ભારતમાં અદ્યતન બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ માટે પ્રથમ ગ્રીન ફોર્જ કોમ્પ્લેક્સનું ઉદ્ઘાટન

#GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #બાયોટેકનોલોજી #પર્યાવરણ #ટકાઉ વિકાસ #સરકારી નીતિઓ અને હસ્તક્ષેપ #અર્થતંત્ર #કૃષિ

મુખ્ય મુદ્દા

ભારતીય બાયોઇકોનોમી વર્ષ 2014 ના USD 10 billion થી વધીને USD 200 billion પહોંચી છે.
સરકારે GM પાકના સંશોધન માટે મોહાલી ના BRIC-NABI ખાતે દેશનું પ્રથમ ગ્રીન ફોર્જ કોમ્પ્લેક્સ શરૂ કર્યું.
BioE3 નીતિ 2024 હેઠળ દેશમાં 22 બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ હબ અને 8 બાયો-ફાઉન્ડ્રી કેન્દ્રો સ્થાપવામાં આવશે.
ભારતને 2070 સુધીમાં Net Zero બનાવવા માટે DBT દ્વારા 38 કાર્બન કેપ્ચર પ્રોજેક્ટ્સ ચલાવવામાં આવે છે.

ભારતે મોહાલી સ્થિત BRIC-NABI સંસ્થામાં દેશનું પ્રથમ ગ્રીન ફોર્જ કોમ્પ્લેક્સ શરૂ કર્યું છે.
આ કેન્દ્ર કૃષિ બાયોટેકનોલોજી અને જિનેટિકલી મોડિફાઇડ (GM) પાકોના સંશોધનને નવી દિશા આપશે.
આ સુવિધાનું ઉદ્ઘાટન BioE3 નેશનલ કોન્ક્લેવ 2026 દરમિયાન કરવામાં આવ્યું હતું.

આ કેન્દ્રમાં અદ્યતન સિમ્યુલેશન ચેમ્બર છે જ્યાં તાપમાન, પ્રકાશ અને ભેજનું સચોટ નિયંત્રણ થઈ શકે છે.
વૈજ્ઞાનિકો ખેતરમાં વાવેતર કરતા પહેલા નિયંત્રિત વાતાવરણમાં GM પાકોનું પરીક્ષણ કરી શકશે.
આ ટેકનોલોજી બાયોટેકનોલોજી સાથે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને જોડીને સંશોધનને ઝડપી બનાવે છે.

ભારતનું બાયોઇકોનોમી ક્ષેત્ર વર્ષ 2014 માં USD 10 billion થી વધીને અત્યારે USD 200 billion પહોંચ્યું છે.
સરકારની BioE3 નીતિ 2024 નો મુખ્ય હેતુ પ્રયોગશાળાના સંશોધનોને વાસ્તવિક ઉત્પાદનોમાં બદલવાનો છે.
દેશમાં સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 22 બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.
સ્ટાર્ટ-અપ્સ અને નાના ઉદ્યોગોને મદદ કરવા આઠ વિશેષ સુવિધાઓ સાથે નેશનલ બાયો-ફાઉન્ડ્રી નેટવર્ક સ્થપાશે.
સિમેન્ટ અને સ્ટીલ જેવા ઉદ્યોગોનું પ્રદૂષણ ઘટાડવા DBT દ્વારા 38 કાર્બન કેપ્ચર પ્રોજેક્ટ્સ ને મદદ અપાઈ રહી છે.

ભારત સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ્સ (SAF) અને સ્પેસ બાયોટેકનોલોજી જેવા નવા ક્ષેત્રોમાં આગળ વધી રહ્યું છે.
અંતરીક્ષમાં સંશોધન માટે વૈજ્ઞાનિકો ISRO સાથે મળીને સાયનોબેક્ટેરિયા પર પ્રયોગો કરી રહ્યા છે.
BRIC-NABI સંસ્થા ખેતરના કચરામાંથી કિંમતી ન્યૂટ્રાસ્વુટિકલ્સ અને બાયોમટિરિયલ્સ બનાવે છે.
આ પ્રયાસ ભારતને 2070 સુધીમાં Net Zero બનાવવાના અને આત્મનિર્ભર ભારત ના લક્ષ્ય તરફ લઈ જાય છે.