લીગલ મેટ્રોલોજી (ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ ટાઇમ) રૂલ્સ, 2026
#GS-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #નિયમનકારી સંસ્થાઓ #GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #આઈસીટી #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #સરકારી નીતિઓ
મુખ્ય મુદ્દા
- ઉપભોક્તા બાબતોના વિભાગે લીગલ મેટ્રોલોજી એક્ટ, 2009 ની કલમ 52 હેઠળ લીગલ મેટ્રોલોજી (ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ ટાઇમ) રૂલ્સ, 2026 બહાર પાડ્યા છે.
- સંસ્થાઓને પોતાની સિસ્ટમ સુધારવા માટે ગેઝેટમાં પ્રસિદ્ધ થયા પછી 180 દિવસ નો સમય આપવામાં આવ્યો છે.
- આ નિયમો હેઠળ બંગાળુરુ ના RRSL ખાતે વ્હાઇટ રેબિટ ટેકનોલોજી અને NavIC નો ઉપયોગ કરીને સમયનું ચોક્કસ સંકલન કરાશે.
- IST એ 82.5° E રેખાંશ પર આધારિત છે જે 5 રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે અને તે UTC +5:30 છે, જેને નવી દિલ્હી માં CSIR-NPL જાળવે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્દ્રીય ઉપભોક્તા બાબતોના વિભાગે આખા દેશમાં ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ ટાઇમ (IST) ફરજિયાત બનાવવા લીગલ મેટ્રોલોજી (ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ ટાઇમ) રૂલ્સ, 2026 બહાર પાડ્યા છે.
- આ નવા નિયમથી ભારતના તમામ સરકારી, કાનૂની, વહીવટી અને વેપારી કામકાજ માટે IST એકમાત્ર અધિકૃત સમય ગણાશે.
IST નિયમો 2026 ની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ
- સરકારી ગેઝેટમાં પ્રસિદ્ધ થયા પછી સંસ્થાઓને પોતાની સિસ્ટમ બદલવા માટે 180 દિવસ નો સમય મળશે, ત્યાર બાદ જ આ નિયમો અમલમાં આવશે.
- સરકારે આ નિયમો લીગલ મેટ્રોલોજી એક્ટ, 2009 ની કલમ 52 હેઠળ બનાવ્યા છે જેથી દેશના સમયને કાનૂની પીઠબળ મળે.
- બેંકિંગ અને ડિજિટલ પેમેન્ટમાં એકસરખો સમય હોવાથી પૈસાની લેવડદેવડમાં ભૂલો અટકશે અને સાયબર ફ્રોડ ઓછા થશે.
- રેલવે, વિમાન વ્યવહાર અને ઇમરજન્સી સેવાઓ એક જ ટાઇમ ટેબલ પર ચાલશે જેથી અકસ્માતો અટકી શકે.
- ટેલિકોમ, ઇન્ટરનેટ અને સ્માર્ટ પાવર ગ્રીડમાં સેકન્ડના માઇક્રો ભાગની ચોકસાઈ જરૂરી હોવાથી સમયનું સરખાપણું મદદ કરશે.
- કોર્ટમાં રજૂ કરતા સરકારી દસ્તાવેજો અને નોંધણીઓમાં એકસરખો સમય હોવાથી તેની કાનૂની માન્યતા વધશે.
- આ નીતિ વિદેશી GPS પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને સ્વદેશી NavIC સિસ્ટમનો ઉપયોગ ફરજિયાત બનાવે છે.
- સમયની આ ચોકસાઈ દેશભરમાં CSIR-NPL અને લીગલ મેટ્રોલોજી લેબોરેટરીઝ ના નેટવર્કથી પહોંચાડવામાં આવશે.
- આ પગલું દેશના મુખ્ય માળખાને એક જ સમયથી જોડવાની 'વન નેશન, વન ટાઈમ' પહેલ નો ભાગ છે.
- બંગાળુરુ માં RRSL ખાતે વ્હાઇટ રેબિટ ટેકનોલોજી (WRT) નો ઉપયોગ કરીને ISRO, SEBI, NSE અને BSNL માં સેકન્ડના અબજમા ભાગ સુધી સમયનું સંકલન કરાશે.
ભારતીય પ્રમાણભૂત સમય (IST)
- ભારતમાં IST ની ગણતરી 82.5° E રેખાંશ પરથી કરવામાં આવે છે.
- આ 82.5° E રેખાંશ ભારતના પાંચ રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે: ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, ઓડિશા અને આંધ્ર પ્રદેશ.
- આપણો સમય કોઓર્ડિનેટેડ યુનિવર્સલ ટાઇમ (UTC) થી બરાબર 5 કલાક અને 30 મિનિટ આગળ એટલે કે UTC +5:30 છે.
- નવી દિલ્હી માં આવેલી CSIR-NPL એટમિક ક્લોકનો ઉપયોગ કરીને સમય સાચવે છે અને તે ફ્રાન્સ ની BIPM સંસ્થા સાથે જોડાયેલી છે.