સ્વચ્છ શહેર જોડી યોજના હેઠળ દેપાલપુર બન્યું ઝીરો લીગસી વેસ્ટ ધરાવતું શહેર

સ્વચ્છ શહેર જોડી યોજના હેઠળ દેપાલપુર બન્યું ઝીરો લીગસી વેસ્ટ ધરાવતું શહેર

#GS-3 #પર્યાવરણ #કચરા વ્યવસ્થાપન #GS-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #શહેરી સ્થાનિક સ્વરાજ્ય #સ્વચ્છ ભારત મિશન

મુખ્ય મુદ્દા

  • મધ્ય પ્રદેશનું દેપાલપુર SBM-U 2.0 હેઠળ 5 વર્ષ જૂનો 1,250 મેટ્રિક ટન કચરો સાફ કરીને ઝીરો લીગસી વેસ્ટ મેળવનાર પહેલું શહેર બન્યું છે.
  • સ્વચ્છ શહેર જોડી યોજના હેઠળ ઇન્દોર મહાનગરપાલિકા એ ઇચ વન ટીચ વન મોડેલ દ્વારા દેપાલપુર નગર પરિષદને માર્ગદર્શન આપ્યું હતું.
  • નગરે 100% ઘરે-ઘરેથી કચરો એકઠો કરવાની વ્યવસ્થા શરૂ કરી અને 4 ડસ્ટબિન વર્ગીકરણ પદ્ધતિ લાગુ કરી.
  • કામદારોએ 4.5 ટન રિસાઇકલ સામગ્રી તારવી અને 50 થી 60 ટન રિફ્યુઝ ડિરાઇવ્ડ ફ્યુઅલ (RDF) ને સિમેન્ટ ફેક્ટરીઓ માટે NEPRA પ્લાન્ટમાં મોકલ્યું.
  • નિકાલ કરાયેલી ડમ્પસાઇટ પર 200 છોડ વાવીને તેને જાહેર જનતા માટે લીલાછમ બગીચા તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહી છે.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • મધ્ય પ્રદેશનું દેપાલપુર નગર સ્વચ્છ શહેર જોડી યોજના હેઠળ જૂનો તમામ કચરો સાફ કરનાર પહેલું શહેર બની ગયું છે. આ નગરે SBM-U 2.0 હેઠળ 5 વર્ષથી ભેગો થયેલો 1,250 મેટ્રિક ટન કચરો સફળતાપૂર્વક પ્રોસેસ કરીને નિકાલ કર્યો છે.

મિશન ઝીરો પહેલ વિશે

  • દેપાલપુર નગર પરિષદ અને ઇન્દોર મહાનગરપાલિકા એ સાથે મળીને SBM-U 2.0 હેઠળ વૈજ્ઞાનિક રીતે કચરો સાફ કરવાની આ ઝુંબેશ શરૂ કરી હતી.
  • આ પહેલ ઇચ વન ટીચ વન મોડેલ પર કામ કરે છે. એમાં અનુભવી ગુરુ શહેર પોતાના જેવા નાના શિષ્ય શહેરને કચરા વ્યવસ્થાપનની નવી રીતો શીખવે છે.

મુખ્ય સિદ્ધિઓ અને કચરાનું પ્રોસેસિંગ

  • આ નગરે 5 વર્ષથી ડમ્પસાઇટ પર ભેગો થયેલો 1,250 મેટ્રિક ટન કચરો પૂરો સાફ કરીને ઝીરો લીગસી વેસ્ટનું સ્થાન મેળવ્યું છે.
  • નગરપાલિકાએ 100% ઘરે-ઘરેથી કચરો એકઠો કરવાનું ચાલુ કર્યું અને લોકો ને 4 અલગ-અલગ ડસ્ટબિનમાં કચરો પાડવાની ટેવ પાડી.
  • સફાઈ કામદારોએ કચરામાંથી 4.5 ટન પ્લાસ્ટિક, ધાતુ અને કાચ અલગ તારવીને અધિકૃત રિસાઇકલિંગ કંપનીઓને મોકલી આપ્યા.
  • તંત્ર દ્વારા 50 થી 60 ટન જેટલું રિફ્યુઝ ડિરાઇવ્ડ ફ્યુઅલ (RDF) ઇન્દોરના NEPRA પ્લાન્ટમાં મોકલાયું, જે પાછળથી સિમેન્ટ ફેક્ટરીઓમાં બળતણ તરીકે વપરાયું.
  • ઇન્દોરના 500 થી વધુ સફાઈ કામદારો એ દેપાલપુરના મશીનો સાથે રહીને કામ કર્યું, જેનાથી બે શહેરો વચ્ચે શીખવાનો નવો રસ્તો ખુલ્યો.

આ પહેલનું મહત્વ

  • આ પદ્ધતિ જૂના કચરાને ફરી વાપરી શકાય તેવા સામાન અને બળતણમાં ફેરવે છે, જેથી મોટા કચરાના ઢગલા બનાવવાની જરૂર પડતી નથી.
  • આ સફળતા બતાવે છે કે સ્વચ્છ શહેર જોડીનું ઇચ વન ટીચ વન મોડેલ એક શહેરના સારા વિચારો બીજા શહેરમાં સરળતાથી પહોંચાડી શકે છે.
  • સરકારે સાફ થયેલી ડમ્પસાઇટ પર 200 છોડ વાવીને તેને એક સુંદર હરિયાળા બગીચામાં બદલવાનું કામ શરૂ કર્યું છે.