ભારત 2026માં 18મી બ્રિક્સ શિખર પરિષદનું આયોજન કરશે
#GS-2 #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધાઓ #18મી બ્રિક્સ શિખર પરિષદ #ન્યૂ ડેવલપમેન્ટ બેંક
મુખ્ય મુદ્દા
- ભારત 12-13 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં 18મી બ્રિક્સ શિખર પરિષદ નું આયોજન કરશે, જે તેની ચોથી અધ્યક્ષતા છે.
- વર્ષ 2024 અને 2025 માં નવા દેશો જોડાયા પછી હવે આ જૂથમાં 11 પૂર્ણ સભ્યો અને 10 ભાગીદાર દેશો સામેલ છે.
- ભારત તેની 2026 ની અધ્યક્ષતા દરમિયાન 25 શહેરોમાં 350 થી વધુ બેઠકો યોજશે અને બ્રિક્સ સ્ટાર્ટઅપ ઇનોવેશન ફંડ જેવી પહેલો શરૂ કરશે.
- બ્રિક્સ સંસ્થા વૈશ્વિક નાણાકીય સુધારાઓ, સ્થાનિક ચલણમાં વેપાર અને ન્યૂ ડેવલપમેન્ટ બેંક દ્વારા પ્રોજેક્ટ્સને નાણાકીય સહાય આપવા પર ધ્યાન આપે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ભારત 12-13 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં 18મી બ્રિક્સ શિખર પરિષદ ની યોજવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
- બ્રિક્સ સંગઠનની સ્થાપના પછી ભારત ચોથી વખત આ જૂથની અધ્યક્ષતા સંભાળી રહ્યું છે.
18મી બ્રિક્સ શિખર પરિષદની વિગત
- બ્રિક્સ એ વિશ્વના ઉભરતા અર્થતંત્રોના વડાઓની વાર્ષિક બેઠક છે, જેમાં વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં સુધારા કરવા અને વેપાર વધારવા પર ચર્ચા થાય છે.
- આ વખતે આ પરિષદ નવી દિલ્હી માં બિલ્ડિંગ ફોર રિસિલિયન્સ, ઇનોવેશન, કોઓપરેશન એન્ડ સસ્ટેનેબિલિટી ની થીમ હેઠળ યોજાશે.
- પરિષદના નવા લોગોમાં કમળનું પ્રતીક છે, જે પવિત્રતા, મક્કમતા અને પ્રગતિ દર્શાવે છે.
- લોગોમાં રહેલી રંગબેરંગી પાંખડીઓ બધા સભ્ય દેશોની વિવિધતા અને એકતાનું પ્રતીક છે.
- લોગોમાં નમસ્તેની મુદ્રા ભારતની આવકારવાની સંસ્કૃતિ અને આદર દર્શાવે છે.
- હાલમાં આ જૂથમાં 11 પૂર્ણ સભ્યો છે: બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન, દક્ષિણ આફ્રિકા, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ઇરાન, સાઉદી અરેબિયા, યુએઇ (જે 2024 માં જોડાયું) અને ઇન્ડોનેશિયા (જે જાન્યુઆરી 2025 માં જોડાયું).
- આ ઉપરાંત બેલારુસ, બોલિવિયા, ક્યુબા, કઝાકિસ્તાન, મલેશિયા, નાઇજીરિયા, થાઇલેન્ડ, યુગાન્ડા, ઉઝબેકિસ્તાન અને વિયેતનામ જેવા 10 દેશો ભાગીદાર દેશો તરીકે સામેલ છે.
બ્રિક્સનો ઇતિહાસ અને વિકાસ
- વર્ષ 2001 માં ગોલ્ડમેન સેક્સના અર્થશાસ્ત્રી જિમ ઓ નિલ એ સૌથી ઝડપી વધતા ચાર અર્થતંત્રો માટે પહેલીવાર BRIC શબ્દ વાપર્યો હતો.
- વર્ષ 2006 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સામાન્ય સભા દરમિયાન આ દેશોના નેતાઓ વચ્ચે રાજકીય વાતચીત શરૂ થઈ.
- વૈશ્વિક આર્થિક મંદી પછી વર્ષ 2009 માં રશિયાના યેકાટેરિનબર્ગ ખાતે પ્રથમ અધિકૃત શિખર પરિષદ યોજાઈ હતી.
- વર્ષ 2010-2011 માં દક્ષિણ આફ્રિકા જોડાતા આ જૂથનું નામ BRICS બન્યું.
- વર્ષ 2024-2025 દરમિયાન પશ્ચિમ એશિયા, ઉત્તર આફ્રિકા અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના નવા દેશો જોડાતા આ સંગઠન વધુ મજબૂત બન્યું છે.
બ્રિક્સ અધ્યક્ષ તરીકે ભારતનું યોગદાન
- ભારતે આ પહેલાં 2012, 2016 અને 2021 માં બ્રિક્સ શિખર પરિષદની સફળ અધ્યક્ષતા કરી છે.
- નવી દિલ્હીમાં 2012 ની પરિષદ વખતે ન્યૂ ડેવલપમેન્ટ બેંક (NDB) અને કન્ટિંજન્ટ રિઝર્વ એરેન્જમેન્ટ (CRA) ની પાયાની યોજના બની હતી.
- ગોવામાં યોજાયેલી 2016 ની પરિષદમાં પર્યાવરણ અનુકૂળ પ્રોજેક્ટ્સ માટે લોન આપવાનું નક્કી થયું અને બ્રિક્સ કૃષિ સંશોધન મંચ શરૂ કરાયો.
- વર્ષ 2021 ની વર્ચ્યુઅલ પરિષદમાં બ્રિક્સ આતંકવાદ વિરોધી યોજના અને બ્રિક્સ રસી સંશોધન કેન્દ્ર ની શરૂઆત થઈ.
- વર્ષ 2026 માં ભારત 25 શહેરોમાં 350 થી વધુ બેઠકો યોજશે, જેમાં બ્રિક્સ સ્ટાર્ટઅપ ઇનોવેશન ફંડ જેવી નવી પહેલો શરૂ થશે.
બ્રિક્સના મુખ્ય કાર્યો
- આ સંગઠન IMF, વર્લ્ડ બેંક અને WTO માં વિકાસશીલ દેશોને વધુ અધિકારો મળે તે માટે સુધારાની માંગ કરે છે.
- તે ન્યૂ ડેવલપમેન્ટ બેંક દ્વારા કડક શરતો વગર વિકાસશીલ દેશોના પ્રોજેક્ટ્સ માટે નાણાકીય મદદ પૂરી પાડે છે.
- વેપારમાં પોતાના દેશના ચલણનો ઉપયોગ વધારીને ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા પ્રયાસ કરે છે.
- આતંકવાદ, સાયબર ગુનાઓ અને નાણાકીય હેરાફેરી રોકવા માટે બધા સભ્ય દેશો સાથે મળીને કામ કરે છે.
- ખેતી, ઉપગ્રહ ડેટા, પરંપરાગત દવાઓ અને નાના ઉદ્યોગોના વિકાસ માટે સભ્ય દેશો વચ્ચે સહયોગ વધારે છે.
બ્રિક્સ 2026 ની મહત્વની બેઠકો અને યજમાન શહેરો
- નાણા મંત્રીઓ અને સેન્ટ્રલ બેંકના ગવર્નરોની પ્રથમ બેઠક જયપુર માં અને બીજી બેઠક મુંબઈ માં યોજાઈ.
- પર્યાવરણ મંત્રીઓની 12મી બેઠક નવી દિલ્હી માં યોજાશે.
- વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી મંત્રીઓની 14મી બેઠક ચેન્નઈ માં યોજાશે.
- સંચાર મંત્રીઓની 12મી બેઠક પુણે માં યોજાશે.
- પ્રવાસન મંત્રીઓની બેઠક જયપુર ખાતે યોજાશે.
- યુવા મંત્રીઓની બેઠક વિશાખાપટ્ટનમ માં યોજાશે.