સ્ટેન્ડ-અપ ઈન્ડિયા યોજના 2031 સુધી લંબાવવામાં આવી
#GS-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #સંવેદનશીલ વર્ગો #GS-3 #અર્થતંત્ર #રોજગાર #બેંકિંગ #મહિલાઓ
મુખ્ય મુદ્દા
- કેબિનેટે સ્ટેન્ડ-અપ ઈન્ડિયા યોજના ને 31 માર્ચ 2031 સુધી લંબાવી છે, જેનો લક્ષ્યાંક નવા 2.5 લાખ સાહસિકોને મદદ કરવાનો છે.
- આ યોજના 5 એપ્રિલ 2016 ના રોજ શરૂ થઈ હતી અને અત્યાર સુધીમાં 75 લાખ થી વધુ મહિલાઓ અને પછાત વર્ગના લોકોને લોન આપી ચૂકી છે.
- યોજના હેઠળ ઉત્પાદન, સેવા અને ખેતી વિષયક નવા સાહસો માટે ₹10 લાખથી ₹1 કરોડ સુધીની લોન મળે છે, જે પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 85% સુધીની હોય છે.
- સરકારે લોન સુરક્ષા માટે ₹4,111 કરોડ નું ક્રેડિટ ગેરંટી ફંડ મંજૂર કર્યું છે, જે 0.50% ફી સાથે 85% સુધીની લોન ગેરંટી આપે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્દ્રીય કેબિનેટે સ્ટેન્ડ-અપ ઈન્ડિયા યોજના ને 31 માર્ચ 2031 સુધી એટલે કે વધુ પાંચ વર્ષ માટે લંબાવી છે.
- આ યોજના દ્વારા નવા 2.5 લાખ થી વધુ લોકોને પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે મદદ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
સ્ટેન્ડ-અપ ઈન્ડિયા યોજના વિશે
- નાણા મંત્રાલય હેઠળનું નાણાકીય સેવાઓ વિભાગ આ મહત્વની યોજનાનું સંચાલન કરે છે.
- આ યોજના હેઠળ બેંકો દ્વારા એવા લોકોને નવો બિઝનેસ શરૂ કરવા માટે લોન આપવામાં આવે છે જેમને સહેલાઈથી લોન મળતી નથી.
પૃષ્ઠભૂમિ
- સરકારે આ યોજના 5 એપ્રિલ 2016 ના રોજ શરૂ કરી હતી, જેથી મહિલાઓ અને પછાત વર્ગના લોકોને બેંકમાંથી સહેલાઈથી ધિરાણ મળી શકે.
- યોજના શરૂ થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં દેશભરમાં 75 લાખ થી વધુ મહિલાઓ, SC અને ST ઉદ્યોગસાહસિકોને લોન આપવામાં આવી છે.
મુખ્ય હેતુ
- ગામડાં અને નાના શહેરોમાં નવા સાહસિકો તૈયાર કરવા અને રોજગારીની નવી તકો ઉભી કરવી એ આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે.
- મહિલાઓ, અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ના લોકોને નવો ધંધો શરૂ કરવા માટે સરકારી બેંકમાંથી સરળતાથી નાણાં પૂરા પાડવામાં આવે છે.
યોજનાની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ
- આ યોજના 18 વર્ષ થી વધુ ઉંમરના SC, ST અને મહિલા સાહસિકો ને નવો (ગ્રીનફિલ્ડ) બિઝનેસ શરૂ કરવા માટે મદદ કરે છે.
- જો ધંધો ભાગીદારીમાં હોય તો ઓછામાં ઓછું 51% માલિકી અને નિયંત્રણ SC, ST અથવા મહિલા સાહસિક પાસે હોવું જરૂરી છે.
- બેંકો આ યોજના હેઠળ ₹10 લાખથી ₹1 કરોડ સુધીની લોન આપે છે, જેમાં બિઝનેસ અને વર્કિંગ કેપિટલ બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
- આ લોન દ્વારા પ્રોજેક્ટના કુલ ખર્ચના 85% સુધીની રકમ મેળવી શકાય છે.
- આ યોજના ઉત્પાદન, સેવા, વેપાર અને ખેતી સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓ માટે લોન આપે છે.
- સરકારે આ લોન માટે ₹4,111 કરોડ નું ગેરંટી ફંડ બનાવ્યું છે, જે 85% સુધીની લોન ગેરંટી આપે છે અને તેનો ફી દર ફક્ત 0.50% છે.
- સરકારી અને કોમર્શિયલ બેંકની દરેક શાખાએ ઓછામાં ઓછી એક SC/ST વ્યક્તિ અને એક મહિલાને લોન આપવી ફરજિયાત છે.
- એક ડિજિટલ પોર્ટલ પણ બનાવવામાં આવ્યું છે જે સાહસિકોને બિઝનેસ રિપોર્ટ બનાવવા અને તાલીમ મેળવવામાં મદદ કરે છે.
મહત્વ
- આ યોજનાથી ગીરવે કશું રાખ્યા વગર લોન મળે છે, જેથી પછાત વર્ગના લોકો પોતાનો ધંધો શરૂ કરીને બીજા લોકોને પણ રોજગારી આપી શકે છે.
- નાના શહેરો અને ગામડાઓમાં ઉદ્યોગો વધશે, જેનાથી આર્થિક સમાનતા આવશે અને મહિલા સાહસિકો પ્રોત્સાહિત થશે.