ક્રાંતિવીર મંગલ પાંડેની જન્મજયંતિ
#GS-1 #GS-3 #ઈતિહાસ #વર્તમાન બનાવો #આધુનિક ભારત #સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ #રાષ્ટ્રીય #ઝડપી કરંટ અફેર્સ #પ્રિલિમ્સ માટે ઉપયોગી તથ્યો
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- વડાપ્રધાને **19 જુલાઈ**ના રોજ દેશના મહાન ક્રાંતિકારી **મંગલ પાંડે**ને તેમની જન્મજયંતિ પર ભાવભીની શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.
પ્રારંભિક જીવન
- તેમનો જન્મ **19 જુલાઈ 1827**ના રોજ **ઉત્તર પ્રદેશ**ના **બલિયા** જિલ્લામાં થયો હતો.
- તેઓ **22** વર્ષની ઉંમરે **ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની**ની **34મી બંગાળ નેટિવ ઈન્ફન્ટ્રી**માં જોડાયા હતા.
વિદ્રોહની ઘટના
- તેમણે નવી આવેલી **એનફિલ્ડ પેટર્ન 1853 રાયફલ-મસ્કેટ** વાપરવાની ના પાડી દીધી હતી, કારણ કે સૈનિકોને શંકા હતી કે તેના કારતૂસ પર ગાય અને ભૂંડની ચરબી લગાડેલી હતી.
- **29 માર્ચ 1857**ના રોજ તેમણે ખુલ્લેઆમ બળવો કર્યો અને પોતાના **સીનિયર સાર્જન્ટ મેજર** પર ગોળી ચલાવી દીધી.
તેમના પગલાંની અસર
- તેમના આ વિરોધમાંથી આગળ જતાં **1857નો સિપાઈ વિદ્રોહ** શરૂ થયો, જેને ભારતનો **પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ** ગણવામાં આવે છે.
- અંગ્રેજોએ **7મી અવધ રેજિમેન્ટ**ના સૈનિકોનો બળવો દબાવી દીધો હોવા છતાં, આ રોષ **અંબાલા**, **લખનૌ** અને **મેરઠ** સુધી ફેલાઈ ગયો હતો.
- **10 મે 1857**ના રોજ **મેરઠ**ના સિપાઈઓએ પણ બળવો કર્યો, તેઓ **દિલ્હી** પહોંચ્યા અને **બહાદુર શાહ ઝફર II**ને **શહેનશાહ-એ-હિંદુસ્તાન** જાહેર કરીને બળવાને રાષ્ટ્રીય નેતૃત્વ આપ્યું.
ફાંસી અને વારસો
- બ્રિટિશ સરકારે **8 એપ્રિલ 1857**ના રોજ **બરાકપુર** ખાતે તેમને ફાંસી આપી દીધી અને તેમની આખી રેજિમેન્ટને બરતરફ કરી દીધી.
- તેઓ **બ્રિટિશ શાસન** સામે ભારતીય વિરોધના મુખ્ય પ્રતીક બન્યા અને દેશના **પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ**ના અમર નાયક ગણાયા.