સીબીએસઇની ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ સિસ્ટમ અને મૂલ્યાંકન વિસંગતતાઓ
#જીએસ-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #શિક્ષણ #સારી શાસન વ્યવસ્થા #અર્થતંત્ર #ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ધોરણ 12 ની બોર્ડ પરીક્ષાના પરિણામો જાહેર થયા પછી, સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકેન્ડરી એજ્યુકેશન એટલે કે CBSE ને તેની નવી શરૂ થયેલી On-Screen Marking (OSM) સિસ્ટમમાં મોટી ગરબડોને કારણે ભારે વિરોધનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ સિસ્ટમ વિશે
- ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ (OSM) એ હાથથી લખેલા ઉત્તરવહીઓનું ડિજિટલ મૂલ્યાંકન કરવા માટેનું એક માળખું છે, જેમાં લાલ પેનથી ભૌતિક ઉત્તરવહીઓ તપાસવાની જૂની પદ્ધતિ બદલાઈ છે.
- ઉત્તરવહીઓ કેન્દ્રો પર એકત્રિત કરવામાં આવે છે, સ્કેન થાય છે, વિગતો છુપાવવામાં આવે છે અને એક સુરક્ષિત ક્લાઉડ પ્લેટફોર્મ પર અપલોડ થાય છે જ્યાં પરીક્ષકો કોમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર ડિજિટલ રીતે ગુણ આપે છે.
વિકાસ અને સંચાલન
- CBSE દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતું ડિજિટલ મૂલ્યાંકન માળખું અને OnMark પોર્ટલ Coempt Eduteck Pvt. Ltd. ને સોંપવામાં આવ્યું હતું.
ઇતિહાસ
- CBSE એ સૌપ્રથમ 2013-14 માં OSM નો એક પ્રારંભિક પ્રયોગ કર્યો હતો, જે ડિજિટલ જ્ઞાન અને યોગ્ય માળખાના અભાવે નિષ્ફળ ગયો હતો.
- પોતાની જ સંચાલક સમિતિ દ્વારા જૂન 2025 માં એમ સલાહ આપવામાં આવી હોવા છતાં કે OSM ને માત્ર ઓછા કાગળો વાળા વિષયો પૂરતું મર્યાદિત રાખવું, CBSE એ આ ટ્રાયલ તબક્કો છોડી દીધો અને 2026 માં તમામ વિષયોમાં દેશવ્યાપી ધોરણે તેને ફરજિયાત લાગુ કરી દીધું.
ઉદ્દેશ્ય
- CBSE એ મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયાને આધુનિક બનાવવા માટે સંપૂર્ણ સ્તરે OSM શરૂ કર્યું હતું.
- તેના નિર્ધારિત ઉદ્દેશ્યોમાં સરવાળા અને માર્ક્સ ગણતરીની મેન્યુઅલ ભૂલોને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાનો સમાવેશ થતો હતો.
- આ સિવાય પ્રક્રિયાના સમયને 12 દિવસ થી ઘટાડીને 9 દિવસ કરવાનો હતો.
- તેનો હેતુ પારદર્શિતા વધારવાનો અને પરિણામ પછી ચકાસણી માટેની અરજીઓ ઘટાડવાનો પણ હતો.
તે કેવી રીતે કામ કરે છે અને મુખ્ય વિશેષતાઓ
- પરીક્ષકની પક્ષપાતી વૃત્તિ રોકવા માટે અપલોડ કરતા પહેલા વિદ્યાર્થીઓના રોલ નંબર અને બારકોડ ડિજિટલ રીતે છુપાવવામાં આવે છે.
- પરીક્ષકો વિડિયો સર્વેલન્સ હેઠળના મોનિટર કરેલા પોર્ટલ પર લોગ ઇન કરે છે અને સ્ક્રીન પર સ્ટેપ મુજબ ગુણ આપે છે.
- સોફ્ટવેર આપમેળે પ્રશ્ન મુજબના ગુણનો અંતિમ સરવાળો કરે છે, જેથી ગાણિતિક ભૂલો અટકે છે.
- આ સિસ્ટમમાં સખત નિયમો છે જેમાં સોફ્ટવેર બંધ રહે અથવા પેજ લોડ થવામાં વિલંબ થાય તો દર 15 મિનિટ માટે ₹1 લાખ નો દંડ ફટકારવાની જોગવાઈ છે.