે, જ્યારે ઇરાન 68મા સ્થાને છેલ્લું છે.
- આ ઇન્ડેક્સ ચાર અલગ-અલગ વિભાગમાં કામગીરી માપે છે, જેમાં ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જનમાં સૌથી વધુ 40% વજન આપવામાં આવે છે.
- ભારતે વર્ષ 2030 પહેલા જ પોતાની વીજ ક્ષમતામાં 50% બિન-અશ્મિભૂત સ્ત્રોત મેળવી લેતાં રિન્યુએબલ ક્ષેત્રે સારો સંતોષકારક સ્કોર મેળવ્યો છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- તુર્કીના અંતાલ્યામાં યોજાયેલી COP31 સમિટ દરમિયાન જાહેર કરાયેલા CCPI 2027 માં ભારત 5 સ્થાન નીચે ઉતરીને 28મા સ્થાને પહોંચી ગયું છે.
- આ વૈશ્વિક રિપોર્ટ વાર્ષિક ધોરણે વાતાવરણ સુરક્ષા અંગે દેશોની કામગીરી ચકાસે છે.
CCPI 2027 વિશે
- ક્લાઇમેટ ચેન્જ પરફોર્મન્સ ઇન્ડેક્સ એક સ્વતંત્ર સિસ્ટમ છે જે દુનિયાના દેશોના પર્યાવરણ લક્ષી કામો પર નજર રાખે છે.
- આ ઇન્ડેક્સ સૌથી વધુ પ્રદૂષણ ફેલાવતા દેશોના સુધારા અને પગલાંની એકબીજા સાથે સરખામણી કરે છે.
ઇતિહાસ અને સંસ્થાઓ
- વર્ષ 2005 થી દર વર્ષે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની ક્લાઇમેટ કોન્ફરન્સ સમયે આ ઇન્ડેક્સ બહાર પાડવામાં આવે છે.
- આ રિપોર્ટ પેરિસ કરારના તાપમાન ઘટાડવાના લક્ષ્યો કેટલા પૂરા થયા તે ચકાસે છે.
- જર્મનવોચ, ન્યુક્લાઇમેટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને ક્લાઇમેટ એક્શન નેટવર્ક ઇન્ટરનેશનલ નામની સંસ્થાઓ ભેગા મળીને આ રિપોર્ટ તૈયાર કરે છે.
મૂલ્યાંકનના માપદંડ અને ગુણભાર
- આ ઇન્ડેક્સમાં દેશો અને યુરોપિયન યુનિયનનું 14 નિયત સૂચકાંકો આધારે મૂલ્યાંકન થાય છે.
- ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે સૌથી વધુ 40% વજન આપવામાં આવ્યું છે.
- અક્ષય ઊર્જા એટલે કે રિન્યુએબલ એનર્જીના વપરાશ માટે 20% ગુણ નક્કી કરાયા છે.
- ઊર્જાના કુલ વપરાશના આધારે બીજા 20% ગુણ મળે છે.
- દેશની પોતાની પર્યાવરણ નીતિઓ કેવી છે તેના માટે 20% વજન રખાયું છે.
ઇન્ડેક્સના મુખ્ય હેતુઓ
- દુનિયાના દેશો પર્યાવરણ અંગે સાચા આંકડા અને નીતિઓ રજૂ કરે તે માટે પારદર્શિતા લાવવી આનો મુખ્ય હેતુ છે.
- મોટા ઉદ્યોગો ધરાવતા દેશો પોતાની જવાબદારી સમજે તે માટે તેમની સરખામણી કરવામાં આવે છે.
CCPI 2027 ની મુખ્ય વિશેષતાઓ
- ટોચના પ્રથમ ત્રણ સ્થાન ખાલી રખાયા છે કારણ કે એક પણ દેશ 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ ગરમી ઘટાડવાના માપદંડમાં પૂરો નથી ઉતર્યો.
- દેશોની કામગીરીને આધારે તેમને ખૂબ સારો, સારો, મધ્યમ, ઓછો અને ખૂબ ઓછો એમ પાંચ સ્તરમાં વહેંચવામાં આવે છે.
- આ વખતે G20 દેશો પર ખાસ ધ્યાન અપાયું છે કારણ કે તેઓ દુનિયાનું 75% થી વધુ ઉત્સર્જન કરે છે.
- G20 ના 10 દેશોને આ વખતે ખૂબ જ નબળી કામગીરીની શ્રેણીમાં મુકવામાં આવ્યા છે.
- ભારતે સમય મર્યાદા એટલે કે 2030 પહેલા જ 50% બિન-અશ્મિભૂત વીજળી ક્ષમતા મેળવી લેતા રિન્યુએબલ ક્ષેત્રે સારો સ્કોર કર્યો છે.
- પરંતુ આ સાથે જ ગ્રીડ સ્ટોરેજ અને સોલર પાવરના બગાડ અંગે પણ રિપોર્ટમાં ચિંતા વ્યક્ત કરાઈ છે.
- આ ઇન્ડેક્સ તૈયાર કરવા માટે વિશ્વના 450 થી વધુ પર્યાવરણ નિષ્ણાતોની સલાહ લેવામાં આવી છે.
વૈશ્વિક રેન્કિંગ અને ભારતની સ્થિતિ
- ડેનમાર્ક 84.05 સ્કોર સાથે ચોથા સ્થાને રહ્યું છે અને તે સતત છઠ્ઠા વર્ષે સૌથી ઉપરનો દેશ બન્યો છે.
- લિથુઆનિયા પાંચમા અને લક્ઝમબર્ગ છઠ્ઠા સ્થાને રહ્યા છે.
- યુનાઇટેડ કિંગડમ 7મા ક્રમે આવ્યું છે અને તે G20 દેશોમાં સારો સ્કોર કરનાર એકમાત્ર દેશ છે.
- ભારત 60.85 સ્કોર સાથે 28મા સ્થાને રહ્યું છે જે 2026 માં 23મા અને 2025 માં 10મા સ્થાને હતું.
- રેન્કમાં ઘટાડો થવા છતાં ભારતે એકંદર મધ્યમ કામગીરીનું સ્તર જાળવી રાખ્યું છે.
- રશિયા 66મા સ્થાને અને અમેરિકા 67મા સ્થાને આવીને નીચલા ક્રમે રહ્યા છે.
- ઇરાન આ યાદીમાં સૌથી છેલ્લે એટલે કે 68મા સ્થાને મુકાયું છે.