સેન્ટ્રલ એડોપ્શન રિસોર્સ ઓથોરિટી (CARA) દ્વારા દત્તક નિયમોમાં સુધારા
#GS-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #નિયમનકારી સંસ્થાઓ #સંવેદનશીલ વર્ગો #રાષ્ટ્રીય #CARA #બાળ દત્તક લેવાની પ્રક્રિયા
મુખ્ય મુદ્દા
- CARA ની સ્થાપના 1990 માં કરવામાં આવી હતી અને તેને જુવેનાઇલ જસ્ટિસ એક્ટ, 2015 ની કલમ 68 હેઠળ વૈધાનિક દરજ્જો મળ્યો છે.
- મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય હેઠળ કામ કરતી CARA ભારતમાં દેશ-વિદેશની દત્તક પ્રક્રિયાનું સંચાલન કરતી સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે.
- ભારતે 2003 માં 1993 હેગ કન્વેન્શન મંજૂર કર્યું હતું, જેના દ્વારા CARA ને આંતરરાષ્ટ્રીય દત્તક પ્રક્રિયા માટે મધ્યસ્થ ઓથોરિટી બનાવવામાં આવી છે.
- સંસ્થા ડિજિટલ પોર્ટલ CARINGS દ્વારા ખાસ જરૂરિયાત ધરાવતા બાળકો માટે પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા એડોપ્શન રેગ્યુલેશન્સ, 2022 ની સમીક્ષા કરી રહી છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- સેન્ટ્રલ એડોપ્શન રિસોર્સ ઓથોરિટી (CARA) હાલમાં એડોપ્શન રેગ્યુલેશન્સ, 2022 ની સમીક્ષા કરી રહી છે. તેનો હેતુ પ્રક્રિયાગત વિલંબ દૂર કરવાનો અને ખાસ જરૂરિયાત ધરાવતા બાળકોના દત્તક લેવાની દર વધારવાનો છે.
CARA શું છે?
- CARA એ ભારતમાં અનાથ, ત્યજી દેવાયેલા અને સમર્પિત બાળકોને દત્તક લેવા માટેની સર્વોચ્ચ વૈધાનિક સંસ્થા છે. તે મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય (MWCD) હેઠળ કામ કરે છે.
સ્થાપના અને વૈધાનિક દરજ્જો
- બાળ દત્તક પ્રક્રિયાને સુવ્યવસ્થિત કરવા માટે 1990 માં એક સ્વાયત્ત સંસ્થા તરીકે CARA ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
- જુવેનાઇલ જસ્ટિસ એક્ટ, 2015 (જેમાં 2021 માં સુધારો થયો) ની કલમ 68 હેઠળ તેને પૂર્ણ વૈધાનિક દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે.
- ભારતે 2003 માં 1993 હેગ કન્વેન્શન મંજૂર કર્યું હતું, જેના હેઠળ CARA ને આંતરરાષ્ટ્રીય દત્તક પ્રક્રિયા માટે ભારતની કેન્દ્રીય ઓથોરિટી બનાવવામાં આવી છે.
CARA ના ઉદ્દેશ્યો
- આ સંસ્થાનો મુખ્ય હેતુ દત્તક પ્રક્રિયાને પારદર્શક અને નૈતિક બનાવવાનો છે. તે બાળકોની તસ્કરી અટકાવીને તેમને સુરક્ષિત અને કાયમી પરિવાર આપવાનું કામ કરે છે.
CARA ના મુખ્ય કાર્યો
- તે SARA, SAA અને CWC જેવી સંસ્થાઓ સાથે મળીને દેશભરમાં દત્તક પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે, જેમાં ભારતીય નાગરિકોને પહેલી પ્રાથમિકતા અપાય છે.
- તે NRI, OCI અને વિદેશી નાગરિકો માટે અધિકૃત એજન્સીઓ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય દત્તક પ્રક્રિયાનું નિયમન કરે છે.
- તે પ્રક્રિયાગત વિલંબ દૂર કરવા માટે એડોપ્શન રેગ્યુલેશન્સ, 2022 જેવા નિયમો અને માર્ગદર્શિકાઓ બનાવે છે અને સુધારે છે.
- તે મિશન વાત્સલ્ય હેઠળ CARINGS પોર્ટલ ચલાવે છે, જેનાથી અરજીઓનું ટ્રેકિંગ અને સમગ્ર પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા જળવાઈ રહે છે.
- તે દત્તક એજન્સીઓને માન્યતા આપે છે અને ઉંમરલાયક તથા ખાસ જરૂરિયાત વાળા બાળકો માટે યોગ્ય પરિવાર શોધવા ઝુંબેશ ચલાવે છે.