સરકારે ₹62,500 કરોડની મોબાઇલ ફોન મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ નોટિફાય કરી
#GS-3 #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધાઓ #રોજગારી #વૃદ્ધિ #GS-2 #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #મોબાઇલ ફોન મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ
મુખ્ય મુદ્દા
- ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) એ નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 માટે ₹62,500 કરોડ ના બજેટ સાથે MPMS ની જાહેરાત કરી છે.
- આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ મોબાઇલ ઉત્પાદનમાં સ્થાનિક મૂલ્ય વર્ધનને 23% થી વધારીને 35-40% સુધી પહોંચાડવાનો છે.
- આ યોજના હેઠળ મોટા ઉત્પાદકોને 2.25% થી 5% અને ભારતીય બ્રાન્ડ્સને 5% ના દરે નાણાકીય પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
- સ્થાનિક સંશોધન કરતા ભારતીય એકમોને વધારાનું 3% અને ઓછામાં ઓછા 25% સ્થાનિક ભાગો વાપરનારને 1.5% બોનસ મળશે.
- આ યોજનાથી 60,000 સીધી નોકરીઓનું સર્જન થશે, ₹39 લાખ કરોડ નું ઉત્પાદન થશે અને ₹15 લાખ કરોડ ની નિકાસ થશે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) એ ₹62,500 કરોડ ના બજેટ સાથે મોબાઇલ ફોન મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ (MPMS) ની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે.
- આ નવી કેન્દ્રીય યોજના નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 સુધીના પાંચ વર્ષના સમયગાળા માટે અમલમાં રહેશે.
મોબાઇલ ફોન મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ વિશે
- આ યોજના સ્માર્ટફોનનું મોટા પાયે એસેમ્બલિંગ વધારવા, સ્થાનિક સ્પેરપાર્ટ્સ ખરીદવા અને ભારતીય બ્રાન્ડ્સ માટે ઉત્પાદન ડિઝાઇન ક્ષમતા મજબૂત કરવા માટે નાણાકીય પ્રોત્સાહન આપે છે.
- ભારત સરકારનું ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) આ યોજનાનું સંચાલન કરતું મુખ્ય મંત્રાલય છે.
- આ યોજના નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 સુધી 5 વર્ષ માટે ચાલશે, અને નાણાકીય ચુકવણીની દેખરેખ માટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ કામ કરશે.
- આ યોજનાનો હેતુ ભારતને માત્ર ફોન એસેમ્બલ કરતા દેશમાંથી બદલીને ડિઝાઇન અને પાર્ટ્સ બનાવતું કેન્દ્ર બનાવવાનો છે, જેથી સ્થાનિક મૂલ્ય વર્ધન 23% થી વધીને 35-40% થાય.
MPMS ના મુખ્ય લક્ષણો
- આ યોજનાને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવી છે: પહેલા ભાગમાં મોટા ઉત્પાદકોને 2.25% થી 5% પ્રોત્સાહન મળશે, જ્યારે બીજા ભાગમાં ભારતીય બ્રાન્ડ્સ માટે સ્થિર 5% પ્રોત્સાહન નક્કી કરાયું છે.
- જે ભારતીય કંપનીઓ દેશમાં જ સંશોધન, ડિઝાઇન અને પેટન્ટ બનાવવા પાછળ ખર્ચ કરશે તેમને વધારાનું 3% પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
- જો કંપનીઓ પોતાના દર વર્ષના ઉત્પાદનમાંથી ઓછામાં ઓછા 25% મુખ્ય ભાગો સ્થાનિક માર્કેટમાંથી ખરીદશે, તો તેમને 1.5% સુધીનું વધારાનું બોનસ મળશે.
- પહેલા જૂથના અરજદારો માટે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં ₹10,000 કરોડ ના ટર્નઓવરની જરૂર છે, જ્યારે ભારતીય બ્રાન્ડ્સ માટે આ મર્યાદા ₹1,000 કરોડ રાખવામાં આવી છે.
- યોજનાનો લાભ લેવા માટે ભારતીય બ્રાન્ડની 51% થી વધુ ભાગીદારી અને સંચાલન ભારતીય નાગરિકો પાસે હોવું જરૂરી છે, અને તેના ટ્રેડમાર્ક પણ ભારતમાં નોંધાયેલા હોવા જોઈએ.
MPMS નું મહત્વ
- આ યોજનાથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ પાર્ટ્સ અને સેમિકન્ડક્ટરનું ઉત્પાદન વધશે, જેનાથી દેશમાં બનતી સામગ્રીનું મૂલ્ય 23% થી વધીને 40% સુધી પહોંચશે.
- આ નિર્ણયથી 60,000 સીધી રોજગારી ઉભી થશે, ₹39 લાખ કરોડ નું ઉત્પાદન થશે અને ₹15 લાખ કરોડ થી વધુની નિકાસ થવાની ધારણા છે.