ભારત અને ચેક રિપબ્લિક વચ્ચે સંરક્ષણ સંબંધોમાં વધારો

ભારત અને ચેક રિપબ્લિક વચ્ચે સંરક્ષણ સંબંધોમાં વધારો

#GS-2 #વર્તમાન ઘટનાઓ #આંતરરાષ્ટ્રીય #GS-3 #સંરક્ષણ ટેકનોલોજી #દ્વિપક્ષીય જૂથો અને કરારો

મુખ્ય મુદ્દા

  • ભારત અને ચેક રિપબ્લિક October 2003 ના કરાર હેઠળ બનેલી India-Czech Joint Defence Committee (JDC) દ્વારા સંરક્ષણ ઉત્પાદન વધારવા માંગે છે.
  • October 2025 માં યોજાયેલી 7th JDC meeting એ પાંચ વર્ષના લાંબા વિરામ પછી બંને દેશો વચ્ચેની મહત્વની વાતચીત હતી.
  • વર્ષ 2025 સુધીમાં બંને દેશો વચ્ચેનો કુલ વેપાર US$ 4.034 billion સુધી પહોંચ્યો છે.
  • ચેક રિપબ્લિક ભારતને UN Security Council માં કાયમી સભ્યપદ અને Nuclear Suppliers Group (NSG) માં સામેલ થવા માટે ટેકો આપે છે.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • નવી દિલ્હીમાં ભારતના સંરક્ષણ મંત્રી અને ચેક રિપબ્લિકના પ્રથમ ડેપ્યુટી પ્રાઇમ મિનિસ્ટર વચ્ચે મુલાકાત થઈ. બંને દેશોએ સંરક્ષણ અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે સહકાર વધારવા પર સહમતિ દર્શાવી છે.

સંરક્ષણ સહકારનું માળખું

  • ભારત અને ચેક રિપબ્લિકે October 2003 માં MoU on Defence Cooperation પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ સમજૂતીને કારણે India-Czech Joint Defence Committee (JDC) ની સ્થાપના થઈ.
  • October 2025 માં Prague ખાતે 7th JDC meeting યોજાઈ હતી. આ મુલાકાત ખાસ હતી કારણ કે પાંચ વર્ષના લાંબા અંતર પછી આ બેઠક મળી હતી.
  • October 2026 ની મંત્રી સ્તરીય બેઠકમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું કે JDC ના માળખા દ્વારા સંરક્ષણ ઉદ્યોગોમાં સહકાર વધારવામાં આવશે.
  • આ ભાગીદારીનો મુખ્ય હેતુ સંયુક્ત સાહસો શરૂ કરવાનો અને સાથે મળીને હથિયારો કે સાધનો બનાવવાનો છે. આનાથી Make in India અને Aatmanirbhar Bharat અભિયાનને મજબૂતી મળશે.

ચેક રિપબ્લિક વિશે

  • Czech Republic મધ્ય યુરોપનો એક દેશ છે અને તેની રાજધાની Prague છે.
  • આ દેશ European Union (EU) અને North Atlantic Treaty Organization (NATO) બંનેના સભ્ય છે.

ભારત-ચેક રિપબ્લિક સંબંધો

  • ભારતના આ દેશ સાથેના સંબંધો ખૂબ જૂના છે. મધ્યકાળમાં Kingdom of Bohemia સાથેના વેપારથી આ સંબંધોની શરૂઆત થઈ હતી.
  • ભારતે 1947 માં ચેકોસ્લોવાકિયા સાથે ઔપચારિક રાજદ્વારી સંબંધો શરૂ કર્યા હતા.
  • 1993 માં જ્યારે ચેકોસ્લોવાકિયાના બે ભાગ પડ્યા, ત્યારે ભારતે Czech Republic ને એક સ્વતંત્ર દેશ તરીકે માન્યતા આપી.
  • વર્ષ 2025 માં બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર US$ 4.034 billion સુધી પહોંચ્યો છે. ભારત ત્યાંથી મશીનરી અને ઓટોમોબાઈલ પાર્ટ્સ મંગાવે છે, જ્યારે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, દવાઓ અને કાપડની નિકાસ કરે છે.
  • આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ચેક રિપબ્લિક ભારતને ટેકો આપે છે. તે UN Security Council માં ભારતની કાયમી સભ્યપદની માંગ અને Nuclear Suppliers Group (NSG) ની પૂર્ણ સભ્યપદ માટે ભારતનું સમર્થન કરે છે.