ભારતીય નૌકાદળમાં આઈએનએસ માંગરોળનો સમાવેશ

ભારતીય નૌકાદળમાં આઈએનએસ માંગરોળનો સમાવેશ

#GS-3 #સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી #સંરક્ષણ #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય #ગુજરાત #ભારતીય નૌકાદળ #સ્વદેશીકરણ

મુખ્ય મુદ્દા

  • INS Mangrol એ Cochin Shipyard Limited (CSL) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલું દેશનું ત્રીજું છીછરા પાણીનું એન્ટી-સબમરીન યુદ્ધ જહાજ છે.
  • આ જહાજનું નામ ગુજરાતના જૂનાગઢ જિલ્લાના ઐતિહાસિક માંગરોળ બંદર પરથી રખાયું છે, જેણે વર્ષ 2004 માં નિવૃત્ત થયેલા જૂના જહાજનો વારસો આગળ ધપાવ્યો છે.
  • તેમાં દેશમાં જ બનેલી અત્યાધુનિક સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ જેવી કે Abhay Hull-Mounted Sonar (HMS) અને Maareech Advanced Torpedo Defence System (ATDS) લગાવવામાં આવી છે.
  • ત્રણ ડીઝલ એન્જિન અને વોટરજેટથી ચાલતું આ જહાજ છીછરા પાણીમાં બોમ્બે હાઈ જેવા મહત્વના મથકોને દુશ્મન સબમરીનથી રક્ષણ આપશે.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • ભારતીય નૌકાદળ મુંબઈ ખાતેના નેવલ ડોકયાર્ડમાં INS Mangrol ને વિધિવત રીતે સેવામાં સામેલ કરવા જઈ રહ્યું છે.
  • આ જહાજ Cochin Shipyard Limited (CSL) દ્વારા દેશમાં જ તૈયાર કરવામાં આવેલું ત્રીજું છીછરા પાણીનું એન્ટી-સબમરીન યુદ્ધ જહાજ છે.

આઈએનએસ માંગરોળ શું છે?

  • આ એક આધુનિક લડાયક જહાજ છે, જે રડારથી બચીને છીછરા દરિયામાં સબમરીન શોધવા અને દરિયાકાંઠાની ચોકી કરવા માટે ખાસ બનાવવામાં આવ્યું છે.
  • આ જહાજનું નામ ગુજરાતના જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા ઐતિહાસિક બંદર માંગરોળ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
  • આ અગાઉ પણ આ નામે એક માઇનસ્વીપર જહાજ INS Mangrol (M85) સેવામાં હતું, જેને વર્ષ 2004 માં નિવૃત્ત કરવામાં આવ્યું હતું.

કોણે બનાવ્યું અને મુખ્ય હેતુ શું છે?

  • આ યુદ્ધ જહાજનું નિર્માણ કોચી ખાતે આવેલા Cochin Shipyard Limited (CSL) દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે.
  • તેનો મુખ્ય હેતુ કાંઠા નજીકના છીછરા પાણીમાં છુપાયેલી દુશ્મન સબમરીન અને અંડરવોટર હુમલાખોરોને શોધીને ખતમ કરવાનો છે.
  • મોટા કદના યુદ્ધ જહાજો છીછરા પાણીમાં સરળતાથી ફરી શકતા નથી અને ત્યાં સોનાર સરખી રીતે કામ નથી કરતા, તેથી આવા નાના અને ઝડપી જહાજો ખૂબ જરૂરી બને છે.

મુખ્ય વિશેષતાઓ અને ટેકનોલોજી

  • આ જહાજમાં DRDO દ્વારા તૈયાર કરાયેલ દેશી Abhay Hull-Mounted Sonar (HMS) અને છીછરા પાણી માટે ખાસ બનેલી આધુનિક સોનાર સિસ્ટમ ફીટ કરવામાં આવી છે.
  • તેમાં દેશમાં જ બનેલા રોકેટ લોન્ચર, હળવા વજનના ટોર્પીડો છોડતી ટ્યુબ્સ અને રિમોટ કંટ્રોલથી ચાલતી તોપો ગોઠવવામાં આવી છે.
  • દુશ્મનના ટોર્પીડો હુમલાથી બચવા માટે તેમાં સ્વદેશી Maareech Advanced Torpedo Defence System (ATDS) લગાવવામાં આવી છે, જે દુશ્મનના ટોર્પીડોને ભટકાવી દે છે.
  • આ જહાજ ત્રણ ડીઝલ એન્જિન અને વોટરજેટ પ્રોપલ્શનથી ચાલે છે, જેના કારણે તે સાંકડા બંદરો અને ઓછા ઊંડા પાણીમાં પણ ખૂબ ઝડપથી વળાંક લઈ શકે છે.
  • આ જહાજ કાંઠાની સુરક્ષા, દરિયાઈ સુરંગ પાથરવા કે હટાવવા તેમજ આપત્તિ વખતે બચાવ કામગીરી કરવા જેવા વિવિધ કામો પણ સંભાળી શકે છે.

મહત્વ

  • આ જહાજ ભારતના મહત્વના બંદરો, નૌકાદળ મથકો અને બોમ્બે હાઈ જેવા તેલ ક્ષેત્રોને દરિયાઈ હુમલાઓ સામે મજબૂત સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડે છે.
  • આ પ્રોજેક્ટથી સાબિત થાય છે કે ભારત જાતે જ ઉચ્ચ સ્તરની સંરક્ષણ ટેકનોલોજી બનાવી શકે છે, જેનાથી દેશના શિપયાર્ડ અને નાના ઉદ્યોગોને મોટો ફાયદો થાય છે.