કોપર માર્કેટના વલણો અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર તેની અસર

#GS-3 #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધાઓ #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #કોપર માર્કેટ #લંડન મેટલ એક્સચેન્જ

મુખ્ય મુદ્દા

London Metal Exchange (LME) પર તાંબાની કિંમત પ્રતિ ટન $14,708 ની ઐતિહાસિક ઉચ્ચતમ સપાટીએ પહોંચી છે.
માળખાકીય સુવિધાઓમાં વ્યાપક ઉપયોગના કારણે તાંબાને Doctor Copper કહેવામાં આવે છે, જે વૈશ્વિક અર્થતંત્રના સ્વાસ્થ્યનો નિર્દેશક છે.
પરંપરાગત પેટ્રોલ-ડીઝલ કારની સરખામણીએ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની બેટરી અને મોટરમાં ચાર ગણું વધુ તાંબુ વપરાય છે.
કોપર 100% રિસાયકલ થઈ શકે છે અને તેનાથી પીતળ અને કાંસા સહિત 400 થી વધુ મિશ્રધાતુઓ બનાવી શકાય છે.

London Metal Exchange (LME) પર તાજેતરમાં તાંબાનો ભાવ વધીને પ્રતિ ટન $14,708 ના ઓલ-ટાઇમ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયો છે.

તાંબુ એટલે કે કોપર એ Cu સંજ્ઞા ધરાવતી એક મુખ્ય અધાતુમુક્ત ધાતુ છે, જેનો પરમાણુ ક્રમાંક 29 અને પરમાણુ ભાર 63.546 છે. વિશ્વના અર્થતંત્રની સ્થિતિ માપવામાં ઉપયોગી હોવાથી તેને Doctor Copper તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

કોપર શબ્દ લેટિન ભાષાના cuprum શબ્દ પરથી આવ્યો છે. રોમન સમયમાં Cyprus ટાપુ તાંબાનો મુખ્ય સ્ત્રોત હતો.
માનવજાત 10,000 વર્ષ કરતાં પણ વધુ સમયથી તાંબાનો ઉપયોગ કરતી આવી છે. ઉત્તર Mesopotamia માંથી ઇ.સ.પૂર્વે 8700 ના સમયના તાંબાના ઘરેણાં મળી આવ્યા છે.
તાંબાના ઉપયોગથી જ માનવ સભ્યતા Neolithic Era માંથી નીકળીને Chalcolithic Era અને ત્યારબાદ Bronze Age માં પ્રવેશ કરી શકી હતી.

મોંઘી ધાતુઓને બાદ કરતાં તાંબુ વીજળીનું સૌથી ઉત્તમ વાહક છે. આ કારણે જ ઔદ્યોગિક વાયરિંગ અને પાવર ગ્રીડ માટે તે દુનિયાભરમાં પ્રથમ પસંદગી છે.
સોના સિવાય તાંબુ જ એકમાત્ર એવી ધાતુ છે જેનો કુદરતી રંગ ગ્રે કે સફેદ નથી, પરંતુ ચમકદાર લાલ-નારંગી જેવો દેખાય છે.
તાંબુ ગુણવત્તા ગુમાવ્યા વિના 100% રિસાયકલ કરી શકાય છે. તેથી ભંગારમાં પણ તેની કિંમત હંમેશા ઊંચી રહે છે.
તાંબાની સપાટી પર બેક્ટેરિયા અને વાયરસ કુદરતી રીતે જ નષ્ટ થઈ જાય છે. આ ગુણના કારણે જંતુઓ તાંબા પર ફેલાઈ શકતા નથી.
તાંબુ બીજી ધાતુઓ સાથે સરળતાથી ભળી જાય છે અને 400 થી પણ વધુ મિશ્રધાતુઓ બનાવી શકે છે, જેમાં પીતળ અને કાંસું મુખ્ય છે.

પાવર ગ્રીડ, વીજળી ઉત્પાદન, સબ-સ્ટેશન, પવનચક્કી અને સોલર પેનલમાં તાંબાના તાર અને ભાગો મુખ્ય પાયો છે.
ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના બેટરી પેક, મોટર અને ચાર્જિંગ સ્ટેશનમાં સામાન્ય કાર કરતાં ચાર ગણું વધુ તાંબુ વપરાય છે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ડેટા સેન્ટર અને સુપરકમ્પ્યુટરમાં સર્કિટ બોર્ડ, માઇક્રોચિપ અને કૂલિંગ સિસ્ટમ બનાવવા માટે તાંબાનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.
મકાન બાંધકામમાં છત બનાવવા, પાણીની પાઇપો, એર કંડિશનરના હીટ એક્સચેન્જર અને બિલ્ડિંગ કોટિંગમાં તાંબુ વપરાય છે.
વનસ્પતિના વિકાસ, માનવ શરીર અને કૃષિ ક્ષેત્રે ફૂગનાશક દવાઓ બનાવવા માટે તાંબુ એક જરૂરી પોષક તત્ત્વ છે.