તૃષ્ણા ઉપગ્રહ: ભારત અને ફ્રાન્સનું સંયુક્ત પૃથ્વી અવલોકન મિશન

#GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #અંતરીક્ષ #વર્તમાન પ્રવાહો #આંતરરાષ્ટ્રીય #પર્યાવરણ #ટકાઉ વિકાસ #તૃષ્ણા મિશન #ઇસરો #ભારત-ફ્રાન્સ સંબંધો

મુખ્ય મુદ્દા

ભારતનું ISRO અને ફ્રાન્સનું CNES આગામી 12 થી 16 મહિનામાં થર્મલ ઇમેજિંગ સેટેલાઇટ TRISHNA લોન્ચ કરવાની યોજના ધરાવે છે.
આ ઉપગ્રહ ભારતના ભરોસાપાત્ર રોકેટ Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV) દ્વારા અવકાશમાં મોકલવામાં આવશે.
અગાઉના Megha-Tropiques અને SARAL પછી TRISHNA એ ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચેનું 3rd સંયુક્ત પૃથ્વી અવલોકન મિશન છે.
આ ઉપગ્રહમાં મુખ્ય બે સાધનો હશે: ફ્રાન્સનું Thermal Infra-Red (TIR) સાધન અને ભારતનું VNIR-SWIR સાધન, જે જમીનની ગરમી અને પાણીની અછત નોંધશે.

ભારત અને ફ્રાન્સનું સંયુક્ત મિશન TRISHNA (Thermal Infra-Red Imaging Satellite for High-resolution Natural Resource Assessment) હવે આખરી તબક્કામાં પહોંચી ગયું છે. ISRO આગામી 12 થી 16 મહિનામાં તેને અંતરીક્ષમાં મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.

TRISHNA એ ભારતની અંતરીક્ષ સંસ્થા ISRO અને ફ્રાન્સની સ્પેસ એજન્સી CNES નું સંયુક્ત પૃથ્વી અવલોકન મિશન છે. તેનો મુખ્ય હેતુ પૃથ્વીની સપાટીનું તાપમાન, જળ સંસાધનો અને જંગલો-પર્યાવરણ પર ઝીણવટભરી નજર રાખવાનો છે.

આ સેટેલાઇટ જમીનનું તાપમાન, ગરમીનું ઉત્સર્જન અને જૈવિક પરિબળો અંગે ચોક્કસ આંકડા આપશે. તેનાથી પૃથ્વીના ઉર્જા સંતુલનનો અભ્યાસ કરવામાં અને કુદરતી સંપત્તિને લાંબા સમય સુધી સાચવવામાં મદદ મળશે.

આ સેટેલાઇટ ખેતીમાં પાણીનો વપરાશ, પાકને પાણીની તંગી, બાષ્પીભવન, દુષ્કાળની સ્થિતિ, શહેરોમાં વધતી ગરમી (અર્બન હીટ આઇલેન્ડ) અને પર્યાવરણના સ્વાસ્થ્ય પર નજર રાખીને પાણી આયોજનમાં મોટી મદદ કરશે.

આ ઉપગ્રહમાં મુખ્ય બે વૈજ્ઞાનિક સાધનો મુકાશે: ફ્રાન્સનું Thermal Infra-Red (TIR) અને ભારતનું VNIR-SWIR સાધન.
ફ્રાન્સની સંસ્થા CNES દ્વારા બનાવેલું Thermal Infra-Red (TIR) સાધન પૃથ્વીની સપાટી પરથી નીકળતી ગરમી અને તાપમાનનું માપન કરશે.
ભારતના ISRO દ્વારા તૈયાર કરાયેલું Visible-Near Infra-Red and Short-Wave Infra-Red (VNIR-SWIR) સાધન જમીનની ખાસિયતો અને વનસ્પતિની સ્થિતિ તપાસશે.

આ ઉપગ્રહને ભારતના જાણીતા રોકેટ Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV) દ્વારા અવકાશમાં છોડવામાં આવશે.

અગાઉ સફળ રહેલા Megha-Tropiques અને SARAL મિશન પછી ભારત-ફ્રાન્સ વચ્ચેનું આ ત્રીજું સંયુક્ત સેટેલાઇટ મિશન છે. આમાં સેટેલાઇટનું મુખ્ય માળખું અને VNIR-SWIR પેલોડ ISRO બનાવશે, જ્યારે TIR પેલોડ CNES આપશે, અને મળેલો વૈજ્ઞાનિક ડેટા બંને દેશો સાથે મળીને તપાસશે.