પેસિફિક આઇલેન્ડ્સ ફોરમ: પ્રાદેશિક ભૂમિકા અને ભૂ-રાજકીય પડકારો

#GS-2 #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #GS-3 #પર્યાવરણ #આબોહવા પરિવર્તન #પેસિફિક આઇલેન્ડ્સ ફોરમ #ઇન્ડો-પેસિફિક

મુખ્ય મુદ્દા

પેસિફિક આઇલેન્ડ્સ ફોરમ (PIF) એ 18 સભ્ય દેશો ધરાવતું પ્રાદેશિક સંગઠન છે, જેની સ્થાપના ઓગસ્ટ 1971 માં સાઉથ પેસિફિક ફોરમ તરીકે થઈ હતી.
આ સંસ્થા વન બ્લુ પેસિફિક કોન્ટીનન્ટ વિઝન હેઠળ સમગ્ર ઓશિનિયામાં આર્થિક વિકાસ, દરિયાઈ સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક સહયોગ વધારવાનું કામ કરે છે.
આ ફોરમ ઐતિહાસિક બિકેટાવા જાહેરનામા નો ઉપયોગ કરીને પ્રદેશમાં સુરક્ષા અને શાંતિ મિશનોનું સંચાલન કરે છે.
તેના પોસ્ટ-ફોરમ ડાયલોગ મંચ દ્વારા આ ફોરમ ભારત, ચીન, અમેરિકા અને યુરોપીયન યુનિયન જેવા દેશો સાથે રાજદ્વારી ચર્ચા કરે છે.

પેસિફિક આઇલેન્ડ્સ ફોરમ (PIF) ની તાજેતરની બેઠકમાં રાજદ્વારી મતભેદો જોવા મળ્યા અને ઘણા દેશોના ટોચના નેતાઓ ગેરહાજર રહ્યા.
આ બેઠકમાં તાઇવાનની ભાગીદારી અંગે ચીન દ્વારા બનાવવામાં આવેલા રાજકીય દબાણને કારણે આ તણાવ ઊભો થયો હતો.

પેસિફિક આઇલેન્ડ્સ ફોરમ એ પેસિફિક વિસ્તારનું મુખ્ય આંતર-સરકારી અને રાજકીય સંગઠન છે.
આ સંસ્થા ઓશિનિયાના 18 દ્વીપ દેશો અને વિસ્તારોને એકમંચ પર લાવીને પ્રાદેશિક સહયોગ, વેપાર અને રાજદ્વારી સંબંધો મજબૂત કરે છે.

આ સંસ્થાની સ્થાપના ઓગસ્ટ 1971 માં ન્યુઝીલેન્ડના વેલિંગ્ટન ખાતે સાઉથ પેસિફિક ફોરમ નામે થઈ હતી.
ઉત્તર અને દક્ષિણ પેસિફિકના વિશાળ વિસ્તારને આવરી લેવા માટે 1999 માં તેનું નામ બદલીને પેસિફિક આઇલેન્ડ્સ ફોરમ રાખવામાં આવ્યું.
તેના 18 સભ્યોમાં ઓસ્ટ્રેલિયા, કૂક આઇલેન્ડ્સ, માઇક્રોનેશિયા, ફિજી, ફ્રેન્ચ પોલિનેશિયા, કિરીબાતી, નાઉરુ, ન્યૂ કેલેડોનિયા, ન્યુઝીલેન્ડ, નિઉ, પલાઉ, પાપુઆ ન્યુ ગિની, માર્શલ આઇલેન્ડ્સ, સામોઆ, સોલોમન આઇલેન્ડ્સ, ટોંગા, ટુવાલુ અને વાાનુઆતુ સમાવિષ્ટ છે.

આ જૂથ વન બ્લુ પેસિફિક કોન્ટીનન્ટ વિઝન હેઠળ સમગ્ર વિસ્તારમાં શાંતિ, સામાજિક એકતા અને સમૃદ્ધિ વધારવાનું કામ કરે છે.
તે આબોહવા પરિવર્તન અને દરિયાઈ સુરક્ષા જેવા ગંભીર પડકારો સામે નાના ટાપુ દેશોનો એકજૂથ અવાજ રજૂ કરે છે.

આ ફોરમ બહુલક્ષી મંચો પર ટકાઉ વિકાસ, મત્સ્યઉદ્યોગ અને સાગર વ્યવસ્થાપન અંગે સંયુક્ત નીતિઓ ઘડે છે.
તે ઐતિહાસિક બિકેટાવા જાહેરનામા હેઠળ પ્રદેશમાં શાંતિ અને સુરક્ષા મિશનોનું આયોજન કરે છે.
દરિયાની સપાટી વધવાથી જોખમમાં મુકાયેલા નાના ટાપુ દેશો માટે આ સંસ્થા વૈશ્વિક મંચ પર આબોહવા સંબંધિત અવાજ ઉઠાવે છે.
તે ટાપુઓ વચ્ચે જહાજ પરિવહન, વેપાર, પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા અને પ્રવાસન સુવિધાઓ વધારવા માટે ટેકનિકલ પ્રોજેક્ટ્સ ચલાવે છે.
તેના પોસ્ટ-ફોરમ ડાયલોગ દ્વારા તે અમેરિકા, યુરોપીયન યુનિયન, ચીન, જાપાન અને ભારત જેવા ભાગીદારો સાથે મંત્રીસ્તરીય વાટાઘાટો કરે છે.

આ સંગઠન નાના ટાપુ દેશોને આંતરરાષ્ટ્રીય આબોહવા ભંડોળ અને રાજદ્વારી વાટાઘાટોમાં મજબૂત સ્થિતિ પૂરી પાડે છે.
આ સંસ્થા ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે જ્યાં વિશ્વની મોટી શક્તિઓ સુરક્ષા અને વેપારી કરારો માટે સ્પર્ધા કરી રહી છે.