ક્રિસમસ આઇલેન્ડ: ભૌગોલિક સ્થાન, ઇતિહાસ અને મહત્વ
#GS-1 #ભૂગોળ #ભૌતિક ભૂગોળ #GS-2 #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #મેપિંગ #ક્રિસમસ આઇલેન્ડ #હિંદ મહાસાગર
મુખ્ય મુદ્દા
- ક્રિસમસ આઇલેન્ડ એ પૂર્વ હિંદ મહાસાગર માં ઈન્ડોનેશિયાથી દક્ષિણે 350 km દૂર આવેલો ઓસ્ટ્રેલિયાનો પ્રદેશ છે.
- યુનાઇટેડ કિંગડમે 1 ઓક્ટોબર, 1958 ના રોજ ક્રિસમસ આઇલેન્ડ એક્ટ 1958 હેઠળ આ ટાપુ ઓસ્ટ્રેલિયાને સોંપ્યો હતો.
- આ ટાપુના કુલ 135 sq km માંથી 63% ભાગ ક્રિસમસ આઇલેન્ડ નેશનલ પાર્ક તરીકે સંરક્ષિત છે, જે લાલ કરચલા માટે પ્રખ્યાત છે.
- ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ આ ટાપુ સમુદ્રના તળિયેથી 4,500 મીટર થી વધુ ઊંચા પ્રાચીન જ્વાળામુખીની ટોચ છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- SpaceX કંપનીએ પોતાના Starship સ્પેસક્રાફ્ટને હિંદ મહાસાગર માં સફળતાપૂર્વક લેન્ડ કરાવ્યા બાદ તેને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢ્યું છે.
- દરિયાના પાણીથી થયેલા નુકસાન અને થર્મલ ટાઇલ્સની ક્ષમતા ચકાસવા માટે સ્પેસક્રાફ્ટને ક્રિસમસ આઇલેન્ડ નજીક લાવવામાં આવ્યું હતું.
સામાન્ય પરિચય અને સ્થાન
- ક્રિસમસ આઇલેન્ડ એ પૂર્વ હિંદ મહાસાગર માં આવેલો ઓસ્ટ્રેલિયા નો એક બાહ્ય પ્રદેશ છે.
- આ ટાપુ તેની ખાસ વનસ્પતિઓ, જીવસૃષ્ટિ, ચોમાસા આધારિત જંગલો અને ફોસ્ફેટના ભંડાર માટે જાણીતો છે.
- આ ટાપુ ઈન્ડોનેશિયાના જાવા અને સુમાત્રાથી દક્ષિણે લગભગ 350 km અને ઓસ્ટ્રેલિયાની મુખ્ય ભૂમિથી ઉત્તર-પશ્ચિમે 1,550 km દૂર છે.
ઉદ્ભવ અને ઇતિહાસ
- યુરોપિયન નાવિક રિચાર્ડ રો એ ઈ.સ. 1615 માં આ ટાપુ પહેલીવાર જોયો હતો.
- બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીના કેપ્ટન વિલિયમ માઇનોર્સે 25 ડિસેમ્બર, 1643 ના રોજ ક્રિસમસના દિવસે અહીંથી પસાર થતી વખતે તેનું નામ ક્રિસમસ આઇલેન્ડ રાખ્યું હતું.
- ભૌગોલિક રીતે આ ટાપુ દરિયાના તળિયેથી 4,500 મીટર ઊંચા પ્રાચીન જ્વાળામુખી પર્વતની ટોચ છે, જેમાંથી 300 મીટર ભાગ દરિયાની બહાર દેખાય છે.
વહીવટ અને સાર્વભૌમત્વ
- ફોસ્ફેટના મોટા ભંડાર મળ્યા પછી બ્રિટિશ સરકારે ઈ.સ. 1888 માં આ ટાપુ પોતાના કબજામાં લીધો હતો.
- બ્રિટને 1 ઓક્ટોબર, 1958 ના રોજ ક્રિસમસ આઇલેન્ડ એક્ટ 1958 હેઠળ આ ટાપુની તમામ સત્તા ઓસ્ટ્રેલિયાને સોંપી દીધી હતી.
- હાલમાં ઓસ્ટ્રેલિયા સરકાર આ ટાપુ અને કોકોસ (કીલિંગ) આઇલેન્ડ્સ નો વહીવટ એક જ એડમિનિસ્ટ્રેટર દ્વારા ચલાવે છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ
- આ ટાપુ 135 sq km માં ફેલાયેલો છે અને તેના કિનારે ઊંચી પથરાળ ભેખડો આવેલી છે, જેમાં સૌથી ઊંચો વિસ્તાર મરે હિલ છે.
- ટાપુની 63% જમીન ક્રિસમસ આઇલેન્ડ નેશનલ પાર્ક હેઠળ સુરક્ષિત છે, જે પોતાના ખાસ લાલ કરચલાઓના સ્થળાંતર માટે દુનિયાભરમાં જાણીતો છે.
- અહીંની 1,700 જેટલી વસ્તીમાં મુખ્યત્વે ચાઇનીઝ, મલય અને યુરોપિયન મૂળના લોકો રહે છે.
- વર્ષ 2022 માં ઓસ્ટ્રેલિયાએ આ ટાપુની આસપાસ દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ અને બ્લુફિન ટ્યુના માછલીના રક્ષણ માટે એક મોટો મરીન પાર્ક બનાવ્યો છે.