સેક્શન 6B હેઠળ નાગરિકતા આપવા માટે જિલ્લા કલેક્ટરોને સત્તા અપાઈ
#GS-2 #ભારતીય રાજવ્યવસ્થા અને બંધારણ #બંધારણ #કારોબારી #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #ગુજરાત #નાગરિકતા સુધારા કાયદો
મુખ્ય મુદ્દા
- કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે નાગરિકતા (ત્રીજો સુધારો) નિયમો, 2026 જાહેર કરીને જિલ્લા કલેક્ટરોને CAA અરજીઓ પર સીધો નિર્ણય લેવાની સત્તા આપી છે.
- આ નિર્ણય 31 ડિસેમ્બર 2014 કે તે પહેલા ભારત આવેલા અફઘાનિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન ના લઘુમતી શરણાર્થીઓને લાગુ પડે છે.
- હવે 6 સરહદી રાજ્યો અને 2 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના કલેક્ટરો નાગરિકતા કાયદા, 1955 ની કલમ 6B હેઠળ નાગરિકતા અરજીઓ નીપટાવશે.
- નાગરિકતા આપવાની કામગીરી ઝડપી બનાવવા માટે સરકારે જૂની ઈમ્પાવર્ડ કમિટી ની જગ્યાએ જિલ્લા કલેક્ટરને સીધી જવાબદારી સોંપી છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય (MHA) એ નાગરિકતા (સંશોધન) કાયદા (CAA), 2019 હેઠળ નાગરિકતા આપવાની પ્રક્રિયામાં મહત્વનો ફેરફાર કર્યો છે.
- સરકારે સરહદી રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં બાકી રહેલી તમામ અરજીઓ હવે સીધી જિલ્લા કલેક્ટરોને સોંપી દીધી છે.
સુધારાની મુખ્ય વિશેષતાઓ
- નાગરિકતા (ત્રીજો સુધારો) નિયમો, 2026 હેઠળ જિલ્લા કલેક્ટરને નાગરિકતા કાયદા, 1955 ના સેક્શન 6B હેઠળ અરજીઓ મેળવવાની, ચકાસવાની અને નાગરિકતા મંજૂર કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
- આ કાયદા હેઠળ અફઘાનિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન થી 31 ડિસેમ્બર 2014 કે તે પહેલાં ભારતમાં આવેલા હિંદુ, સિખ, બૌદ્ધ, જૈન, પારસી અને ખ્રિસ્તી સમુદાયના લોકો નાગરિકતા માટે પાત્ર છે.
- આ નવી વ્યવસ્થા ગુજરાત, રાજસ્થાન, પંજાબ, પશ્ચિમ બંગાળ, અસમ અને ત્રિપુરા તેમજ જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લડાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં લાગુ થાય છે.
- સેક્શન 6B ની જોગવાઈઓ અસમ, મેઘાલય, મિઝોરમ અને ત્રિપુરા ના છઠ્ઠી અનુસૂચિમાં આવતા આદિવાસી વિસ્તારો અને ઇનર લાઇન પરમિટ ક્ષેત્રોમાં લાગુ થતી નથી.
- આ રાજ્યોમાં હવે જૂની ઈમ્પાવર્ડ કમિટી અને ડિસ્ટ્રિક્ટ લેવલ કમિટી ના બદલે જિલ્લા કલેક્ટર જ તમામ અરજીઓની કાર્યવાહી સંભાળશે.
- જિલ્લા કલેક્ટર ઓનલાઇન અરજીઓ સ્વીકારી શકશે, દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરશે, જરૂરી તપાસ કરાવશે અને સેક્શન 6B હેઠળ યોગ્યતા નક્કી કરશે.
- જો અરજદાર લાયક અને યોગ્ય જણાય, તો કલેક્ટર તેમને વફાદારીના સોગંદ લેવડાવીને રજીસ્ટ્રેશન કે નેચરલાઇઝેશન દ્વારા ભારતનું નાગરિકત્વ આપી શકશે.
- જો અરજદાર પૂરતી તક આપવા છતાં વ્યક્તિગત રીતે હાજર ન રહે, ફોર્મ પર સહી ન કરે કે સોગંદ ન લે, તો તેની અરજી રદ કરી શકાય છે.
- આ સુધારાથી નિયુક્ત વિસ્તારોમાં જિલ્લા કલેક્ટર મુખ્ય સત્તાધિકારી બન્યા છે, જેનાથી જૂની લાંબી પ્રક્રિયા દૂર થશે અને નાગરિકતા આપવાનું કામ ઝડપી બનશે.