DRDO દ્વારા સ્વદેશી હાઇ એલ્ટિટ્યુડ પ્લેટફોર્મ સિસ્ટમનું સફળ ઉડાન પરીક્ષણ
#GS-3 #સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી #અવકાશ #સંરક્ષણ #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય #રેપિડ ફાયર કરંટ અફેર્સ #પ્રિલિમ્સ માટે તથ્યો #અવકાશ ટેકનોલોજી
મુખ્ય મુદ્દા
- DRDO એ સ્ટ્રેટોસ્ફિયરમાં સ્વદેશી રીતે વિકસિત હાઇ-એલ્ટિટ્યુડ પ્લેટફોર્મ સિસ્ટમ (HAPS) નું સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કર્યું છે.
- આ પ્રાયોગિક પ્લેટફોર્મ 21 કિમી ની ઊંચાઈએ પહોંચ્યું હતું અને 30 મિનિટથી વધુ સમય સુધી 20 કિમી ની ઊંચાઈ જાળવી રાખી હતી.
- હવા કરતાં હળવી આ સિસ્ટમ આગ્રા ખાતેના એરિયલ ડિલિવરી રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ (ADRDE) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે.
- પરંપરાગત વિમાનો અને ઉપગ્રહો વચ્ચેના ઓપરેશનલ અંતરને દૂર કરવા માટે HAPS 20 થી 50 કિમી ની ઊંચાઈએ કાર્ય કરે છે.
ચર્ચામાં કેમ?
- સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) દ્વારા સ્વદેશી રીતે વિકસિત હાઇ-એલ્ટિટ્યુડ પ્લેટફોર્મ સિસ્ટમ (HAPS) નું સફળ ઉડાન પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે.
- આ ઉડાન પરીક્ષણ ભારત માટે લાંબા સમય સુધી કાર્યરત રહે તેવા સ્ટ્રેટોસ્ફેરિક સર્વેલન્સ પ્લેટફોર્મના નિર્માણ તરફ એક મોટી પ્રગતિ દર્શાવે છે.
HAPS ટેકનોલોજી વિશે
- હાઇ-એલ્ટિટ્યુડ પ્લેટફોર્મ સ્ટેશન માનવરહિત વિમાન, એરશીપ અથવા બલૂન જેવા હવાઈ વાહન દ્વારા સ્ટ્રેટોસ્ફિયર (સમતાપ આવરણ) માં સંચાલિત થાય છે.
- ઇન્ટરનેશનલ ટેલિકોમ્યુનિકેશન યુનિયન (ITU) HAPS ને પૃથ્વીની સપાટીથી 20 થી 50 કિમી ની ઊંચાઈએ સ્થિત વસ્તુઓ પરના સ્ટેશનો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરે છે.
પરીક્ષણના મુખ્ય પરિમાણો અને વિકાસકર્તા
- પરીક્ષણ ઉડાન દરમિયાન આ પ્રાયોગિક પ્લેટફોર્મ સરેરાશ દરિયાઈ સપાટીથી 21 કિમી ની ઊંચાઈએ પહોંચ્યું હતું.
- પ્લેટફોર્મ સફળતાપૂર્વક 30 મિનિટથી વધુ સમય સુધી 20 કિમી ની ઊંચાઈ પર સ્થિર રહ્યું હતું.
- આગ્રા સ્થિત એરિયલ ડિલિવરી રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ (ADRDE) એ સ્ટ્રેટોસ્ફેરિક ઉડાનો માટે આ હવા કરતાં હળવું પ્લેટફોર્મ વિકસાવ્યું છે.
- આ સિસ્ટમમાં ઇનર્શિયલ મેઝરમેન્ટ યુનિટ (IMU), GPS રીસીવર, ઓનબોર્ડ કેમેરા અને ઊંચાઈ-નિયંત્રણ પદ્ધતિ સામેલ હતી.
- પરીક્ષણ દરમિયાન લાઈવ વિડિયો ફૂટેજ અને ફ્લાઇટ પરિમાણો સતત ગ્રાઉન્ડ કંટ્રોલ સ્ટેશન પર મોકલવામાં આવ્યા હતા.
- ઓપરેટરોએ પ્લેટફોર્મને નીચે ઉતારવાનો આદેશ આપ્યો અને વિગતવાર ઉડાન ડેટા વિશ્લેષણ માટે તેને સફળતાપૂર્વક રિકવર કર્યું હતું.
સંસ્થાકીય સંકલન અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ
- આ ઉડાન પરીક્ષણમાં ભારતીય વાયુસેના (IAF), CEMILAC, DGCA, એરપોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (AAI) અને નાગરિક સત્તાવાળાઓ સામેલ હતા.
- આ સિસ્ટમ ઓછી ઊંચાઈ ધરાવતા વિમાનો અને વધુ ઊંચાઈ ધરાવતા અવકાશ ઉપગ્રહો વચ્ચેના ઓપરેશનલ અંતરને દૂર કરે છે.
- HAPS સતત સર્વેલન્સ, ગુપ્ત માહિતી એકત્ર કરવા, પૃથ્વી અવલોકન, સંચાર અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનમાં સહાય પૂરી પાડી શકે છે.
- જાળવણી અને અપગ્રેડેશન માટે પ્લેટફોર્મને પુનઃપ્રાપ્ત (રિકવર) કરવાની ક્ષમતા એરોસ્પેસ ટેકનોલોજીમાં ભારતના આત્મનિર્ભર ભારત મિશનને સમર્થન આપે છે.