CEA સમિતિએ 2030 સુધીમાં આયાતી SCADA સિસ્ટમ્સ બંધ કરવાની ભલામણ કરી
#GS-3 #સાયન્સ અને ટેકનોલોજી #આઈસીટી (ICT) #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધાઓ #ઉર્જા #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય
મુખ્ય મુદ્દા
- Central Electricity Authority (CEA) ની સમિતિએ ભારતના પાવર ગ્રીડમાં 2030 સુધીમાં વિદેશી SCADA સિસ્ટમનો વપરાશ બંધ કરવાની ભલામણ કરી છે.
- SCADA ટેકનોલોજી PLC, RTU અને HMI નો ઉપયોગ કરીને મોટા વિસ્તારમાં ફેલાયેલા સાધનોનું લાઈવ મોનિટરિંગ કરે છે.
- આ સિસ્ટમ SQL ડેટાબેઝમાં ડેટા સાચવે છે, જેનાથી ભવિષ્યની મરામત અને વીજળીની માગનો યોગ્ય અંદાજ મેળવી શકાય છે.
- દેશના પાવર ગ્રીડ, તેલ-ગેસ પાઈપલાઈન, વોટર પ્લાન્ટ અને મોટી ફેક્ટરીઓમાં SCADA નો બહોળા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- Central Electricity Authority (CEA) દ્વારા રચાયેલી એક સમિતિએ 2030 સુધીમાં વિદેશથી આવતી SCADA ટેકનોલોજી પરનો આધાર પૂરો કરવાની ભલામણ કરી છે.
- આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ ભારતના પાવર ગ્રીડને સાયબર હુમલા અને સપ્લાય ચેઈનની સમસ્યાઓથી સુરક્ષિત કરવાનો છે.
SCADA એટલે શું અને તેનો હેતુ
- SCADA એ હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેરનું એક એવું સિસ્ટમ છે જે દૂર સુધી ફેલાયેલા સાધનોનો લાઈવ ડેટા ભેગો કરે છે અને તેનું સંચાલન કરે છે.
- તેનાથી ઓપરેટર એક જ જગ્યાએ બેસીને દૂર રહેલા મશીનોને સરળતાથી નિયંત્રિત કરી શકે છે.
- SCADA નો મુખ્ય હેતુ જટિલ ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓ પર કેન્દ્રીય દેખરેખ અને ઓટોમેટિક નિયંત્રણ આપવાનો છે.
- આ ટેકનોલોજીથી કામ કરવાની ક્ષમતા વધે છે, મશીનો બગડતા અટકે છે અને સમયનો બગાડ ઘટે છે.
SCADA કેવી રીતે કામ કરે છે?
- મશીનોમાં લાગેલા સેન્સર વોલ્ટેજ, તાપમાન, દબાણ, પ્રવાહીનો પ્રવાહ અને ગ્રીડ ફ્રીક્વન્સી જેવી બાબતો માપે છે.
- PLC અને RTU નામના ઉપકરણો સેન્સરનો ડેટા એકઠો કરે છે અને આપેલા આદેશ મુજબ મશીનો ચલાવે છે.
- આ બધો ડેટા ઈથરનેટ, રેડિયો, ફાઈબર-ઓપ્ટિક અથવા નેટવર્ક કેબલ દ્વારા મેઈન કંટ્રોલ રૂમ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
- HMI સ્ક્રીન પર આ ડેટા દેખાય છે, જેનાથી ઓપરેટર પરિસ્થિતિ જોઈને દૂરથી જ મશીનને આદેશ આપી શકે છે.
SCADA ની મુખ્ય વિશેષતાઓ
- તે મોટા ભૌગોલિક વિસ્તારમાં ફેલાયેલા પાવર સબ-સ્ટેશન અને પાઈપલાઈન જેવા નેટવર્કનું એક જ જગ્યાએથી દેખરેખ કરી શકે છે.
- તે લાઈવ ડેટાની સતત તપાસ કરે છે અને કોઈ ખામી દેખાય ત્યારે તરત એલાર્મ વગાડે છે અથવા મશીન બંધ કરી દે છે.
- તે ડેટાને SQL ડેટાબેઝમાં સાચવી રાખે છે, જેથી ભવિષ્યમાં મશીનની મરામત અને વીજળીની જરૂરિયાતનો અંદાજ લગાવી શકાય.
- HMI ની સ્ક્રીન પર નકશા અને ગ્રાફ દેખાય છે, જેનાથી વાલ્વ કે સ્વિચ ચાલુ-બંધ કરવાનું કામ ખૂબ ઝડપી બની જાય છે.
- નવી SCADA સિસ્ટમ ફેક્ટરીના મશીનોને કંપનીના મેનેજમેન્ટ સોફ્ટવેર સાથે સીધી જોડી દે છે.
SCADA ના ઉપયોગો
- પાવર સેક્ટરમાં રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય લેવલના કંટ્રોલ સેન્ટર વીજળીની ફ્રીક્વન્સી જાળવવા અને સબ-સ્ટેશન ચલાવવા SCADA નો ઉપયોગ કરે છે.
- તેલ અને ગેસ ક્ષેત્રે હજારો કિલોમીટર લાંબી પાઈપલાઈનમાં દબાણ માપવા અને લીકેજ શોધવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે.
- વોટર સપ્લાય બોર્ડ પાણી પમ્પ કરવા, ટેન્કની સપાટી માપવા અને પાણી શુદ્ધિકરણમાં કેમિકલ ઉમેરવા માટે તેનો ઉપયોગ કરે છે.
- કાર, દવા, કેમિકલ અને ખોરાક બનાવતી ફેક્ટરીઓ પોતાની પ્રોડક્શન લાઈન ચલાવવા માટે SCADA પર નિર્ભર છે.