ક્રાંતિવીર મંગલ પાંડેની જન્મજયંતિ
#GS-1 #GS-3 #ઈતિહાસ #વર્તમાન બનાવો #આધુનિક ભારત #સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ #રાષ્ટ્રીય #ઝડપી કરંટ અફેર્સ #પ્રિલિમ્સ માટે ઉપયોગી તથ્યો
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- વડાપ્રધાને 19 જુલાઈના રોજ દેશના મહાન ક્રાંતિકારી મંગલ પાંડેને તેમની જન્મજયંતિ પર ભાવભીની શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.
પ્રારંભિક જીવન
- તેમનો જન્મ 19 જુલાઈ 1827ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના બલિયા જિલ્લામાં થયો હતો.
- તેઓ 22 વર્ષની ઉંમરે ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીની 34મી બંગાળ નેટિવ ઈન્ફન્ટ્રીમાં જોડાયા હતા.
વિદ્રોહની ઘટના
- તેમણે નવી આવેલી એનફિલ્ડ પેટર્ન 1853 રાયફલ-મસ્કેટ વાપરવાની ના પાડી દીધી હતી, કારણ કે સૈનિકોને શંકા હતી કે તેના કારતૂસ પર ગાય અને ભૂંડની ચરબી લગાડેલી હતી.
- 29 માર્ચ 1857ના રોજ તેમણે ખુલ્લેઆમ બળવો કર્યો અને પોતાના સીનિયર સાર્જન્ટ મેજર પર ગોળી ચલાવી દીધી.
તેમના પગલાંની અસર
- તેમના આ વિરોધમાંથી આગળ જતાં 1857નો સિપાઈ વિદ્રોહ શરૂ થયો, જેને ભારતનો પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ ગણવામાં આવે છે.
- અંગ્રેજોએ 7મી અવધ રેજિમેન્ટના સૈનિકોનો બળવો દબાવી દીધો હોવા છતાં, આ રોષ અંબાલા, લખનૌ અને મેરઠ સુધી ફેલાઈ ગયો હતો.
- 10 મે 1857ના રોજ મેરઠના સિપાઈઓએ પણ બળવો કર્યો, તેઓ દિલ્હી પહોંચ્યા અને બહાદુર શાહ ઝફર IIને શહેનશાહ-એ-હિંદુસ્તાન જાહેર કરીને બળવાને રાષ્ટ્રીય નેતૃત્વ આપ્યું.
ફાંસી અને વારસો
- બ્રિટિશ સરકારે 8 એપ્રિલ 1857ના રોજ બરાકપુર ખાતે તેમને ફાંસી આપી દીધી અને તેમની આખી રેજિમેન્ટને બરતરફ કરી દીધી.
- તેઓ બ્રિટિશ શાસન સામે ભારતીય વિરોધના મુખ્ય પ્રતીક બન્યા અને દેશના પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના અમર નાયક ગણાયા.