આર. વૈરામુથુને 60મો જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર એનાયત કરાયો
#GS-1 #GS-3 #સંસ્કૃતિ #સાહિત્ય #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- તામિલ ભાષાના જાણીતા કવિ અને ગીતકાર આર. વૈરામુથુને વર્ષ 2025 માટે 60મા જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.
- અકિલન અને જયકાંતન પછી આ પુરસ્કાર મેળવનારા તેઓ તામિલ સાહિત્યના ત્રીજા લેખક બન્યા છે, જેનાથી તામિલ સાહિત્યનો 24 વર્ષનો દુષ્કાળ પૂરો થયો છે.
- આ પહેલા તેમણે વર્ષ 2003માં તેમની જાણીતી નવલકથા કલ્લિકાત્તુ ઇતિહાસમ માટે સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર પણ જીત્યો હતો.
જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર વિશે મહત્વની માહિતી
- ભારતીય જ્ઞાનપીઠ દ્વારા વર્ષ 1961માં શરૂ કરાયેલો આ પુરસ્કાર ભારતીય સાહિત્ય ક્ષેત્રે આજીવન યોગદાન માટે અપાતો દેશનો સૌથી મોટો સાહિત્યિક પુરસ્કાર છે.
- તેને ઘણીવાર "ભારતીય સાહિત્યનો નોબેલ પુરસ્કાર" ગણવામાં આવે છે, જે ભારતની ભાષાકીય વિવિધતા અને સાહિત્યિક વારસાનું સન્માન કરે છે.
- ઉદ્યોગપતિ સાહૂ શાંતિ પ્રસાદ જૈન અને તેમના પત્ની રામા જૈને વર્ષ 1944માં સ્થાપિત ભારતીય જ્ઞાનપીઠ દ્વારા આ પુરસ્કારની શરૂઆત કરી હતી, અને પ્રથમ પુરસ્કાર 1965માં મલયાલમ લેખક જી. શંકર કુરુપને આપવામાં આવ્યો હતો.
- વર્ષ 1976માં બંગાળી લેખિકા આશાપૂર્ણા દેવી પ્રથમ મહિલા વિજેતા બન્યા હતા, જ્યારે વર્ષ 2018માં અમિતાભ ઘોષ અંગ્રેજી ભાષાના પ્રથમ વિજેતા બન્યા હતા.
- આ પુરસ્કાર માત્ર ભારતીય નાગરિકને જ અપાય છે. વર્ષ 1965થી 1981 સુધી તે કોઈ એક ચોક્કસ પુસ્તક માટે અપાતો હતો, પરંતુ 1982થી તે સમગ્ર આજીવન સાહિત્યિક યોગદાન માટે આપવામાં આવે છે.
- બંધારણની આઠમી અનુસૂચિમાં દર્શાવેલી તમામ 22 ભાષાઓ અને અંગ્રેજીના લેખકો આ માટે પાત્ર છે, પરંતુ આ એવોર્ડ ક્યારેય મરણોત્તર આપવામાં આવતો નથી.
- વિજેતાને રૂ. 11 લાખની રોકડ રકમ, પ્રશસ્તિપત્ર અને જ્ઞાનની દેવી વાગ્દેવી (સરસ્વતી)ની કાંસાની મૂર્તિ આપવામાં આવે છે, જે સામાન્ય રીતે ભારતના રાષ્ટ્રપતિના હસ્તે એનાયત થાય છે.
- જાણીતા વિદ્વાનોની એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિ, જેને પ્રવરા પરિષદ કહેવાય છે, તે સાહિત્યિક સર્જનાત્મકતા અને પ્રભાવના આધારે વિજેતાની પસંદગી કરે છે.