નાસાના પફિન્સ સ્પેસ મિશનનું નેતૃત્વ કરશે ભારતીય મૂળના વૈજ્ઞાનિક

નાસાના પફિન્સ સ્પેસ મિશનનું નેતૃત્વ કરશે ભારતીય મૂળના વૈજ્ઞાનિક

#GS-3 #સાયન્સ અને ટેકનોલોજી #અવકાશ #વર્તમાન પ્રવાહો #આંતરરાષ્ટ્રીય #ખગોળ ભૌતિકશાસ્ત્ર

મુખ્ય મુદ્દા

  • NASA એ વર્ષ 2030 માં લોન્ચ થનારા પોતાના PUFFINS mission ની આગેવાની માટે ભારતીય મૂળના ખગોળશાસ્ત્રી Dr. Ramya Anche ની પસંદગી કરી છે.
  • આ મિશન NASA's Astrophysics Pioneers programme હેઠળ 10-inch telescope ની મદદથી લગભગ 70 distant stars નો અભ્યાસ કરશે.
  • આ મિશન અલ્ટ્રાવાયોલેટ ટેકનોલોજી વડે 0.05 microns જેટલા અતિ સૂક્ષ્મ ધૂળના કણોની માહિતી એકઠી કરશે.
  • ભારતની અગ્રણી સંસ્થાઓ IUCAA, Pune અને IIA, Bengaluru આ અવકાશ પ્રોજેક્ટમાં સીધી ભાગીદાર બની છે.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • NASA એ પોતાના મહત્વકાંક્ષી PUFFINS મિશન ના મુખ્ય તપાસકર્તા તરીકે ભારતીય મૂળના ખગોળશાસ્ત્રી Dr. Ramya Anche ની પસંદગી કરી છે.
  • ડો. આંચે હાલમાં University of Arizona માં આસિસ્ટન્ટ રિસર્ચ પ્રોફેસર તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે.
  • અમેરિકન સ્પેસ એજન્સીએ આ વિજ્ઞાન અભિયાનને વર્ષ 2030 માં અવકાશમાં મોકલવાનું નક્કી કર્યું છે.

પફિન્સ મિશન વિશે માહિતી

  • પફિન્સનું પૂરું નામ Polarimetry in the Ultraviolet to Find Features in INterStellar dust છે.
  • આ એક નાનો ઉપગ્રહ કાર્યક્રમ એટલે કે SmallSat mission છે, જેને NASA's Astrophysics Pioneers programme હેઠળ પસંદ કરાયો છે.
  • અવકાશમાં રહેલા આંતરતારાકીય ધૂળના અતિ સૂક્ષ્મ કણોની તપાસ કરવી એ આ મિશનનો મુખ્ય હેતુ છે.
  • આ અભ્યાસથી બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ તેમજ તારાઓ અને ગ્રહો કેવી રીતે બન્યા તે સમજવામાં મોટી મદદ મળશે.

મુખ્ય ટેકનોલોજી અને કાર્યપદ્ધતિ

  • આ મિશનમાં 10-inch telescope લગાવવામાં આવશે, જે અલ્ટ્રાવાયોલેટ સ્પેક્ટ્રોપોલારિમેટ્રી વડે લગભગ 70 distant stars ના પ્રકાશનું બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કરશે.
  • આ અલ્ટ્રાવાયોલેટ સાધનો આશરે 0.05 microns કદના અત્યંત ઝીણા ધૂળના કણોને પણ સરળતાથી ઓળખી શકે છે.
  • સામાન્ય રીતે વપરાતા વિઝિબલ અને ઇન્ફ્રારેડ ટેલિસ્કોપ આવા નાના કણોને યોગ્ય રીતે પકડી શકતા નથી.
  • સ્પેક્ટ્રોપોલારિમેટ્રી ટેકનીક માપે છે કે ગેલેક્સીના ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે ગોઠવાઈને આ કણો તારાઓના પ્રકાશને કેવી રીતે ધ્રુવીભૂત કરે છે.

આંતરતારાકીય ધૂળ અને ભારતીય સહયોગ

  • આ આંતરતારાકીય રજકણો મુખ્યત્વે સિલિકેટ અને કાર્બનયુક્ત પદાર્થોથી બનેલા હોય છે.
  • અવકાશમાં પ્રકાશના માર્ગ પર આ કણો ઊંડી અસર કરે છે અને નવા તારાઓ તેમજ ગ્રહોના નિર્માણમાં મૂળ આધાર પૂરો પાડે છે.
  • આ વૈશ્વિક મિશનમાં ભારતની બે જાણીતી સંસ્થાઓ પુણેની IUCAA, Pune અને બેંગલુરુની IIA, Bengaluru પણ સક્રિય ભાગીદાર છે.