દિલ્હી ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ નીતિ 2026: સ્વચ્છ પરિવહન માટેનો રોડમેપ
#GS-3 #પર્યાવરણ #પ્રદૂષણ #હવામાન પરિવર્તન #ટકાઉ વિકાસ #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધા #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #ઇલેક્ટ્રિક વાહનો #દિલ્હી ઈવી નીતિ 2026
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- દિલ્હી સરકારે રાજધાનીમાં વાહનોના પ્રદૂષણને નાથવા માટે દિલ્હી ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) પોલિસી 2026 નોટિફાય કરી છે.
- ઝીરો-એમિશન ટ્રાન્સપોર્ટ માટેનો આ રોડમેપ 1 જુલાઈ, 2026 થી 31 માર્ચ, 2030 સુધી અમલમાં રહેશે.
- આ નીતિમાં માત્ર બેટરીવાળા ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (BEVs) ને જ સબસિડી અપાશે, જ્યારે હાઇબ્રિડ વાહનોને કર રાહત કે આર્થિક મદદ નહીં મળે.
મુખ્ય અંકડા અને નાણાકીય પ્રોત્સાહનો
- ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર ખરીદનારાઓને પહેલા વર્ષે ₹30,000, બીજા વર્ષે ₹20,000 અને ત્રીજા વર્ષે ₹10,000 ની સીધી સબસિડી મળશે.
- ઇલેક્ટ્રિક ઓટો-રિક્ષા માટે પહેલા વર્ષે ₹50,000, બીજા વર્ષે ₹40,000 અને ત્રીજા વર્ષે ₹30,000 ની આર્થિક સહાય અપાશે.
- યોગ્યતા ધરાવતા તમામ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને રોડ ટેક્સ અને રજિસ્ટ્રેશન ફીમાંથી 100% આજીવન મુક્તિ મળશે, પરંતુ કાર માટે ₹30 લાખ સુધીની એક્સ-શોરૂમ કિંમતની મર્યાદા રહેશે.
- દિલ્હી ટ્રાન્સપોર્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ ના ડેટા મુજબ, માલવાહક વાહનોથી 33% પ્રદૂષણ થાય છે, જ્યારે ટુ-વ્હીલર અને થ્રી-વ્હીલર મળીને 46% પ્રદૂષણ ફેલાવે છે.
ઈવી રોડમેપની જરૂરિયાત
- દિલ્હીમાં શિયાળા દરમિયાન હવા બહુ ખરાબ થઈ જાય છે, તેથી ઝીરો-એમિશન વાહનો અપનાવવું ખૂબ જરૂરી બન્યું છે.
- દિલ્હીના કુલ વાહનોમાં ટુ-વ્હીલરનો હિસ્સો બે-તૃતીયાંશ છે, પરંતુ હાલમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોમાં તેમનો હિસ્સો 8% થી પણ ઓછો છે.
- નાના માલવાહક વાહનો અને ડિલિવરી વાહનો આખો દિવસ શહેરમાં ફરે છે, જેનાથી હવામાં ઝેરી કણોનું પ્રમાણ વધે છે.
- ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના નિયમો ફરજિયાત બનાવવાથી ખાનગી શાળાઓ, ડિલિવરી કંપનીઓ અને ટ્રાન્સપોર્ટ ઓપરેટરો પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં સહભાગી બનશે.
મુખ્ય સમયમર્યાદા અને પહેલો
- 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી દિલ્હીમાં માત્ર ઇલેક્ટ્રિક થ્રી-વ્હીલર અને N1 કેટેગરીના નાના માલવાહક વાહનોનું નવું રજિસ્ટ્રેશન થશે.
- 1 એપ્રિલ, 2028 થી નવા પેટ્રોલ કે સીએનજી સ્કૂટર અને મોટરસાઇકલનું રજિસ્ટ્રેશન બંધ થઈ જશે અને ફક્ત ઇલેક્ટ્રિક મોડેલ જ નોંધાશે.
- ખાનગી શાળાઓએ પોતાની સ્કૂલ બસોને ઇલેક્ટ્રિકમાં બદલવી પડશે, જેમાં બે વર્ષમાં 10%, ત્રણ વર્ષમાં 20% અને 31 માર્ચ, 2030 સુધીમાં 30% નો લક્ષ્યાંક રખાયો છે.
- સરકારે evsubsidy.delhi.gov.in પોર્ટલ શરૂ કર્યું છે, જ્યાં વાહન ખરીદ્યાના 30 દિવસ માં અરજી કરવાથી 60 દિવસ માં સબસિડી ખાતામાં જમા થઈ જશે.
પડકારો
- હાઇબ્રિડ વાહનોને કર રાહત ન આપવાના નિર્ણયનો વાહન ઉત્પાદકો વિરોધ કરી રહ્યા છે, કારણ કે તેમના મતે હાઇબ્રિડ વાહનો ઇલેક્ટ્રિક તરફ જવાનો સારો વિકલ્પ છે.
- ઇલેક્ટ્રિક ઓટો અને ડિલિવરી વાહનો મોંઘા હોવાથી જો સરળ લોન નહીં મળે તો ગરીબ ચાલકો પર આર્થિક બોજ વધશે.
- હજારો ફાસ્ટ ચાર્જિંગ સ્ટેશન ચાલુ થશે ત્યારે વીજળીનો વપરાશ વધશે, તેથી દિલ્હી ટ્રાન્સકો લિમિટેડ (DTL) એ પાવર સબ-સ્ટેશનો મજબૂત કરવા પડશે.
- લોકો સબસિડી લઈને વાહન બહારના રાજ્યમાં વેચી ન દે તે માટે સબસિડીવાળા ઈવી 3 વર્ષ સુધી દિલ્હી બહાર વેચવા પર બંધી મૂકવામાં આવી છે.
આગળનો માર્ગ
- PM e-Drive ફંડની મદદથી મેટ્રો સ્ટેશન અને મુખ્ય બજારો પાસે 32,000 જાહેર ચાર્જિંગ પોઇન્ટ ઝડપથી ઊભા કરવા જોઈએ.
- નવા સબસિડી પોર્ટલ દ્વારા Aadhaar વેરિફિકેશન કરીને 60 દિવસ ની અંદર ખાતામાં પૈસા જમા થાય તેવી સિસ્ટમ જાળવી રાખવી જોઈએ.
- વીજ વિતરણ કંપનીઓએ (DISCOMs) ઘરમાં ચાર્જિંગ કરવા માટે અલગ મીટર આપવા જોઈએ અને રાત્રિના સમયે સસ્તો વીજ દર રાખવો જોઈએ.
- 3.5 થી 12 ટન ના પહેલા 1,000 ઇલેક્ટ્રિક ટ્રકોને 10 વર્ષ સુધી દિવસના સમયે શહેરમાં પ્રવેશવા પર છૂટ આપવી જોઈએ.
- જૂના વાહન ચાલકોને સ્પષ્ટતા આપવી જોઈએ કે તેમની આરસી બુક માન્ય છે ત્યાં સુધી જૂના પેટ્રોલ-ડીઝલ વાહનો સરળતાથી ચલાવી શકાશે.
નિષ્કર્ષ
- પેટ્રોલ ટુ-વ્હીલર અને કમર્શિયલ ઓટો માટેની સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા નક્કી થવાથી વાહન ઉત્પાદકો અને ફ્લીટ માલિકોને સ્પષ્ટ દિશા મળી છે.
- આ પોલિસીની સફળતા 32,000 ચાર્જિંગ સ્ટેશનોના ઝડપી નિર્માણ અને નાના ચાલકોને સમયસર સબસિડી મળવા પર નિર્ભર કરશે.