વૈશ્વિક દુષ્કાળ પ્રતિકારક માળખું: DRI અને DRIF ની શરૂઆત
#GS-3 #પર્યાવરણ #આબોહવા પરિવર્તન #ટકાઉ વિકાસ #GS-2 #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #DRI #DRIF #UNCCD COP17
મુખ્ય મુદ્દા
- UNCCD COP17 ખાતે દુષ્કાળ સામે પૂર્વતૈયારી કરવા માટે વિશ્વના પ્રથમ Drought Resilience Index (DRI) અને Drought Resilience Investment Facility (DRIF) ની શરૂઆત કરવામાં આવી.
- DRI એ Artificial Intelligence (AI) અને જોખમ માપન પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરીને દેશોને સમયસર યોગ્ય નીતિઓ બનાવવામાં મદદ કરે છે.
- DRIF એ સરકારી ભંડોળ દ્વારા રોકાણનું જોખમ ઘટાડીને જળ સુરક્ષા અને જમીન સુધારણા માટે ખાનગી મૂડી આકર્ષવાનું કામ કરે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- UNCCD COP17 શિખર સંમેલનમાં દુષ્કાળ સામે લડવા માટે એક નવી વૈશ્વિક સિસ્ટમ શરૂ કરવામાં આવી છે.
- આ નવી પહેલમાં બે મુખ્ય સાધનો Drought Resilience Index (DRI) અને Drought Resilience Investment Facility (DRIF) નો સમાવેશ થાય છે. આનો મુખ્ય હેતુ સંકટ આવ્યા પછી રાહત આપવાને બદલે પહેલેથી જ પૂર્વતૈયારી કરવાનો છે.
ડ્રોટ રેઝિલિયન્સ ઇન્ડેક્સ (DRI)
- Drought Resilience Index (DRI) એ દુનિયાનું એવું પહેલું તકનીકી માપદંડ છે જે કોઈ દેશની દુષ્કાળનો સામનો કરવાની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
- આ સાધન દેશોને દુષ્કાળની આગાહી કરવા, પૂર્વતૈયારી કરવા અને જરૂરી ફેરફારો સક્ષમ બનાવવામાં મદદ કરે છે, જેથી ડેટા આધારિત નીતિઓ બનાવી શકાય.
- તે Artificial Intelligence (AI) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે, જેનાથી હવામાન અને ભૂગોળના અટપટા ડેટાને સરળતાથી સમજી શકાય છે.
- તે ચોક્કસ જોખમી વિસ્તારોનું મેપિંગ કરે છે, જેથી ગંભીર માનવ સંકટ ઊભું થાય તે પહેલાં જ સરકારો ત્યાં મદદ પહોંચાડી શકે.
- તે રાહત કામગીરી કરવાના જૂના અભિગમને બદલે ટેકનોલોજી આધારિત પૂર્વતૈયારી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
- આ ઇન્ડેક્સ સરકારોને સાચું માર્ગદર્શન આપે છે કે ક્યાં નાણાં ફાળવવા અને ક્યાં માળખાકીય રોકાણ કરવું.
ડ્રોટ રેઝિલિયન્સ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફેસિલિટી (DRIF)
- Drought Resilience Investment Facility (DRIF) એ દુષ્કાળ સામે લડતા પ્રોજેક્ટ્સ માટેનું વિશ્વનું પ્રથમ વૈશ્વિક નાણાકીય પ્લેટફોર્મ છે.
- તે સરકારી મૂડીનો ઉપયોગ કરીને રોકાણનું જોખમ ઘટાડે છે, જેથી ખાનગી અને સંસ્થાકીય રોકાણકારો મોટી માત્રામાં નાણાં રોકી શકે.
- જાહેર નાણાંનો ઉપયોગ કરીને આ સુવિધા ખાનગી રોકાણકારો માટે પ્રોજેક્ટ્સને સુરક્ષિત અને આકર્ષક બનાવે છે.
- આ ફંડમાંથી ખાસ કરીને જળ સુરક્ષા વધારતા અને દુષ્કાળ સામે ટકી શકે તેવી ખેતીને પ્રોત્સાહન આપતા પ્રોજેક્ટ્સને નાણાં આપવામાં આવે છે.
- તે જમીન સુધારણા અને કુદરતી ઉપાયોને પ્રાધાન્ય આપે છે જેથી રણ વિસ્તાર વધતો અટકાવી શકાય અને જમીનનું ધોવાણ રોકી શકાય.
- આ પ્લેટફોર્મ સરકારો, બેંકો અને ખાનગી ક્ષેત્રને એકસાથે લાવીને પર્યાવરણીય લક્ષ્યોને જમીની સ્તરે અમલમાં મૂકે છે.