ડિજિટલ અને ટકાઉ બસ પરિવહન અંગે સંસદીય સમિતિનો અહેવાલ
#GS-2 #GS-3 #સુશાસન અને સામાજિક ન્યાય #માળખાકીય સુવિધા #સંસદ #સતત વિકાસ #રાષ્ટ્રીય #જાહેર પરિવહન #ઈલેક્ટ્રિક મોબિલિટી
મુખ્ય મુદ્દા
- સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ ભારતના બસ પરિવહન ક્ષેત્રમાં મોટા સુધારાઓ સૂચવતો તેનો 392મો અહેવાલ રજૂ કર્યો છે.
- અહેવાલમાં રસ્તાના માળખાકીય વિકાસ માટેના બજેટમાંથી આશરે 25% રકમ જાહેર પરિવહન માટે ફાળવવાની ભલામણ કરાઈ છે.
- મુખ્ય સૂચનોમાં નવી ઓલ ઈન્ડિયા પેસેન્જર પરમિટ લાવવી અને એરપોર્ટ ઓથોરિટીની તર્જ પર NBTAની સ્થાપના કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
- સમિતિએ દેશવ્યાપી નેશનલ બસ ડિજિટલ ગ્રીડ બનાવવાની અને મહિલા સ્ટાફ દ્વારા સંચાલિત બસ સેવાઓ શરૂ કરવાની ભલામણ કરી છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- પરિવહન, પ્રવાસન અને સંસ્કૃતિ અંગેની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ તાજેતરમાં તેનો 392મો અહેવાલ સંસદમાં રજૂ કર્યો છે.
- આ અહેવાલમાં ડિજિટલ ટેકનોલોજી, કાયદાકીય સુધારા અને પીપીપી મોડેલ દ્વારા દેશના બસ નેટવર્કને આધુનિક બનાવવાનો રોડમેપ આપવામાં આવ્યો છે.
ઓલ ઈન્ડિયા પેસેન્જર પરમિટ
- સમિતિએ હાલની ઓલ ઈન્ડિયા ટૂરિસ્ટ પરમિટને બદલે નવી ઓલ ઈન્ડિયા પેસેન્જર પરમિટ લાવવાની ભલામણ કરી છે.
- આ નવી પરમિટને VAHAN, FASTag અને ગાડી ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ સાથે સીધી જોડી દેવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે.
નેશનલ બસ ટર્મિનલ્સ ઓથોરિટી
- એરપોર્ટ ઓથોરિટીની તર્જ પર દેશના બસ સ્ટેશનો માટે નેશનલ બસ ટર્મિનલ્સ ઓથોરિટી (NBTA) બનાવવી જોઈએ.
- મુસાફરોને એકસરખી સુવિધા અને સુરક્ષા મળે તે માટે સરકારે નેશનલ કોડ ફોર બસ ટર્મિનલ્સ લાગુ કરવો જોઈએ.
નેશનલ બસ ડિજિટલ ગ્રીડ
- આખા દેશમાં બસ સેવાઓ માટે એક જ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ હોવું જોઈએ જેથી મુસાફરી સરળ બની શકે.
- GIS ટેકનોલોજીની મદદથી દેશના તમામ બસ રૂટ દર્શાવતો નેશનલ બસ નેટવર્ક એટલાસ તૈયાર કરવો જોઈએ.
સુરક્ષા ધોરણોને મજબૂત બનાવવું
- વાહનોની ફિટનેસ ચકાસવા માટે દેશભરમાં ઓટોમેટેડ ટેસ્ટિંગ સ્ટેશન્સ (ATSs) ઝડપથી શરૂ કરવા જોઈએ.
- બસોમાં આગ સામેની સુરક્ષા, ઈમરજન્સી એક્ઝિટ અને ડ્રાઈવર એલર્ટ સિસ્ટમની નિયમિત તપાસ ફરજિયાત બનાવવી જોઈએ.
ઈલેક્ટ્રિક અને લીઝ્ડ બસ ટ્રાન્સિશન
- જૂની બસો બદલવા માટે સરકારી ખાતાઓએ સ્ક્રૈપ-એન્ડ-લીઝ મોડેલ અપનાવવું જોઈએ જેથી મોટો ખર્ચ ન થાય.
- ઈલેક્ટ્રિક વાહનોની વપરાયેલી બેટરીઓના રિસાઈક્લિંગ અને નિકાલ માટે સ્પષ્ટ નિયમો બનાવવાની જરૂર છે.
- ઈ-બસોના ઉત્પાદન અને સમારકામ માટે પ્રાદેશિક સ્તરે ખાસ કેન્દ્રો ઊભા કરવા જોઈએ.
મહિલા અને પ્રવાસી-અનુકૂળ પરિવહન
- પીક અવર્સ દરમિયાન મહિલા ડ્રાઈવર અને મહિલા સ્ટાફ ધરાવતી ખાસ બસ સેવાઓ શરૂ કરવી જોઈએ.
- પ્રવાસીઓ માટે એક જ ટિકિટથી બહુવિધ વાહનોમાં મુસાફરી કરી શકાય તેવું નેશનલ ટૂરિસ્ટ બસ ગ્રીડ બનાવવું જોઈએ.
- વાહનોના યોગ્ય મેન્ટેનન્સ માટે માન્યતા પ્રાપ્ત MRO સિસ્ટમ ઊભી કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
જાહેર પરિવહન માટે સમર્પિત ફંડિંગ
- જાહેર પરિવહનના માળખાકીય વિકાસ માટે બજેટમાં એક અલગ ખાતું ફાળવવું જોઈએ.
- રસ્તાઓ પાછળ વપરાતા કુલ બજેટમાંથી આશરે 25% રકમ ફક્ત જાહેર બસ પરિવહન માટે અનામત રાખવી જોઈએ.
રાજ્યોનું પર્ફોર્મન્સ રેન્કિંગ
- રાજ્યો વચ્ચે સારી બસ સેવાઓ માટે સ્પર્ધા થાય તે હેતુથી દર વર્ષે સ્ટેટ ઓફ ધ સ્ટેટ્સ બસ ટ્રાન્સપોર્ટ ઈન્ડેક્સ બહાર પાડવો જોઈએ.
નેશનલ બસ ડેટા આર્કિટેક્ચર
- તમામ રાજ્યોએ તેમના વાહન નોંધણીના ડેટાને કેન્દ્રીય VAHAN પોર્ટલ સાથે જોડી દેવા જોઈએ.
- રાજ્યોની માલિકી જળવાઈ રહે તે રીતે એક કેન્દ્રીય રાષ્ટ્રીય ડેટાબેઝ તૈયાર કરવો જોઈએ.