ગગન (GAGAN): ભારતની પોતાની સેટેલાઇટ આધારિત નેવિગેશન સિસ્ટમ
#GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #અંતરિક્ષ #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીમાં ભારતીયોની સિદ્ધિઓ #નેવિગેશન સિસ્ટમ #એવિએશન
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- તાજેતરમાં નાગરિક ઉડ્ડયન અધિકારીઓએ GAGAN ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને કોમર્શિયલ વિમાનનું ભારતનું પહેલું સેટેલાઇટ-આધારિત લેન્ડિંગ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યું છે.
GAGAN વિશે
- GAGAN નું પૂરું નામ GPS Aided GEO Augmented Navigation છે અને તે ભારતની પોતાની સેટેલાઇટ-આધારિત ઓગમેન્ટેશન સિસ્ટમ (SBAS) છે.
- આ સિસ્ટમ ISRO અને એરપોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (AAI) એ સાથે મળીને બનાવી છે અને તે વર્ષ 2015 થી કાર્યરત છે.
GAGAN ની જરૂરિયાત
- સામાન્ય GPS સિગ્નલો વાતાવરણની અસરોના કારણે ઘણીવાર ખોટા પડે છે, તેથી પ્લેન ઉતારવા માટે તેનો સીધો ઉપયોગ કરવો જોખમી છે.
- GAGAN સિગ્નલની ખામીઓને તરત જ સુધારે છે અને જ્યારે GPS સિગ્નલ ભરોસાપાત્ર ન હોય ત્યારે પાયલટને તરત જ ચેતવણી આપે છે.
મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ
- આ સિસ્ટમ લોકેશનની સચોટતા વધારે છે, સિગ્નલની ચકાસણી કરે છે અને ખરાબ હવામાનમાં પણ વિમાનને સુરક્ષિત રીતે લેન્ડ કરવામાં મદદ કરે છે.
- આ ટેકનોલોજી આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો મુજબ પ્રમાણિત છે અને વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશ માટે મંજૂરી મેળવનાર દુનિયાની પહેલી SBAS સિસ્ટમ છે.
સિસ્ટમનું માળખું
- આ ગ્રાઉન્ડ નેટવર્કમાં 15 ઇન્ડિયન રેફરન્સ સ્ટેશન્સ (INRES), 2 ઇન્ડિયન માસ્ટર કન્ટ્રોલ સેન્ટર્સ (INMCC) અને 3 ઇન્ડિયન લેન્ડ અપ્લિંક સ્ટેશન્સ (INLUS) સામેલ છે.
- આ આખી સિસ્ટમ 4 મુખ્ય કમ્યુનિકેશન નેટવર્ક અને GSAT-8, GSAT-10 તથા GSAT-15 નામના 3 જીઓસ્ટેશનરી સેટેલાઇટની મદદથી ચાલે છે.
વિવિધ ઉપયોગો
- વિમાન સેવાઓ ઉપરાંત GAGAN નો ઉપયોગ દરિયાઈ સફર, રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ, રેલવે, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, સંરક્ષણ, ટેલિકોમ અને જમીનની માપણીમાં પણ થાય છે.
આનું મહત્વ
- આ સિસ્ટમથી ભારત હવે અમેરિકા, યુરોપ અને જાપાન જેવા દેશોની યાદીમાં સામેલ થઈ ગયું છે જેમની પાસે પોતાની SBAS સિસ્ટમ છે.
- આ સિસ્ટમ અમેરિકા ની WAAS, યુરોપ ની EGNOS અને જાપાન ની MSAS સાથે મળીને કામ કરી શકે છે.
GAGAN અને NavIC વચ્ચેનો તફાવત
- GAGAN નો મુખ્ય હેતુ GPS સિગ્નલો સુધારીને વિમાનોનું લેન્ડિંગ સુરક્ષિત બનાવવાનો છે, જ્યારે NavIC ભારતનું પોતાનું સ્વતંત્ર સેટેલાઇટ નેવિગેશન નેટવર્ક છે જે ભારત અને તેની સરહદથી 1,500 કિમી સુધીના વિસ્તારમાં લોકેશન સેવાઓ આપે છે.