આઇટી નિયમો 2021 હેઠળ ગ્રીવન્સ એપેલેટ કમિટી
#GS-2 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #નિયમનકારી સંસ્થાઓ #ઈ-ગવર્નન્સ #સરકારી નીતિઓ અને હસ્તક્ષેપ #ડિજિટલ મીડિયા નૈતિકતા
મુખ્ય મુદ્દા
- કેન્દ્ર સરકારે ડિજિટલ વિવાદોના ઓનલાઇન ઉકેલ માટે IT નિયમો, 2021 ના નિયમ 3A હેઠળ Grievance Appellate Committee (GAC) બનાવી છે.
- જો યુઝર સોશિયલ મીડિયા કંપનીના અધિકારીના નિર્ણયથી અસંતુષ્ટ હોય, તો તે 30 દિવસમાં GAC માં અપીલ કરી શકે છે.
- સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ સામાન્ય ફરિયાદો 15 દિવસમાં અને વાંધાજનક પોસ્ટ હટાવવાની અરજી 72 કલાકમાં ઉકેલવી પડે છે.
- કોઈ વ્યક્તિની ઓળખ ચોરી કે વિકૃત કરેલી સામગ્રી સામેની ફરિયાદ નિયમ 3(2)(b) હેઠળ 24 કલાકમાં દૂર કરવી પડે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ગૂગલે દિલ્હી હાઇકોર્ટને જણાવ્યું કે તેણે કેન્દ્ર સરકારની Grievance Appellate Committee (GAC) ના આદેશથી ભારતમાં એક YouTube વીડિયો રોકી દીધો છે.
- આ વીડિયોને આખી દુનિયામાં બ્લોક કરવો કે નહીં તે અંગેનો કેસ હજુ હાઇકોર્ટની બેંચ સમક્ષ ચાલી રહ્યો છે.
ગ્રીવન્સ એપેલેટ કમિટી વિશે માહિતી
- Grievance Appellate Committee (GAC) એ ડિજિટલ વિવાદો ઉકેલતી ઓનલાઇન સંસ્થા છે, જેને માહિતી તકનીક અધિનિયમ, 2000 હેઠળ બનેલા IT નિયમો, 2021 ના નિયમ 3A થી બનાવાઈ છે.
- આ સમિતિનો મુખ્ય હેતુ ભારતીય ઇન્ટરનેટ યુઝર્સ માટે એક સુરક્ષિત અને જવાબદાર ડિજિટલ વાતાવરણ ઊભું કરવાનો છે.
- સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓના Grievance Officers (GO) ના નિર્ણયોથી અસંતુષ્ટ નાગરિકો (Digital Nagriks) આ કમિટીમાં અપીલ કરી શકે છે.
- આ અપીલની આખી પ્રક્રિયા ડિજિટલ માધ્યમથી ઓનલાઇન જ થાય છે.
- નાગરિકો પહેલાં સોશિયલ મીડિયા કંપનીના અધિકારીનો સંપર્ક કર્યા પછી જ GAC માં અપીલ કરી શકે છે.
- જો કંપનીનો અધિકારી 30 દિવસમાં જવાબ ન આપે અથવા તેના નિર્ણયથી સંતોષ ન થાય, તો નાગરિક 30 દિવસની અંદર GAC માં અપીલ કરી શકે છે.
મધ્યસ્થીઓ માટે નિયમો અને સમયમર્યાદા
- IT નિયમો, 2021 ના નિયમ 3(1)(b) હેઠળ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સે ગેરકાયદેસર કે પ્રતિબંધિત સામગ્રી અપલોડ કે શેર ન થાય તે જોવું જરૂરી છે.
- સામાન્ય યુઝર્સની ફરિયાદોનો ઉકેલ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ 15 દિવસમાં લાવવો પડે છે.
- કોઈ વાંધાજનક સામગ્રી હટાવવાની માંગણી પર 72 કલાકની અંદર નિર્ણય લેવો પડે છે.
- કોઈની અંગત કે વિકૃત તસવીર કે વીડિયો હટાવવાની વિનંતી પર નિયમ 3(2)(b) હેઠળ 24 કલાકમાં કામગીરી કરવી ફરજિયાત છે.