નવનેથમ નવી પિચ્ચયને 2026 નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મળ્યો
#GS-2 #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર #માનવ અધિકારો
મુખ્ય મુદ્દા
- દક્ષિણ આફ્રિકાના ભારતીય તમિલ મૂળના 85 વર્ષીય કાયદાશાસ્ત્રી નવનેથમ નવી પિચ્ચય ને 2026 નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર થી નવાજવામાં આવ્યા છે.
- પિચ્ચયે 1998 ના અકાયેસુ ચુકાદા માં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી, જેણે બળાત્કાર અને જાતીય હિંસાને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ નરસંહાર તરીકે માન્યતા આપી હતી.
- તેમણે વર્ષ 2008 થી 2014 સુધી સંયુક્ત રાષ્ટ્રના માનવ અધિકાર વડા તરીકે સેવા આપી હતી અને તે પહેલાં ICTR તથા ICC માં જજ તરીકે કાર્ય કર્યું હતું.
- વર્ષ 1995 માં નેલ્સન મંડેલા ની ભલામણથી તેઓ દક્ષિણ આફ્રિકાની હાઇકોર્ટના પ્રથમ અશ્વેત મહિલા ન્યાયાધીશ બન્યા હતા.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- નોર્વેજિયન નોબેલ સમિતિએ 2026 નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર નવનેથમ નવી પિચ્ચય ને આપવાની જાહેરાત કરી છે.
- તેઓ ભારતીય તમિલ મૂળના 85 વર્ષીય દક્ષિણ આફ્રિકાના કાયદાશાસ્ત્રી છે.
- વિશ્વ શાંતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાને મજબૂત કરવા માટે આપેલા યોગદાન બદલ તેમને આ સન્માન મળ્યું છે.
2026 નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિશે
- આ પુરસ્કાર શાંતિ ક્ષેત્રે અપાતું દુનિયાનું સૌથી મોટું આંતરરાષ્ટ્રીય સન્માન છે.
- દર વર્ષે નોર્વેના ઓસ્લો શહેરમાં આ પુરસ્કાર આપવા માટે પાંચ સભ્યો ની સમિતિ કામ કરે છે.
- નોર્વેની સંસદ જેને સ્ટોર્ટિંગ કહેવાય છે, તે આલ્ફ્રેડ નોબેલ ની વસિયત અનુસાર આ સભ્યોની પસંદગી કરે છે.
વિજેતા વિશે પરિચય
- નવી પિચ્ચયનો જન્મ 23 સપ્ટેમ્બર 1941 ના રોજ દક્ષિણ આફ્રિકાના ડર્બન શહેરમાં થયો હતો.
- તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જાણીતા ન્યાયાધીશ અને કાયદાના નિષ્ણાત છે.
- તેમણે રૂવાંડા માટેની આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાહિત અદાલત (ICTR) અને આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાહિત અદાલત (ICC) માં પોતાની સેવાઓ આપી છે.
- આ સિવાય વર્ષ 2008 થી 2014 સુધી તેમણે માનવ અિધકારો માટેના સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વડા તરીકે જવાબદારી સંભાળી હતી.
વિશ્વ શાંતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદામાં યોગદાન
- ICTR માં સેવા આપતી વખતે તેમણે વર્ષ 1998 ના અકાયેસુ ચુકાદા માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
- આ ઐતિહાસિક નિર્ણયથી આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ બળાત્કાર અને જાતીય હિંસાને નરસંહાર એટલે કે જીનોસાઇડનો ભાગ ગણવામાં આવ્યા.
- ICTR ના મીડિયા ટ્રાયલ દરમિયાન તેમણે ભડકાઉ સમાચાર આપનાર મીડિયા માલિકોને દોષી ઠેરવ્યા અને સાબિત કર્યું કે ખોટો પ્રચાર મોટા પ્રમાણમાં હિંસા ભડકાવે છે.
- વર્ષ 2003 થી 2008 સુધી ICC ના જજ અને 2008 થી 2014 સુધી માનવ અધિકાર વડા તરીકે તેમણે નાગરિકોના રક્ષણ માટે કામ કર્યું.
- તેમણે રોહિંગ્યા નરસંહાર કેસ માં આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાય અદાલત (ICJ) માં ખાસ જજ તરીકે કાર્ય કર્યું હતું.
- તેમણે યુદ્ધ ગુનાઓની તપાસ માટે પેલેસ્ટાઇન પરના સંયુક્ત રાષ્ટ્ર તપાસ પંચ ના અધ્યક્ષ તરીકે પણ સેવા આપી છે.
ભારત સાથેનું જોડાણ
- પિચ્ચયનો જન્મ દક્ષિણ આફ્રિકાના ડર્બન શહેરમાં એક તમિલ પરિવારમાં થયો હતો.
- અંગ્રેજોના શાસનકાળ દરમિયાન ભારતીય મજૂરો દક્ષિણ આફ્રિકા ગયા હતા, તેઓ તેમના વંશજ છે.
- તેમના પિતા બસ ડ્રાઇવર હતા, છતાં ગરીબી અને રંગભેદ સામે લડીને તેઓ હાર્વર્ડ લો સ્કૂલ માંથી કાયદામાં ડોક્ટરેટની ડિગ્રી મેળવનાર પ્રથમ દક્ષિણ આફ્રિકન બન્યા.
- તેમણે વર્ષ 1967 માં પોતાની વકીલાત શરૂ કરી રંગભેદ વિરોધી કેદીઓના હકની લડાઈ લડી.
- વર્ષ 1995 માં નેલ્સન મંડેલા ની ભલામણથી તેઓ દક્ષિણ આફ્રિકાની હાઇકોર્ટમાં પ્રથમ અશ્વેત મહિલા ન્યાયાધીશ બન્યા.