ખીજડીયા પક્ષી અભયારણ્ય બ્લેક-નેક્ડ સ્ટોર્ક માટે મુખ્ય પ્રજનન સ્થળ બન્યું
#GS-3 #પર્યાવરણ #જૈવવિવિધતા #વન્યજીવ #GS-2 #વર્તમાન પ્રવાહો #ગુજરાત #રામસર સાઇટ્સ #ખીજડીયા પક્ષી અભયારણ્ય
મુખ્ય મુદ્દા
- જામનગર, ગુજરાતનું ખીજડીયા પક્ષી અભયારણ્ય 21 બ્લેક-નેક્ડ સ્ટોર્કની મહત્તમ વસ્તી સાથે આ પક્ષી માટે મહત્વનું પ્રજનન સ્થળ બન્યું છે.
- બ્લેક-નેક્ડ સ્ટોર્ક IUCN રેડ લિસ્ટમાં નિઅર થ્રેટેન્ડ શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત છે અને તેને વન્યજીવ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1972 ની શિડ્યુલ II હેઠળ રક્ષણ પ્રાપ્ત છે.
- ફેબ્રુઆરી 2022 માં રામસર સાઇટ જાહેર થયેલું ખીજડીયા અભયારણ્ય સેન્ટ્રલ એશિયન ફ્લાયવે પર ગોરા અને ખારા પાણીનું અનોખું વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- જર્નલ ઓફ થ્રેટેન્ડ ટેક્સામાં પ્રકાશિત એક સંશોધન અનુસાર જામનગર, ગુજરાતમાં આવેલું ખીજડીયા પક્ષી અભયારણ્ય બ્લેક-નેક્ડ સ્ટોર્ક માટે મહત્વનું પ્રજનન સ્થળ બન્યું છે.
- આ અભયારણ્યમાં 21 બ્લેક-નેક્ડ સ્ટોર્કની મહત્તમ મોસમી વસ્તી નોંધાઈ છે, જેમાં પ્રજનન કરતી જોડીઓ અને પુખ્ત પક્ષીઓ સમાવિષ્ટ છે.
બ્લેક-નેક્ડ સ્ટોર્કની વિગતો
- બ્લેક-નેક્ડ સ્ટોર્ક (એફિપિઓરિંકસ એશિયાટીકસ) એ ભારતના સૌથી મોટા જલપ્લાવિત પક્ષીઓમાંનું એક છે, જેની વસ્તી દેશમાં છૂટીછવાઈ જોવા મળે છે.
- વન્યજીવ (સંરક્ષણ) સુધારા અધિનિયમ, 2022 મુજબ આ પક્ષીને વન્યજીવ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1972 ની શિડ્યુલ II હેઠળ કાનૂની રક્ષણ મળેલું છે.
- કુદરતી નિવાસસ્થાનના નુકસાન અને ઘટતી સંખ્યાને કારણે IUCN રેડ લિસ્ટ માં તેને નિઅર થ્રેટેન્ડ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે.
ખીજડીયા પક્ષી અભયારણ્ય
- જામનગર, ગુજરાતમાં સ્થિત ખીજડીયા પક્ષી અભયારણ્યને 1981 માં વન્યજીવ અભયારણ્ય અને ફેબ્રુઆરી 2022 માં રામસર સાઇટ તરીકે માન્યતા મળી હતી.
- આ અભયારણ્યમાં મીઠા અને ખારા પાણીનું અનોખું મિશ્રણ છે અને તે સેન્ટ્રલ એશિયન ફ્લાયવે પર હોવાથી સ્થાનિક અને પ્રવાસી પક્ષીઓને આશ્રય આપે છે.
સંરક્ષણનું મહત્વ
- આ સંશોધન પક્ષીઓના માળા બનાવવાની પદ્ધતિ અને પ્રજનન દર અંગે ઉપયોગી માહિતી આપે છે, જેથી ગુજરાતમાં સંરક્ષણ યોજનાઓ વધુ અસરકારક બનાવી શકાશે.