ઓમાનના સંરક્ષિત હલ્લાનિયાત દ્વીપસમૂહ પર તેલ ઢોળાવાને કારણે તોળાતું જોખમ
#જીએસ-3 #પર્યાવરણ #જૈવવિવિધતા #ભૂગોળ #ભૌતિક ભૂગોળ #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #દરિયાઈ સંરક્ષણ
મુખ્ય મુદ્દા
- ઓમાને પોતાના દક્ષિણ કિનારે 390 ચોરસ કિમીમાં ફેલાયેલા તેલના લીકેજને રોકવા માટે ઇમરજન્સી કામગીરી શરૂ કરી છે.
- આ લીકેજથી 2025માં કુદરતી રિઝર્વ જાહેર કરાયેલા 5 ટાપુઓ ધરાવતા હલ્લાનિયાત દ્વીપસમૂહ પર મોટો ખતરો ઊભો થયો છે.
- આ ટાપુઓ લુપ્તપ્રાય લોગરહેડ કાચબા અને અરેબિયન સી હમ્પબેક વ્હેલની વિશિષ્ટ વસતીનું કુદરતી રહેઠાણ છે.
- ખરીફ ઋતુ દરમિયાન ઊછળતા 4 મીટર ઊંચા મોજાં અને ભારે પવનને કારણે તેલ સફાઈ કામગીરી ખૂબ મુશ્કેલ બની છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- દક્ષિણ ઓમાનના દરિયામાં લગભગ 390 ચોરસ કિમી વિસ્તારમાં ક્રૂડ તેલ ઢોળાતાં ઓમાન પર્યાવરણ સત્તામંડળે ઇમરજન્સી કામગીરી શરૂ કરી છે.
- રશિયાના ક્ષતિગ્રસ્ત ટેન્કર કેરોલિન બેઝેન્ગીમાં વિસ્ફોટ થયા પછી તે હલ્લાનિયાત ટાપુઓ પાસે ફસાઈ ગયું હતું, જ્યાંથી આ તેલ લીક થવાનું શરૂ થયું.
હલ્લાનિયાત દ્વીપસમૂહ વિશે માહિતી
- હલ્લાનિયાત દ્વીપસમૂહ (જે જૂના સમયમાં કુરીયા મુરીયા ટાપુઓ તરીકે ઓળખાતા) દક્ષિણ ઓમાન પાસે અરબી સમુદ્રમાં આવેલા 5 ટાપુઓનો સમૂહ છે.
- અહીંના અકબંધ દરિયાઈ જીવન અને સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતાને કારણે 2025માં શાહી ફરમાન દ્વારા તેને સંરક્ષિત કુદરતી રિઝર્વ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
- ભૌગોલિક રીતે આ ટાપુ સમૂહ ઓમાનના ઝોફાર ગવર્નરેટ હેઠળ આવે છે.
- આ સમૂહમાં અલ હલ્લાનિયા સૌથી મોટો ટાપુ છે અને માત્ર આ એક જ ટાપુ પર માનવ વસવાટ તથા મૂળભૂત સુવિધાઓ આવેલી છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ
- આ ટાપુઓ પર ઊંચી ચૂનાના પથ્થરની ખડકો, પથરાળ દરિયાકિનારો અને પરવાળા તથા શૈવાલથી બનેલી અનન્ય ઇકોસિસ્ટમ જોવા મળે છે.
- આ ક્ષેત્ર દૂધિયા સમુદ્રી કાચબા (લોગરહેડ ટર્ટલ) માટે વિશ્વના સૌથી મહત્વના પ્રજનન સ્થળોમાંથી એક છે, જ્યાં ગ્રીન અને હોક્સબિલ કાચબા પણ મોટી સંખ્યામાં આવે છે.
- અહીંના દરિયાઈ વિસ્તારમાં સ્થળાંતર ન કરતી અરેબિયન સી હમ્પબેક વ્હેલ અને સ્પિનર તથા રિસો પ્રજાતિની ડોલ્ફિન સુરક્ષિત રીતે રહે છે.
- અહીં દુર્લભ પરવાળાની ખડકો આવેલી છે, જેમાં ઓક્યુલિનિડે પરિવારના નવા શોધાયેલા પરવાળા અને મોટી સંખ્યામાં સ્પાઇની લોબસ્ટર જોવા મળે છે.
- વસવાટ વગરનો અલ કબ્લિયા ટાપુ શિકારીઓથી મુક્ત હોવાથી રેડ-બિલ્ડ ટ્રોપિકબર્ડ, માસ્ક્ડ બૂબી અને ઓડ્યુબન્સ શીયરવોટર જેવા દરિયાઈ પક્ષીઓ માટે ઉત્તમ પ્રજનન સ્થળ છે.
પર્યાવરણીય અસરો અને પડકારો
- દરિયામાં ફેલાયેલું 390 ચોરસ કિમીનું તેલનું સ્તર પરવાળાની ખડકો, દરિયાઈ પક્ષીઓ અને નાશપ્રાય હમ્પબેક વ્હેલ માટે મોટો ખતરો બની ગયું છે.
- ખરીફ મોસમ દરમિયાન ઊછળતા 4 મીટર ઊંચા મોજાં અને તેજ પવનોને કારણે તેલ સાફ કરવાની કામગીરી અટકી રહી છે, તેથી રાહત ટીમો ફ્લોટિંગ બૂમ્સ અને એબ્સોર્બન્ટ્સ પર નિર્ભર છે.