80મા સ્વતંત્રતા દિવસે વીરતા પુરસ્કારો 2026 ની જાહેરાત
#GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #સંરક્ષણ #GS-2 #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #વીરતા પુરસ્કારો #સુરક્ષા દળો
મુખ્ય મુદ્દા
- ભારતના 80મા સ્વતંત્રતા દિવસ નિમિત્તે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ એ 78 વીરતા પુરસ્કારો ને મંજૂરી આપી છે.
- આ પુરસ્કારોમાં સૈન્ય અને સુરક્ષા દળોના જવાનો માટે 9 કીર્તિ ચક્ર અને 19 શૌર્ય ચક્ર નો સમાવેશ થાય છે.
- યુદ્ધ સમયના પુરસ્કારોમાં પરમવીર ચક્ર, મહાવીર ચક્ર અને વીર ચક્ર આવે છે, જ્યારે શાંતિ સમયના પુરસ્કારોમાં અશોક ચક્ર, કીર્તિ ચક્ર અને શૌર્ય ચક્ર નો સમાવેશ થાય છે.
- પ્રજાસત્તાક દિવસ અને સ્વતંત્રતા દિવસ પર રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા આખરી મંજૂરી અપાય તે પહેલાં સેન્ટ્રલ ઓનર્સ એન્ડ એવોર્ડ્સ કમિટી તમામ ભલામણોની ચકાસણી કરે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ભારતના 80મા સ્વતંત્રતા દિવસ પ્રસંગે 15 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ એ કુલ 78 વીરતા પુરસ્કારો ને મંજૂરી આપી છે.
- આ યાદીમાં 9 કીર્તિ ચક્ર જેમાંથી 7 મરણોત્તર અને 19 શૌર્ય ચક્ર જેમાંથી 1 મરણોત્તર નો સમાવેશ થાય છે.
- આ ઉપરાંત 36 સેના મેડલ, 5 બાર ટુ સેના મેડલ, 3 નૌસેના મેડલ અને 5 વાયુસેના મેડલ પણ એનાયત કરવામાં આવ્યા છે.
વીરતા પુરસ્કારોના મુખ્ય પાસાઓ
- આ પુરસ્કારો સૈનિકો અને નાગરિકો દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલી અપ્રતિમ બહાદુરી અને બલિદાનને બિરદાવવા માટે અપાતા દેશના સર્વોચ્ચ સન્માન છે.
- યુદ્ધ સમયના પુરસ્કારો દુશ્મન સામે દાખવેલી શૂરવીરતા માટે આપવામાં આવે છે, જેમાં પરમવીર ચક્ર, મહાવીર ચક્ર અને વીર ચક્ર નો સમાવેશ થાય છે.
- શાંતિ સમયના પુરસ્કારો યુદ્ધભૂમિ સિવાયના સાહસિક કાર્યો માટે અપાય છે, જેમાં અશોક ચક્ર, કીર્તિ ચક્ર અને શૌર્ય ચક્ર નો સમાવેશ થાય છે.
- શાંતિ સમયના પુરસ્કારોની સ્થાપના 1952 માં અશોક ચક્ર શ્રેણી 1, 2 અને 3 તરીકે થઈ હતી, જેને 1967 માં વર્તમાન નામો આપવામાં આવ્યા હતા.
- પુરસ્કારોના માન-ક્રમમાં સૌથી પહેલા પરમવીર ચક્ર આવે છે, ત્યારબાદ અશોક ચક્ર, મહાવીર ચક્ર, કીર્તિ ચક્ર, વીર ચક્ર અને શૌર્ય ચક્ર નો ક્રમ આવે છે.
ભલામણ અને એનાયત કરવાની પ્રક્રિયા
- આ પુરસ્કાર માટેની ભલામણો સૈન્ય ટુકડીઓ, સીઆરપીએફ કે પોલીસ દળો દ્વારા ઉપરી અધિકારીઓ મારફતે આગળ મોકલવામાં આવે છે.
- સેન્ટ્રલ ઓનર્સ એન્ડ એવોર્ડ્સ કમિટી આ નામોની ઝીણવટપૂર્વક તપાસ કરે છે અને અંતિમ મંજૂરી માટે રાષ્ટ્રપતિ પાસે મોકલે છે.
- કેન્દ્ર સરકાર આ પુરસ્કારોની જાહેરાત વર્ષમાં બે વાર કરે છે, જેમાં પ્રજાસત્તાક દિવસ અને સ્વતંત્રતા દિવસ નો સમાવેશ થાય છે.
- જો કોઈ વિજેતા ફરીથી એવું જ સાહસ બતાવે, તો તેમને બાર ટુ ધ ચક્ર આપવામાં આવે છે, જેની નાની પ્રતિકૃતિ રિબન પર લગાડવામાં આવે છે.